Bài viết này là một trích đoạn trong cuốn Atomic Habits của tôi (tựa tiếng Việt: Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ), từng nằm trong danh sách Best Sellers của New York Times. Bài dịch đã được chia sẻ trong THĐP Deep Club.
Tôi đã bắt đầu nhận ra (một phần từ những thất bại của bản thân), rằng có một kỹ năng rất đáng giá, nó sẽ khiến bạn trở nên vượt trội ở bất kỳ lĩnh vực nào trong cuộc sống, bất kể đó là kiểu cạnh tranh nào mà bạn phải đối mặt.
Kỹ năng này là gì và làm cách nào để có thể rèn luyện nó? Bây giờ chúng ta hãy cùng tìm hiểu.
8 GIỜ SÁNG MỖI NGÀY
Mùa hè năm ngoái, tôi đã nói chuyện với Todd Henry. Todd là một tác giả thành công, một người có khả năng duy trì công việc với kết quả tuyệt vời một cách liên tục.
Trái lại, nhiều khi tôi “rất giỏi” cho ra đời những bài viết không rõ chất lượng. Tôi bắt đầu giải thích điều này với Todd.
“Todd này, anh nghĩ sao về việc chỉ viết khi có động lực? Tôi cảm thấy mình luôn làm việc tốt nhất mỗi khi nguồn cảm hứng sáng tạo bộc phát, nhưng điều đó chỉ thỉnh thoảng xảy ra. Tôi gần như chỉ viết khi nào cảm thấy hứng thú, điều đó có nghĩa là tôi không có sự ổn định. Nhưng nếu lúc nào tôi cũng viết, thì công việc sẽ không đạt kết quả tốt nhất.”
Todd trả lời: “Hay đó. Tôi cũng chỉ viết khi có động lực. Chỉ có điều là tôi có cảm hứng mỗi ngày vào lúc 8 giờ sáng.”
SỰ KHÁC BIỆT GIỮA CHUYÊN NGHIỆP VÀ NGHIỆP DƯ
Dù bạn đang cố gắng trở nên giỏi hơn ở bất kỳ lĩnh vực gì, nếu bạn chỉ làm việc khi có động lực thì bạn sẽ chẳng bao giờ có đủ nhất quán để trở thành một người chuyên nghiệp.
Khả năng có mặt mỗi ngày, bám sát kế hoạch và thực hiện công việc – đặc biệt là khi bạn không cảm thấy thích thú – vô cùng giá trị đến nỗi nó thực sự là tất cả những gì bạn cần để trở nên tốt hơn trong 99% các trường hợp.
Tôi đã thực chứng điều này bằng kinh nghiệm của riêng mình.
Khi tôi không bỏ lỡ các buổi tập thể dục, tôi có được một thân hình tốt nhất trong cuộc đời mình. Khi tôi viết bài hàng tuần, tôi trở thành một người viết tốt hơn. Khi tôi đi du lịch và sử dụng máy ảnh hàng ngày, tôi chụp được những bức ảnh đẹp hơn.
Nó rất đơn giản và đầy hiệu lực. Nhưng tại sao việc duy trì lại khó khăn đến vậy?
NỖI KHÓ NHỌC CỦA VIỆC TRỞ THÀNH MỘT NGƯỜI CHUYÊN NGHIỆP
Hướng tới những mục tiêu của bạn – bất kể đó là gì – với thái độ của một người chuyên nghiệp thì không hề dễ dàng. Thực tế, làm một người chuyên nghiệp vô cùng khó nhọc.
Một thực tế đơn giản của vấn đề là chúng ta không hề kiên định trong phần lớn thời gian. Tất cả chúng ta đều muốn đạt được những mục tiêu và thực hiện được những ước mơ của mình, nhưng dù bạn đang cố gắng trở nên giỏi hơn ở bất kỳ lĩnh vực gì, nếu bạn chỉ làm việc khi nó dễ chịu và thú vị thì bạn sẽ chẳng bao giờ đủ nhất quán để đạt được những kết quả rõ rệt.
Tôi dám chắc rằng nếu bạn cố gắng bắt đầu và duy trì một thói quen, sẽ có những ngày bạn cảm thấy muốn từ bỏ. Khi bạn khởi lập một doanh nghiệp, sẽ có những ngày bạn cảm thấy không muốn có mặt. Khi bạn ở phòng tập gym, sẽ có những bài tập bạn không muốn hoàn thành. Khi đến lúc phải viết, sẽ có những ngày bạn cảm thấy không muốn đánh máy. Nhưng vượt lên những lúc khó chịu, nhọc nhằn hay kiệt quệ, điều đó tạo nên sự khác biệt giữa một người chuyên nghiệp và một kẻ nghiệp dư.
Người chuyên nghiệp giữ vững kế hoạch, còn kẻ nghiệp dư để dòng đời xô đẩy. Người chuyên nghiệp biết điều gì là quan trọng đối với họ và làm việc hướng tới điều đó một cách có chủ đích, kẻ nghiệp dư bị kéo đi chệch hướng bởi những cấp bách của cuộc sống.
BẠN SẼ KHÔNG BAO GIỜ HỐI TIẾC KHI BẮT ĐẦU NHỮNG VIỆC QUAN TRỌNG
Một số người có thể nghĩ rằng tôi đang ủng hộ cho những lợi ích của việc trở thành một người nghiện công việc. “Người chuyên nghiệp làm việc chăm chỉ hơn người khác và đó là lý do tại sao họ giỏi.” Thực ra thì nó không hoàn toàn như vậy.
Trở thành một người chuyên nghiệp đồng nghĩa với việc giữ vững cam kết của bạn đối với những điều quan trọng, thay vì chỉ đơn thuần là nói chúng quan trọng. Điều đó đồng nghĩa với việc bắt tay vào làm khi bạn cảm thấy muốn dừng lại, không phải vì bạn muốn làm việc nhiều hơn, mà bởi vì mục tiêu đó đủ quan trọng với bạn đến mức bạn không chỉ làm việc khi thấy thoải mái. Trở thành một người chuyên nghiệp đồng nghĩa với việc biến những thứ bạn ưu tiên thành thực tế.
Đã có rất nhiều bài tập thể lực tôi không muốn hoàn thành, nhưng tôi chưa bao giờ hối hận khi tập luyện. Đã có rất nhiều bài viết tôi cảm thấy không muốn động vào, nhưng tôi chưa bao giờ hối tiếc khi tôi đăng tải đúng tiến độ. Đã có rất nhiều ngày tôi cảm thấy muốn thư giãn, nhưng tôi không nuối tiếc vì đã đi làm và thực hiện những việc quan trọng.
Trở thành một người chuyên nghiệp không có nghĩa bạn là một người nghiện công việc, nhưng có khả năng tận dụng tốt thời gian cho những điều quan trọng với bản thân – đặc biệt là khi bạn không cảm thấy hứng thú – thay vì đóng vai nạn nhân và để dòng đời xô đẩy.
LÀM THẾ NÀO ĐỂ TRỞ THÀNH MỘT NGƯỜI CHUYÊN NGHIỆP
Làm việc như một người chuyên nghiệp thì không dễ, nhưng nó cũng không phức tạp hay khó khăn như bạn nghĩ. Có ba bước như sau.
1. Quyết định xem bạn muốn giỏi điều gì
Mục đích là tất cả. Nếu bạn biết rõ điều mình mong muốn thì việc đạt được nó sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Điều này nghe có vẻ đơn giản, nhưng theo kinh nghiệm của tôi, ngay cả những người thông minh, sáng tạo và tài năng cũng hiếm khi biết chính xác mình đang làm việc vì cái gì và tại sao.
2. Lập một thời khóa biểu hành động
Một khi bạn đã biết rõ điều mình mong muốn, hãy lập một thời khóa biểu để thực hiện điều đó.
Lưu ý: Đừng phạm sai lầm như tôi đã mắc phải, đó là lập thời khóa biểu dựa trên kết quả. Đừng vạch ra số cân bạn muốn giảm mỗi tuần hoặc số tiền bạn muốn kiếm được. “Giảm được 5 cân” không phải là một hành động bạn có thể thực hiện. “Tập 3 set squat” mới là hành động bạn có thể thực hiện.
Bạn cần lên kế hoạch dựa trên hành động bạn có thể thực hiện, chứ không phải theo kết quả mà bạn muốn.
3. Bám sát kế hoạch của bạn trong một tuần
Hãy ngừng suy nghĩ về việc theo sát kế hoạch trong một tháng hay một năm sẽ khó khăn như thế nào. Chỉ cần duy trì trong một tuần này. Trong 7 ngày tiếp theo, đừng để những thứ gây sao nhãng cản trở.
Thiết lập thời khóa biểu không giúp bạn trở thành một người chuyên nghiệp, quan trọng là thực hiện nó. Đừng cố trở thành một nhà văn, mà hãy cứ viết văn. Đừng cố trở thành một vận động viên cử tạ, mà hãy cứ nâng tạ. Trong một tuần, hãy làm những việc bạn mong muốn mà không để cuộc sống xen vào. Vào tuần tiếp theo, hãy bắt đầu lại.
ĐIỀU NÀY DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO TRONG THẾ GIỚI THỰC
Dưới đây là hai ví dụ về cách tôi đang áp dụng cho một ngày của mình như một người chuyên nghiệp. Hãy thử một trong những chiến lược này nếu bạn đang phấn đấu làm việc tốt hơn giống một người chuyên nghiệp.
Chống đẩy – Tôi hiện đang nỗ lực để thực hiện được liên tiếp 100 lần chống đẩy. Lúc tôi mới bắt đầu hồi tháng 8, tôi chỉ có thể thực hiện 36 lần liên tiếp.
Kế hoạch của tôi là thực hiện chống đẩy vào thứ Hai, thứ Tư và thứ Sáu hàng tuần. Và ngoại trừ một khoảng thời gian ngắn khi tôi đi du lịch ở Nga và Thổ Nhĩ Kỳ, tôi đã không bỏ lỡ một buổi tập nào trong năm tháng.
Viết – Như tôi đã đề cập ở đầu bài viết, trước đây tôi đã phải vật lộn với việc giữ một kế hoạch viết lách ổn định. Nhưng giờ đây tôi đã có một lịch trình đang phát huy tác dụng và tôi dự định sẽ gắn bó với nó.
Lịch trình rất đơn giản: Đăng tải một bài viết mới lên trang web này vào thứ Hai và thứ Năm hàng tuần. Tôi đã theo lịch trình này trong 8 tuần qua. Đó chỉ là sự khởi đầu, nhưng tôi đang nỗ lực để trở thành một người chuyên nghiệp.
Bạn muốn trở thành một người chuyên nghiệp ở những lĩnh vực nào trong cuộc sống? Điều gì là quan trọng đối với bạn?
Tác giả: James Clear
Biên dịch: Mithrandir
Hiệu đính: Prana
Trong cuộc sống mỗi người chúng ta gặp có thể mang đến những đặc điểm riêng biệt và tạo ra những mối quan hệ khác nhau. Đây là những quan sát và trải nghiệm của bản thân mình để thấy có một số mối quan hệ chính như sau.
1. MỐI QUAN HỆ VẬT LÝ
Mối quan hệ chủ yếu trên cấp độ vật lý, tức là ở đó ít có sự hiện diện của tình yêu mà họ chọn ở bên nhau để thỏa mãn những nhu cầu căn bản như nhà ở, quan hệ, sinh hoạt….Với mối quan hệ này sự gắn kết rất hời hợt, hoặc hầu như không có. Họ giống như những tâm hồn cô đơn, hay còn gọi là linh hồn non trẻ, chưa nhận diện được chính mình, nên cảm xúc bị bỏ quên. Họ cũng rất dễ chạy theo những thứ vui mới lạ, hoặc đời sống ăn chơi để thỏa mãn.
2. QUAN HỆ NGHIỆP QUẢ
Ở mối quan hệ này thường thấy những tranh cãi xung đột xảy ra rất nhiều. Đôi khi họ đến để giúp chúng ta nhận ra một bài học nào đó hoặc chính họ là người phản chiếu mình ở tại thời điểm đó. Vì có thể bạn đang thiếu một điều gì đó mà người kia có, và người kia cũng vậy nên nó tạo thành một mối quan hệ để giúp kích hoạt toàn bộ mọi thứ bên trong.
Rất dễ thấy ở mối quan hệ này hết duyên hết nợ là đi, giai đoạn đầu cũng có những khó khăn để bạn chữa lành, nhưng họ không đọng lại ở bạn quá lâu, tự nhiên hết là thôi cảm thấy không quá nhiều dính mắc.
Khi biết cách nhận ra bài học từ mối quan hệ kiểu này, thay vì trách móc, thù ghét nhau sẽ giúp chúng ta tránh được sự lập lại mô thức cũ với những mối quan hệ sau đó. Vì bài học nào bạn chưa học được thì sẽ học lại ở một người sau.
3. MỐI QUAN HỆ HỖ TRỢ/GIÚP NHAU HAY CÒN GỌI MỐI QUAN HỆ KIỂU THẦY TRÒ
Ở mối quan hệ này có thể một người còn non trẻ chưa có nhiều sự hiểu biết về chính mình, cũng như còn quá nhiều tổn thương, thì một người lại có đủ sự trưởng thành, vững chãi tâm hồn hơn, để dẫn dắt mối quan hệ. Họ hạn chế được bớt những cái vã, giận hờn mệt mỏi.
Họ là những người có thể trước đó có những duyên nghiệp lành với nhau nên kiếp này đến giúp nhau học bài học một cách nhẹ nhàng. Tuy nhiên đôi khi vẫn xẩy ra những xung đột vì họ mất sự kiểm soát chính mình do phải hướng dẫn quá nhiều, hoặc có những vấn đề mới ngoài sự hiểu biết của họ.
Nhưng dù sao đây cũng là mối quan hệ lành mạnh, bớt mệt mỏi, xung đột hơn so với mối quan hệ trên.
4. MỐI QUAN HỆ YÊU THƯƠNG THUẦN KHIẾT
Đây là mối quan hệ khá bình an, họ có sự thấu hiểu, tin yêu và gắn bó với nhau. Họ dễ dàng chia sẻ và ngồi xuống trao đổi với nhau. Họ có thể giận nhau nhẹ, nhưng sẽ qua rất nhanh và lại làm huề với nhau như chưa xẩy ra chuyện gì. Họ khá gắn bó và cùng giúp nhau phát triển.
Mối quan hệ của họ khá dễ thương và gần gũi. Có thể họ đến được với nhau hoặc không, nhưng cho dù họ chọn lựa thế nào thì vẫn giữ được mối quan hệ bạn bè tốt đẹp. Nói chung một cặp đôi rất dễ thương, với tình yêu nồng hậu cho cả chính họ và những người xung quanh.
5. NGƯỜI ĐẾN ĐỂ KÍCH HOẠT SỰ TỈNH THỨC
Đây là mối quan hệ có thể bạn sẽ thấy rất nhiều sự tương đồng giữa bạn với người đó hoặc không. Họ giống như tấm gương phản chiếu của chính bạn và vẫn có những mâu thuẫn cãi vã, đôi khi có thể là rất căng thẳng, người mà để lại cho bạn những dấu ấn mạnh, hoặc những cái tát sấp mặt buộc bạn phải tìm một con đường khác giúp mình bình an hơn. Và rồi bạn dần học cách quay lại bên trong mình, học cách yêu thương thấu hiểu chính mình, vì chỉ có cách đó là con đường duy nhất để thoát khỏi những khổ sở do cảm xúc gây ra. Đi đúng theo trật tự của vũ trụ thì mọi thứ trở nên nhẹ nhàng và bình an hơn.
Nên đây có thể là người sẽ khiến bạn đau, khó chịu nhưng lại có tác động sâu sắc đến sự tỉnh thức của bạn.
6. MỐI QUAN HỆ TỈNH THỨC/ HOẶC CẤP ĐỘ LINH HỒN
Đây là mối quan hệ của những người đã có sự trưởng thành nhất định, học hiểu chính mình, biết cách yêu thương chính mình để chạm vào tình yêu vô điều kiện. Mối quan hệ của họ khá tốt đẹp, bình an và chia sẻ với nhau. Họ học được cách yêu thương chấp nhận chính mình vô điều kiện, nên họ dễ dàng yêu thương, chấp nhận người kia vô điều kiện, mối quan hệ của họ trở nên khá nhẹ nhàng, gắn kết. Họ cùng nhau học hỏi phát triển, sống hài hòa hạnh phúc. Ở họ rất hiếm xẩy ra xung đột mà mọi thứ được dựa trên sự trao đổi và chia sẻ.
Có những mối quan hệ từ số 5 sau một thời gian tách ra để nhìn nhận, quay lại chính mình, sau đó tái hợp lại thì mối quan hệ của họ cũng bước sang số 6 này. Họ là những người đã tỉnh thức, có khả năng nhận diện bản thân nên lúc này họ sẽ cảm nhận được sự bình yên, hạnh phúc ngập tràn.
Trong một bài viết trên trang Tâm Lý Học Tội Phạm, tôi lại được nghe một câu chuyện về sự khác nhau giữa hai thái độ lúc con người nhìn hình ảnh một đứa trẻ khôi ngô và một cụ già neo đơn. Kết quả như thế nào không cần nghĩ ra cũng đoán được: họ khen ngợi em bé dễ thương, còn cụ già thì họ bày tỏ tiếc nuối. Rõ ràng kết quả trên chỉ là một phần của quá trình hình thành một tư tưởng, một ý kiến không thể thay đổi – gọi là định kiến.
Hậu quả do định kiến gây ra là gì? Nó làm xói mòn sự sáng tạo của ta. Nó làm ta thấy rằng, trên đời này chỉ có hai lựa chọn: phục tùng hoặc là chết. Trong khi, phục tùng không thuộc về bản chất khát khao tự do của con người, ngược lại, phục tùng làm chúng ta trở thành nô lệ. Tiếp nữa, định kiến là nguyên nhân tất yếu gây ra những tội ác kinh hoàng trong lịch sử nhân loại. Từ vụ án cảnh sát giết chết người da màu cho đến những thần tượng sáng giá tự tử, những vụ bắt nạt học đường. Căn bản là vì con người tự dồn mình vào đường cùng, nên cách giải thoát duy nhất chính là loại bỏ người khác ra khỏi cuộc chơi. Để bảo vệ nền tảng mình gây dựng, để bảo vệ những thứ mình cho là chiến lợi phẩm mình có.
Có những hậu quả xuất phát từ định kiến ảnh hưởng khôn lường tới lòng đam mê của chúng ta. Chúng ta chùn bước mỗi khi gặp phải những thử thách khi vẽ, khi viết văn, không dám thử những cách làm mới để trau dồi tình yêu nghệ thuật. Chúng ta hoàn toàn bó tay khi con mình hư đốn đến nỗi tưởng chừng không giáo dục nổi. Định kiến gây hại cho ta, làm sụt giảm ý chí vượt lên nghịch cảnh. Nếu ta nhận ra rằng nghịch cảnh là một phần tự nhiên được bồi đắp bởi sự nhụt chí của bản thân, ta dễ dàng tiếp thêm sức mạnh vươn lên tới tầm cao hơn. Chúng ta không còn bị rơi vào tình trạng thụ động bất ngờ, thay vào đó, chúng ta tự tin làm chủ con đường mình chọn và bày sẵn những phương án kịp thời. Và từ đó, mỗi phương án giống như một nhánh quả lê hoặc bông hoa cúc trắng, mang tới cho ta những bài học cuộc sống rất đơn giản từ những điều nhỏ nhất.
Tại sao chúng ta cần lập ra những phương án ngay lập tức? Vì định kiến làm cho ta chỉ giậm chân tại chỗ. Trong khi cuộc đời luôn chuyển động nên ta buộc phải đưa ra những lựa chọn. Khi ta làm vậy, ta chợt nhiên cảm giác hối tiếc khi ta lỡ phán xét một cô gái bỏ chồng, những đứa trẻ lang thang bơ vơ hoặc người có tính cách xấc xược. Ta đồng cảm cho những câu chuyện éo le với những số phận bấp bênh hơn là dò xét, kỳ thị. Nhờ vậy, thế giới ta đang sống bỗng chốc xoá đi một luồng mây đen u ám, bảo thủ. Chúng ta được đón nhận một nguồn năng lượng tích cực, trong lành, những nỗi lo âu cũng dần dần được đẩy lùi.
Để định kiến không gây phiền hà cho ta, ta làm gì trước tiên? Hãy hít thở chậm rãi và nhận ra một điều: bất cứ chuyện gì xảy ra, dù đúng dù sai, dù tốt dù xấu, đều mở ra một chân trời sự thật. Cái gì diễn ra cũng có nguyên nhân của nó, theo hướng đa chiều. Chúng ta cần chấp nhận định lý này là một phần tất yếu của cuộc sống. Có thể ban đầu nhiều người không thoải mái, nghĩ rằng làm vậy là bao che cho cái xấu, nhưng thực ra thì không phải. Chúng ta không đề cập đến tốt-xấu ở đây, chúng ta đang nói đến cách xử lý với định kiến. Khi ta thấy sự việc tồn tại theo một lý do gì với tư cách nhìn nhận khách quan, sự cảm tính chủ quan sẽ không làm hỏng tới cách đánh giá nhận xét của từng cá nhân nữa. Ta sẽ nhìn sâu hơn về một vòng xoáy pha trộn giữa cái tốt và cái xấu – sự hài hoà. Sự hài hoà trái ngược hoàn toàn với định kiến – là một món quà được Trời ban tặng cho ta. Nó giúp ta nhìn thấu đáo hơn về đen-trắng: chúng luôn nằm sâu trong bản chất.
Điều tuyệt vời nhất khi xoá tan định kiến chính là ta không cần phải cố gò bó chính mình. Không phải xoay quanh chủ đề cho thêm ít đá hay nhiều đá vào cốc Milo. Định kiến mãi là một chủ đề cần được quan tâm kỹ lưỡng và giải quyết tận gốc rễ, để những mâu thuẫn dù to lớn đến đâu vẫn có thể tìm hướng thoát. Nếu mỗi con người bộc lộ chính mình một cách tự nhiên, không cần phải cố mạnh mẽ như bao người, thì bên trong lại mở ra một luồng khí toả sáng ý chí. Có thể nói, chấp nhận mình giữ quan điểm khắt khe về chính mình và người khác, sẽ giúp ta dễ dàng thấy cảm giác đau đớn khi tự trói buộc mình. Và ánh sáng chữa lành vết thương đó.
Vì chúng ta còn có cả một chặng đường dài phía trước, nên không thể để định kiến chi phối mọi thứ được. Đừng quan trọng hoá mọi chuyện. Hãy thả lỏng cơ thể mình và nhẩm thuộc một bài hát nào đó theo hít thở sâu, rồi bắt tay vào công việc.
(Trích đoạn chương 20 của truyện Lên Đà Lạt, hiện đang được chia sẻ trong THĐP Deep Club)
Khi mưa đã ngớt, chúng tôi về nhà và mở một bộ phim tiếp theo về chủ đề chất thức thần để theo dõi. Có lẽ, câu chuyện về chất thức thần có thể giúp mô tả cách tôi đã thay đổi góc nhìn cuộc đời của chính mình ra sao, và cách tôi đã trở nên bớt tự hào về những cái “biết” một chiều của mình thế nào. Để rồi từ đó, tôi biết yêu thương (tối thiểu là) người tôi đang ở gần bên nhất, anh, người mà tôi đã đặt cho danh hiệu “ego killer”, hoặc là “người gây ảo giác.”
Bộ phim tài liệu mang tên Have a good trip: Adventures in Psychedelics tổng hợp những góc nhìn khác nhau của nhiều người khác nhau về chất thức thần nói chung và LSD nói riêng. Chẳng hiểu sao khi xem phim, tôi cười liên tục từ đầu chí cuối. Có thể nội dung phim hài hước. Hoặc ngược lại, có thể là tôi đang thấy hân hoan trong người. Trời ơi, tôi có thể nhận ra rằng mỗi người ở đó có một góc nhìn khác nhau về trải nghiệm chất thức thần. Những quan điểm của họ được trưng bày đan xen như một dải cầu vồng rực rỡ, hoặc như một tông màu thường thấy khi ai đó đang ở dưới ảnh hưởng của LSD. Nếu ánh sáng có nhiều bước sóng khác nhau nằm phủ đều trên một dải thì những góc nhìn của những con người này cũng thuộc nhiều tầng mức khác nhau, từ cởi mở vô tư nhất cho tới co rút khiên cưỡng nhất. Hiển nhiên, sự co rút ở đây thuộc về những đoạn phim lá cải nói về các chất trên truyền thông của chính phủ để tẩy não con người.
“Nhảy từ cửa sổ lầu 3, oke,” mấy tay dắt mũi cừu nói, “nhất định phải có mấy cảnh liền về chuyện nhảy khỏi cửa sổ khi trip để ngăn cản lũ người có thể trở nên tự do và thông minh hơn khi dùng psychedelics.” Tôi đã nảy ra ý tưởng như vậy về cảnh hậu trường mỗi khi có một đoạn phim truyền thông lá cải xuất hiện. Thậm chí, tôi còn đoán được khi nào sẽ đến cảnh mấy nhân vật “được” nhảy lầu. Chuyện liên tưởng và dự đoán này làm tôi thấy thích thú hơn với bộ phim và nó khiến tôi nhớ đến câu nói của Terence McKenna, huyền thoại trong cộng đồng psychedelics,
“Chất thức thần bị cấm không phải là vì một chính phủ tốt bụng lo rằng bạn có thể nhảy khỏi cửa sổ từ lầu ba. Chất thức thần bị cấm bởi vì nó làm tan biến đi các cấu trúc nhận định và những kiểu mẫu hành vi được xã hội áp đặt, và quá trình xử lý thông tin. Nó mở bạn ra tới cái khả năng rằng mọi thứ bạn biết đều sai.”
Trong khi đó, với những người có trải nghiệm trực tiếp, tôi để ý thấy rằng họ cũng nói trên một dải nhận thức hoàn toàn khác. Nó cởi mở, chân thành và đôi khi là cụ thể đến từng chi tiết nhỏ. Đừng nhìn vào gương khi trip, hãy nhìn vào gương thật lâu, cần chuẩn bị tâm lý và bối cảnh, bad trip là gì và nó có thật sự là bad trip, những khoảnh khắc điên, sự mở ra của nhận thức mới, và những trải nghiệm khi quá liều. Tiếp tục, như một phân dạng hình học, “liều” cũng được diễn đạt trên một dải vô cùng, chẳng ai biết được liều nào là dành cho bạn vì mỗi người mỗi khác nhau. Tôi nghĩ, nếu ai xem bộ phim tài liệu này để thu thập dữ liệu cho chuyến trip đầu tiên của mình thì có lẽ là họ sẽ chẳng thu thập được gì tốt hơn ngoài một góc nhìn hoàn toàn cởi mở và sẵn sàng cho mọi điều có thể xảy ra, theo một cách cá nhân và tích cực nhất. Và nếu ai xem bộ phim là để phản đối việc dùng chất thì họ sẽ thấy quan điểm của họ chỉ là một góc nhìn rất nhỏ trong toàn bộ bối cảnh của vấn đề, như một tần số của màu đỏ tìm cách để tôn vinh chính mình trong toàn bộ tần số của những dải màu nhìn thấy được và không nhìn thấy được, và thậm chí, để công bằng, cần phải xét cả trên những tần số chưa tìm thấy được.
Trước khi xem bộ phim này, tôi đã đọc thấy một đoạn trong cuốn sách Power vs. Force của Tiến sĩ David Hawkins. Có thể đây là cách lý giải hợp tình hợp lý nhất cho cơ chế hoạt động của các chất lên con người.
“Người ta vẫn tin rằng cái mà con người nghiện chính là chất gây nghiện, vì khả năng của chất ấy trong việc tạo ra một trạng thái “thăng hoa”. Nhưng nếu nhìn lại thật kỹ bản chất của chứng nghiện thông qua phương pháp luận đã được miêu tả, chúng ta sẽ thấy xuất hiện một công thức khác của tiến trình này. Rượu hay drugs bản chất không hề có khả năng tạo ra cảm giác “thăng hoa”; điểm hiệu chỉnh của chúng chỉ ở mức 100 (bằng điểm của các loại rau quả). Cái gọi là “thăng hoa” mà người dùng rượu hay chất gây nghiện cảm thấy ấy, thực ra có thể được hiệu chỉnh ở mức điểm từ 350 đến 600. Hiệu ứng thực sự của drugs chỉ đơn thuần là vượt qua trường năng lượng thấp hơn, do đó cho phép người sử dụng thuốc chỉ trải nghiệm những trường năng lượng cao hơn. Như thể đó là một tấm màng lọc tất cả những tông thấp hơn trong một dàn nhạc để người ta chỉ còn nghe thấy những nốt cao. Việc kìm giữ nốt thấp này không tạo ra nốt cao; nó chỉ phô bày sự hiện diện của những nốt ấy mà thôi. Trong các cấp độ ý thức, tần số cao hơn đặc biệt có sức mạnh và rất ít người thường xuyên trải nghiệm những tần số ấy ở dạng trạng thái thuần khiết vì chúng bị che lấp bởi những trường năng lượng thấp hơn như lo âu, sợ hãi, tức giận, phẫn nộ, v.v… Một người bình thường rất hiếm khi được trải nghiệm tình yêu không sợ hãi, hoặc niềm vui đơn thuần, chứ chưa nói đến trạng thái thăng hoa. Nhưng những trạng thái thăng hoa ấy rất mạnh, đến nỗi một khi đã được nếm qua nó, người ta sẽ không bao giờ quên được, và do đó họ sẽ tìm kiếm nó.”
Khi đọc những lời này, tôi chợt lóe lên một ý tưởng rằng chẳng phải chất thức thần thay đổi con người, làm họ sống tốt lên và ảnh hưởng lên mọi mặt đời sống của họ, mà đó là tình yêu và trí tuệ, những thứ khiêm nhường ẩn giấu sau vẻ ngoài bé nhỏ của một búp hoa, một cây nấm hay một khúc xương rồng. Thứ con người ra sức tìm kiếm, thậm chí đấu tranh cho nó, bảo vệ nó, không phải chuyện hợp pháp hóa các chất, hay hợp pháp hóa thiên nhiên, mà là quyền được tự do, được sống trong yêu thương, và quyền được “tự thắp đuốc lên đi”, quyền được làm một con người độc lập và độc nhất.
Cá nhân tôi không có đủ định kiến để tự ngăn cản chính mình dùng chất thức thần. Trải nghiệm đầu tiên của tôi đối với nó đã chứng minh tất cả. Tôi bỏ qua bước trí não rườm rà vì tôi đã hoàn toàn tin anh, người đã chia sẻ những thông tin sớm nhất về psychedelics ở Việt Nam, và là người đầu tiên tặng tôi nấm thức thần. Dù ngày đó chưa đem lòng yêu anh nhưng tôi đã mang được bên mình một đức tin vào những gì anh nói là đúng đắn. Tôi đã trip “liều anh hùng” (“heroic dose” theo cách gọi của Terence McKenna) trong lần đầu của mình, “5 gram nấm trong màn đêm tĩnh lặng”, và đã đi đến cửa tử thần. Đến bây giờ, tôi vẫn chưa lý giải và hiểu hết được tất cả những gì diễn ra trong chuyến đi, nhưng tôi biết có một điều quan trọng hơn, đó là tôi đã có một cú phóng đức tin của riêng mình. Tôi đã có một trải nghiệm cá nhân hoàn toàn. Tôi đã nhúng một ngón chân vào dòng chảy cuộn trào luôn chờ đợi những người can đảm.
Nếu có thể nói chất thức thần thay đổi tôi như thế nào thì đó sẽ là nó phá vỡ các ranh giới tư duy của tôi, thay vì khiến tôi đóng cửa bảo vệ những quan điểm của mình thì nó thôi thúc tôi mở rộng bối cảnh của những quan điểm ấy. Không phải chỉ trong lúc trip, mà sau đó trong đời sống hàng ngày, tôi đã được Chúa trao cho khả năng “zoom out và zoom in” một điều bất kỳ. Con người chúng ta có thông minh không? Tuyệt nhiên là có. Nhưng anh ta chỉ tột đỉnh thông minh ở chính giới hạn của anh ta. Còn ở ngoài kia, sự thông minh ấy phải đối mặt với một vũ trụ của những điều “không biết.” Và nếu nó không làm anh ta kinh hãi, nó sẽ làm anh ta ý thức về bản thể của chính mình khi mọi tư tưởng và định kiến bị xé vụn bởi sự thay đổi chiều kích.
Tôi đã từng tự hào rằng mình trải nghiệm nhiều chuyện và biết một số điều hay ho. Nhưng khi càng dùng cái ống kính zoom in zoom out nhiều lần cho tới khi nó trở nên linh động và trơn tru hơn, càng đặt mình vào thế giới quan của người khác và những bối cảnh khác lạ, tôi mới dần nhận ra rằng “nhiều” chỉ là một từ định lượng vô căn cứ, và “hay ho” chỉ là một nhận định xuất phát từ một thái độ thích thú nhất thời hoặc từ thói quen ưa chuyện kích thích giật gân. Nếu được nói lại thì nó sẽ là “tôi tự hào rằng mình đã có những trải nghiệm riêng của bản thân và biết được thêm một số điều mà trước đó chưa được biết.”
Giống như chất thức thần, anh là người góp phần khơi mở “ống kính” nhìn đời của tôi. Khi ở cùng anh, ego của tôi bị vạch trần và thiêu đốt. Tôi đã từng phẫn nộ, lý lẽ, chửi bới, đập phá đồ đạc vì ánh sáng của anh làm lộ ra những giới hạn và yếu đuối trong tôi. Nhưng rồi, theo thời gian, vị Chúa chữa lành những thương tổn, tôi đã dần được hiểu ra rằng khi ở bên anh, tôi được gột rửa cặp mắt của chính mình. Tôi có một cơ hội lớn lao để thanh tẩy linh hồn. Có thể, tôi sẽ vẫn không thật sự hiểu ý anh muốn nói, nhưng ít nhất, tôi đã biết gạt sang bên cái bộ lọc của chính mình. Và nếu được đem ra sử dụng thì cái bộ lọc ấy sẽ giúp làm nên một câu chuyện hài hước để tôi chọc cho anh cười, để tôi được thầm biết ơn anh vì đã luôn sống như một phiên bản độc nhất, bất chấp mọi sự hiểu lầm. Vậy đấy, mọi thứ vẫn chỉ do những góc nhìn.
Khi càng tiếp xúc với anh nhiều hơn, tôi mới càng hiểu ra những giá trị mà anh đang mang lại cho người Việt. Đó là những góc nhìn mới và cơ hội để có được những góc nhìn mới. Anh đã đấu tranh, đã nỗ lực, đã dấn thân cho quyền lợi của con người. Nhưng đa số “con người” lại hiểu không đúng về anh. Có người thì tưởng anh chia sẻ thông tin về chất thức thần là để bán nấm. Có người thì tưởng anh nói về Chí Tôn Ca là để thiết lập một giáo phái tâm linh mới. Có người thì tưởng anh đưa ra lời khuyên là để áp đặt tư tưởng và thống trị.
Chất thức thần bị hiểu lầm và bị gán với những định kiến như thế nào thì anh cũng như thế vậy, và tình yêu, sự thật cũng chẳng khác là bao. Nhưng tôi đã dùng nấm, đã yêu anh và đã quy phục chân lý. Bởi vì, tôi biết, Thượng Đế toàn năng, vĩ đại và khiêm nhường luôn ban phước cho những điều giản dị, trong sáng, hiền lành. Thượng Đế giao cho cây nấm một sứ mạng cũng như giao cho anh, và cho THĐP một sứ mạng. Sứ mạng đó là gì, tôi có thể gọi rằng: đưa con người bước vào “chuyến đi tốt lành” của cuộc đời, trong vai trò của một chất xúc tác.
Buổi tối sau khi xem xong bộ phim tài liệu ấy, tôi đã nằm mơ thấy mình zoom in vào một cái đinh sắt và thấy nó biến thành một cái cây cổ thụ sần sùi. Và tôi thấy, Albert Hofmann, cha đẻ của LSD, hiện ra như một vị thiên thần quảng đại và thông thái tới Trái Đất để nâng cao nhận thức nhân loại. Vậy đấy, quả mít có thể trở thành một quả sầu riêng không? Cái bóng đèn có thể “suy nghĩ” không? Bạn có thể treo ngược người trên cành cây giống nhân vật The Hanged Man không? Bạn có thể trở thành người mạnh nhất hành tinh đạp đổ được cái cây cổ thụ không? Bạn có thể sống dũng cảm không? Có thể cởi mở không? Vô tư không? Câu trả lời là: Có thể. Không ai có thể tước đi quyền được đặt câu trả lời “có thể” đó của bạn vào bất kỳ mệnh đề nào. Và không ai có thể tước đi quyền đặt ra một mệnh đề bất kỳ để bản thân được bước vào trong một tâm thế của sự khả thi. Mở rộng nhận thức, theo tôi, là biểu hiện của tình yêu. Và độ linh hoạt của nhận thức sẽ quyết định tất cả chất lượng những phần còn lại trong cuộc đời của một con người. Chuyến đi tốt lành chính là chuyến đi vượt khỏi những giới hạn. Và nếu chất thức thần làm được điều đó, hoặc đẩy đưa con người đến điều đó, nó đã mang đến một phúc lành.
Cậu em trai tâm sự trong 10 năm tuổi 20 thanh niên cậu có 3 lần thất bại. Toàn là thất bại trong tình yêu. 3 lần người yêu bỏ là 3 lần khổ đau, vỡ vụn tưởng như cả thế giới quay lưng chống lại mình. Nhưng đó cũng là những dấu mốc trưởng thành lên một tầm cao mới.
Cô gái đầu tiên yêu nhau khi mới vào Đại học. Tình yêu đầu đời, em dành trọn trái tim cho người mình yêu. Một ngày bất ngờ cô nói chia tay. Lý do? Chê em không giỏi tiếng Anh. Một hoa khôi, học giỏi, nói tiếng Anh vun vút. Đau đớn, tiếc nuối và lý do tiếng Anh thật vớ vẩn nhưng em vẫn lao vào học tiếng Anh như điên. Chẳng mấy chốc em giỏi, IELTS 8 chấm, giờ em toàn đọc sách bằng tiếng Anh và giao dịch bằng tiếng Anh tự nhiên như tiếng Việt.
Cô gái thứ 2 thì chê em gầy, nhỏ con, bố mẹ cô ấy chê yếu. Em lại đi tập gym. Tập chạy, tập bơi chăm chỉ. Em chơi được hết các môn thể thao, môn nào cũng giỏi, đội nào cũng tranh giành em về đội của mình. Chiều cao vẫn tầm thước như vậy nhưng em tăng 10 cân, ngực nở, bụng 6 múi. Mỗi khi mặc áo body ôm ngắm mình cũng thấy tự hào.
Cô thứ 3 yêu nhau sau khi ra trường và đi làm. Yêu nhau vô tư, thắm thiết cho đến một ngày lại bị bỏ. Lý do: cô chê em mải chơi, không tu chí làm ăn, không biết kiếm tiền. Thế là em lại học kiếm tiền. Chăm chỉ làm, thông minh ra, kiếm được rất nhiều tiền, bây giờ mới vừa vào đầu 3 đã có 1 triệu đô tài sản.
Wow, thực sự ấn tượng. Thế thì có vấn đề gì với em? Vấn đề là khi em cảm thấy mình có tất cả thì em lại không có cảm xúc gì với các bạn gái. Không phải là em oán trách hay ghét bỏ họ, em vẫn đầy tình yêu thương với phái nữ nói chung và đầy lòng biết ơn với các bạn gái cũ, họ là những cô giáo khắc nghiệt, nếu không có họ dạy cho em những bài học thì cuộc đời em không được như bây giờ. Nhưng em không thấy khao khát tình yêu như hồi tuổi trẻ, không cảm thấy thiếu họ mình không sống được. Cuộc sống của em không có người yêu vẫn rất vui. Bố mẹ em cứ giục em yêu và lấy vợ. Bạn bè thì kháo nhau hay thằng bị ái, hoặc khó tính quá, bao nhiêu người có cảm tình mà chẳng chốt ai… Em không chờ đợi một ai cả, em vẫn vui, điều gì đến sẽ đến, tự em làm phong phú cuộc sống của mình, có bạn gái thì vui hơn nhưng chưa hợp duyên thì cũng không sao cả. Vậy em có sao không vì em thấy em khác mọi người quá.
Em trai ạ, chị lại thấy vui mừng vì em “khó tính” như vậy. Hôn nhân là chọn bạn trăm năm. 3 cô gái kia đi cùng em có một đoạn đường mà làm thay đổi cả số phận cuộc đời em. Vậy một người vợ đi cùng em cả trăm năm thì có ý nghĩa lớn lao đến mức nào. Cô ấy có sức ảnh hưởng ít nhất đến 3 đời của dòng họ em. Ảnh hưởng đời em, đời con em và đời cháu em và ngược lại, em cũng ảnh hưởng đến cô ấy nhiều như vậy.
Một người trước hết cần phải VUI với chính mình, cuộc đời của anh ta phải đầy hương thơm, cỏ cây hoa lá. Và thu hút một người khác bước vào đời mình cũng là một khu vườn đầy niềm vui, đầy hương thơm, kì hoa dị thảo. Sự cộng hưởng niềm vui, cộng hưởng giá trị, cùng chia sẻ và khám phá lẫn nhau sẽ mang đến niềm hạnh phúc lâu dài. Trước đây chúng ta cứ ảo tưởng Yêu là phải Cần nhau đến chết đi sống lại, là đặt gánh nặng Hạnh phúc vào vai nhau, người này phải có Trách nhiệm làm người kia vui. Không. Trách nhiệm làm mình vui là trách nhiệm của mình, của riêng mình mà thôi. Khi em chán nản, rắc rối, u sầu, nghèo khó… không ai khác mình là người tự nhận biết, tự tìm nguyên nhân và tự chữa lành.
Cuộc sống là như thế, là luôn có những điều bất như ý, những rắc rối liên tiếp phải giải quyết. Mọi thứ đang tồn tại có thể nói là rất tệ. Nhưng ngược lại, mọi thứ đang tồn tại đều rất rất tuyệt vời. Đó là 2 mặt của một vấn đề. Tất cả đều ở góc nhìn. Tâm ta thế nào ta nhìn ra thế ấy.
Chị mừng cho em trai đã trưởng thành và trên quá trình trưởng thành có nhiều niềm vui tự thân. Một người có niềm vui và sự công nhận với chính bản thân mình thì sẽ không cần đến sự công nhận của ai nữa. Họ chỉ hành động theo tiếng gọi từ bên trong. Chị cảm nhận được trái tim tuổi 30 đang đập, sâu lắng, thâm trầm mà vẫn mạnh mẽ, vui tươi. Lắng nghe trái tim mách bảo em nhé.
Mục đích quan trọng nhất của tâm linh và các tôn giáo lớn là gì? Có bao giờ bạn đặt ra câu hỏi như vậy và tìm cách trả lời, hoặc đơn giản là để định hướng bản thân đi vào chánh đạo? Cá nhân mình bước chân vào con đường tâm linh từ năm 2012 nhưng đến tận 2015 mình mới có thể bắt đầu thực hành một số phương pháp tu tập và đến 2018 mình mới tìm thấy một con đường phù hợp để duy trì mỗi ngày. Mình từng quay lại nhìn cả một cuộc hành trình đó và tự hỏi rằng vì sao mình lại tiến bộ chậm chạp và dễ bị lan man như vậy. Đồng thời, mình cũng quan sát những người xung quanh, những cộng đồng tu tập tâm linh khác xem họ bước đi như thế nào. Từ đây, mình đã rút ra được một nguyên nhân của sự mất tập trung, sai lạc, và dễ bị đánh lạc hướng của hành giả trên con đường cầu đạo đó là chúng ta không nhắm đến mục đích quan trọng nhất của tâm linh.
Nếu không nhắm đến mục đích quan trọng nhất đó thì chúng ta quan tâm đến điều gì khi bước vào tu tập? Ta muốn chữa lành một tổn thương, ta muốn biết về tiền kiếp, ta muốn có một cảm giác hạnh phúc nào đó (không được định nghĩa rõ ràng), ta muốn đu theo trào lưu, ta muốn danh tiếng và của cải theo một hình thức mới, ta muốn tỏ vẻ thông minh, ta muốn thoát khỏi việc đời, v.v… Nên từ những nhu cầu khác nhau đó, thị trường tâm linh sản sinh ra đủ các hình thức tu tập và những nội dung khác nhau để đáp ứng. Nhưng trong số đó, 99% các nội dung không có sự đồng nhịp với mục đích quan trọng nhất của tâm linh. Chúng khiến cho con người lan man, lạc lối, hoặc tự hài lòng với lớp vỏ bản ngã của chính mình.
Vậy mục đích quan trọng nhất của tâm linh là gì? Câu trả lời là: Giác ngộ (Enlightenment). Giác ngộ là gì? Giác ngộ là ngộ ra, hiểu ra. Giác ngộ điều gì? Giác ngộ Chân Ngã (Self-Realization) / Thượng Đế / Tình Yêu / Phật tánh / Niết bàn / Bản chất duy tâm/thức cốt lõi tuyệt đối của thực tại. Giác ngộ là trả lời đúng câu hỏi quan trọng nhất (theo kinh sách Vệ-đà): “Ta là ai? Ta là gì?” Hay nói cách khác là nhớ lại bản chất tâm linh chân thực của chính mình rằng bạn là linh hồn / tâm thức (consciousness) đang trải nghiệm thế giới vật chất.
Đây là mục đích quan trọng nhất vì nó mang tới trí tuệ và sự viên mãn tuyệt đối cho con người. Và khi đạt tới mục đích này, mọi mục đích nhỏ hơn sẽ đều được chinh phục. Như Đức Krishna đã nói trong Chí Tôn Ca rằng:
“Mọi nhu cầu cái giếng nhỏ đang đáp ứng có thể được cái hồ lớn thỏa mãn ngay lập tức. Tương tự như vậy, người biết mục đích tột đỉnh của các tập kinh Vệ Đà có thể đạt mọi mục đích.” (2:46)
Còn đại thi hào Rumi thì nói:
“Khao khát được biết linh hồn của chính mình sẽ chấm dứt mọi khao khát khác.”
Đọc về các thời đại lịch sử tâm linh của con người có giúp bạn giác ngộ Chân Ngã không? Nghiên cứu về người ngoài hành tinh có giúp bạn thoát khỏi ảo tưởng của tâm trí không? Xem bản đồ sao trong năm nay có giúp bạn tẩy rửa mọi tham lam không? Bất kỳ một phương pháp tu tập hay một nội dung tâm linh nào, nếu là Chánh Đạo và Chánh Pháp thì sẽ đều dẫn bạn tới gần hơn với bản chất con người thật của bạn, tới các nguyên lý chung về bản chất của thực tại, hoặc ít nhất tới gần hơn với các phẩm hạnh thiêng liêng bên trong. Còn nếu không, nó sẽ kéo bạn ra xa hơn những điều tốt đẹp ấy.
Khi một người tu tập không đặt câu hỏi về mục đích quan trọng nhất của tâm linh thì sẽ không xác định được mục đích tận cùng cho việc tu tập của chính mình. Giống như khi bạn được đưa cho một con dao nhưng bạn không xác định mình sẽ dùng dao để làm gì cho phải. Rồi bạn dùng dao ngồi chọc chọc vào tường cho có việc, rồi bạn cắt cây phá cành, tệ hơn, bạn tự cứa vào tay mình và vào người khác. Như vậy chẳng phải là rất khổ hay sao? Tương tự như vậy, người tu không xác định được mục đích tâm linh quan trọng nhất thì sẽ dễ bị lan man, đi lòng vòng luẩn quẩn để rồi rối trí và thối chí. Tệ hơn nữa là họ có nguy cơ lún vào tà đạo, làm tổn thương chính mình và gây hệ lụy đến xã hội.
Trong quá trình tìm hiểu, thực hành và đúc rút thì mình đã đi đến kết luận rằng mọi nguyên tắc hay quy luật tâm linh đều có nền tảng “tất cả là tâm thức”. Mọi bậc Thánh vĩ đại nhất trong lịch sử loài người đều nói về nguyên lý này, như Krishna, Shankara, Đức Phật, Ramana Maharshi, Hermes, v.v… Thậm chí, các nội dung đúng đắn về Luật Hấp Dẫn, giấc mơ và ngôn ngữ biểu tượng, Tarot đều có nền tảng dựa trên tính tuyệt đối của tâm thức. Nói cách khác, nếu không có nền tảng này thì mọi nguyên lý tâm linh mở rộng khác đều bị khập khiễng và rơi vào mâu thuẫn. Ngày nay, các nhà khoa học lượng tử cũng đang dần tiến đến được bản chất phi vật lý của thực tại.
Ngoài ra, mọi tôn giáo đều dẫn đến một cội nguồn: Chân Ngã (Self / Atman / Soul / Spirit). Nó được gọi dưới nhiều cái tên khác nhau như Thượng Đế, Đại Ngã, Niết Bàn, Chân Như, Phật Tánh, Ý Thức Thuần Khiết, Chân Linh, Chân Tâm (Citta), Tâm thức (Consciousness), Tâm Hồn, Sat-Chit-Ananda v.v… Mỗi tôn giáo lại diễn đạt một góc độ khác nhau của cội nguồn thiêng liêng này, hòng dẫn dắt con người tới gần hơn với nó, thông qua hành động, đức tin, trí tuệ và thiền định.
Mình thiết nghĩ rằng mỗi người trước khi bắt đầu tu tập nên đặt ra câu hỏi về mục đích quan trọng nhất của tâm linh để có định hướng đúng đắn, không bị xao nhãng lạc lối. Còn những ai hiện đang trên hành trình thì cũng nên thường xuyên nhắc chính mình về điều này để có được sự tập trung, không sa ngã vào những thông tin lệch lạc, hoa lá cành phần ngọn. Có thể bạn sẽ nghĩ rằng “ôi dào, đọc cho vui một chút thì mất mát gì đâu” hay như “trải nghiệm đại đi chết gì đâu mà sợ.” Quan điểm cá nhân của mình đó là khi bạn lựa chọn cái này, bạn đồng thời mất một cái khác – thứ đáng lẽ bạn sẽ có được nếu bắt lấy nó ngay từ ban đầu. Một người càng có nhận thức cao thì càng có sự tinh lọc thông tin và hành động, có sự quản lý đời sống một cách ý thức. Họ biết rằng một phút giây chưa thấy ánh sáng là một phút giây khổ ải, một lần đưa mắt đọc thông tin lá cải tiêu cực là một lần mất đi cơ hội được đọc một lời của thánh nhân, vào cùng thời điểm đó. Người có nhận thức càng cao thì càng khao khát chân lý và một lòng hướng về chân lý. Còn người có nhận thức càng thấp thì càng ưa thích quyến luyến những nội dung tiêu cực, vô minh, không đi thẳng vào trọng tâm.
Việc đặt câu hỏi định hướng về mục đích quan trọng nhất của tâm linh không chỉ đúng cho những ai tu tập giác ngộ Chân Ngã mà còn đúng cho bất kỳ ai muốn sống hạnh phúc, bình an, sáng tạo và ý nghĩa trong cuộc đời. Nếu người nông dân không biết đến mục đích và bản chất cao nhất của đất đai, thiên nhiên thì sẽ trở thành người nông dân hủy hoại tự nhiên, đầu độc con người và các loài sinh vật. Nếu người giáo viên không biết đến mục đích cao nhất của giáo dục và tri thức thì sẽ trở thành những người dạy người khác trở nên ngu dốt, yếu đuối và phụ thuộc. Nếu người nghệ sĩ không biết đến mục đích cao nhất của ngôn từ và những nốt nhạc thì cũng chỉ là người nghệ sĩ nửa mùa, sáng tác ra những bài nhạc màu mè mất chất, dụ dỗ con người đâm ra hư hỏng. Tương tự như vậy với người bác sĩ, kỹ sư, người thợ mộc, thợ xây, người cha, người mẹ, người bạn, người hàng xóm, người ăn, người ngủ, người nói chuyện, người đi lại, v.v… Tất cả con người trên thế gian này, nếu không có ý thức tìm kiếm và không nhận biết về mục đích cao cả nhất cho sự tồn tại của chính mình thì sẽ luôn sống trong những hành vi lệch lạc.
Nói tóm lại, dù bạn là ai, sinh ra từ đâu, đang làm nghề gì, đã trải qua những biến cố nào trong cuộc đời, nếu bạn thật sự muốn hạnh phúc, hãy đặt câu hỏi về mục đích sống, mục đích cuộc đời của con người. Và điều đặc biệt ở đây đó là, câu trả lời cho những câu hỏi này nên hoàn toàn trùng khớp với mục đích quan trọng nhất của tâm linh và các tôn giáo lớn trên đời.
*Bài dịch đã được đăng tải trong tạp chí Aloha Volume 14
Xua tan mọi nghi ngờ, các nhà nghiên cứu Ý Thức phi cục bộ (non-local consciousness) đã chứng minh ý thức có thể tồn tại độc lập với não bộ và sau khi chết, dựa trên hàng trăm trường hợp đã được xác thực.
Một số khảo cứu gần đây về Holotropic (phương pháp thiền điều khiển hơi thở, khiến ý thức trở nên khác thường hoặc bị thay đổi) đã cho thấy nhiều thứ táo bạo; chúng không chỉ thách thức phần lý thuyết và thực hành của tâm thần học, tâm lý học, tâm lý trị liệu mà còn làm lung lay những giả định siêu hình của khoa học phương Tây. Những môn khoa học truyền thống này bị lu mờ trước những kết quả nghiên cứu mới về Ý Thức phi cục bộ và mối quan hệ của nó với vật chất. Theo các nhà nghiên cứu não bộ phương Tây, ý thức là hiện tượng phụ của vật chất, một sản phẩm của các tín hiệu nơ-ron thần kinh được não bộ xử lý; do đó ý thức tồn tại bên trong và không thể tách rời khỏi thân xác. Những nghiên cứu về tâm thức trong 5 thập kỷ qua đã đặt một dấu hỏi lớn về nhận định này.
Chẳng mấy ai, ngay cả hầu hết những nhà khoa học, nhận ra rằng chúng ta tuyệt đối không có một bằng chứng nào chứng minh ý thức được sinh ra bởi não bộ và trong não bộ. Mặc dù có rất nhiều bằng chứng y học cho thấy những kết nối, liên quan giữa một mặt là giải phẫu học, sinh lý học, và hóa sinh của bộ não, và một mặt là các trạng thái tâm thức. Tuy nhiên, nó là một cú nhảy logic khổng lồ khi suy luận từ những thông tin hiện có rằng những liên quan này là bằng chứng nói lên não bộ thật sự là nguồn gốc của ý thức, và, quả thực, những dữ liệu chỉ rõ ra sự thật rằng tâm thức là phi cục bộ. Nói ý thức sinh ra từ trong não bộ thì chẳng khác gì nói Tivi đã làm ra các chương trình truyền hình, vì lầm tưởng rằng những hình ảnh và âm thanh là nhờ các linh kiện điện tử trong Tivi mà có. Đây là một minh chứng rõ ràng cho thấy dù có mối liên quan chặt chẽ giữa các hoạt động của não và ý thức, não chỉ là vật trung gian, chứ không tạo ra ý thức. Các nghiên cứu về Holotropic đã thu thập một kho dữ liệu khổng lồ củng cố cách nghĩ thứ hai này – ý thức là phi cục bộ đối với cơ thể.
Thiếu bằng chứng cho các lý thuyết não bộ (brain-based theories)
Không có lý thuyết khoa học nào giải thích Ý thức được sản sinh ra bởi Vật chất như thế nào, cũng không một ai biết được làm thế nào một chuyện như thế có thể xảy ra. Có một khoảng trống khổng lồ giữa ý thức và vật chất, khiến cho việc kết nối 2 yếu tố này lại là điều không tưởng. Dù cho thiếu vắng những bằng chứng rằng ý thức là một hiện tượng phụ của não bộ hay vật chất, giả định siêu hình cơ bản này vẫn còn là một trong những huyền thoại (myths) hàng đầu của nền khoa học duy vật phương Tây. Trong khi không hề có một bằng chứng khoa học nào chứng minh não bộ tạo ra ý thức, thì ngược lại đã có rất nhiều khảo cứu chỉ ra rằng ý thức vẫn có thể hoạt động độc lập với não bộ và thế giới vật chất trong những hoàn cảnh nhất định. Triết lý này được gọi là Ý Thức phi cục bộ.
Ở trạng thái thiền Holotropic, tâm thức của chúng ta có thể vượt xa khỏi những phạm vi về thể xác và bản ngã, mang lại những thông tin và trải nghiệm chính xác về thế giới xung quanh mà chúng ta chưa từng trải qua (thông qua các giác quan), đây là điều không tưởng trừ khi ý thức là phi cục bộ. Chúng ta nhớ lại được khi mình được sinh ra, những ký ức về kiếp trước, ngay cả khi còn là bào thai trong bụng mẹ. Thông qua những trải nghiệm này, Ý Thức phi cục bộ có thể đồng hóa với những người khác, với các chủng loài khác từ động vật linh trưởng đến các động vật đơn bào, cây cỏ, và ngay cả với những vật chất vô cơ và những quá trình. Chúng ta cũng có thể thoát khỏi dòng chảy của thời gian tuyến tính, được gặp lại những người thân đã mất, bộ tộc thời tiền sử, luân hồi, tiến hoá và cả những trải nghiệm vô thức tập thể khác.
Những trải nghiệm ngoài cá nhân này không chỉ mang lại những thông tin và góc nhìn mới, chính xác về nhiều mặt khác của thế giới vật chất, kể cả những điều không quen thuộc; mà còn về nhiều nhân vật và cõi giới của vô thức tập thể. Chúng ta có chứng kiến hoặc thậm chí tham gia vào những câu chuyện thần thoại từ bất kỳ nền văn hoá nào và tất cả các giai đoạn lịch sử hiện ra chính xác và rõ ràng từng chi tiết. Thật ngớ ngẩn khi quy kết những trải nghiệm đa đạng này—mô phỏng thật chính xác nhiều khía cạnh trong hiện tại và quá khứ của thế giới vật chất và các nhân vật, cõi giới và chủ đề (themes) từ kho tàng thần thoại thế giới—là một căn bệnh lạ đang ảnh hưởng tới bộ não; trong khi chúng tôi tin rằng nó thật sự là phụ phẩm của những khả năng chúng ta có được từ hệ quả của bản chất phi cục bộ của ý thức.
Bằng chứng về ý thức phi cục bộ
Bằng chứng thuyết phục nhất cho chuyện tâm thức không phải được sản xuất bởi não bộ và có thể hoạt động độc lập đến từ một nghành khoa học còn non trẻ được gọi là Tử Vong Học (thanatology), môn học về cái chết và sự chết. Nó đã trở thành một sự thật, fact, được xác thực bởi những trường hợp độc lập, người ta đã chứng minh được nhờ vào Ý Thức phi cục bộ mà những người trong tình trạng cận tử có thể mô tả chính xác môi trường xung quanh cũng như những sự kiện xảy ra ở những nơi xa gần khác nhau.
Một số người, dù được xác nhận là đã chết lâm sàng (tim ngừng đập và não ngưng hoạt động), lại có thể quan sát cơ thể mình đang được cấp cứu với góc nhìn từ trên cao và “du lịch” thoải mái đến các khu vực khác của bệnh viện hoặc những nơi xa khác. Các nghiên cứu độc lập đã liên tục xác nhận những quan sát này là chính xác và có được nhờ vào ý thức phi cục bộ sau khi đã rời khỏi cơ thể (Ring và Valarino 1998; Sabom 1982 và 1998).
Những trải nghiệm Ý Thức phi cục bộ gần như được mô tả chính xác trong phần nói về thân thể bardo trong Tử Thư Tây Tạng (Tibetan Book of the Dead). Theo quyển sách tâm linh nổi tiếng này, sau khi chết ngất đi vì sợ hãi trong Chönyid Bardo, người đang chết sẽ thức dậy trong Sidpa Bardo – một dạng thức khác – thân thể bardo. Thân thể bardo khác với thân xác bình thường, không được tạo ra từ vật chất và có nhiều phẩm chất siêu việt như khả năng dịch chuyển tức thời, đi xuyên vật cản rắn chắc, khả năng cảm nhận thế giới mà không cần đến các giác quan. Người ta trong thân bardo có thể di chuyển đến bất cứ nơi nào trên trái đất trong tích tắc, ngay cả đến đỉnh núi thiêng Tu-Di (Mount Meru). Tuy vậy, có hai nơi không thể đến được trong dạng thức này: lòng mẹ (maternal womb) và Bồ Đề Đạo Tràng (Bodh Gaya) – nơi đức Phật giác ngộ, những mối liên kết rõ ràng tới chuyện rời bỏ thân bardo lúc thụ thai hoặc giác ngộ (Evans-Wentz 1957).
Một nghiên cứu chuyên sâu bởi Ken Ring và cộng sự đã bổ sung một luận điểm đáng lưu ý: những người bị mù bẩm sinh vì những lý do tự nhiên, dù chưa từng thấy bất cứ điều gì trong suốt cuộc đời họ lại có thể thu nhận được hình ảnh về môi trường xung quanh khi Ý Thức phi cục bộ thoát ra khỏi cơ thể họ trong những hoàn cảnh thập tử nhất sinh. Sự chính xác của những mô tả thị giác này đã được xác thực; Ring gọi những mô tả này là những trường hợp OBE chân thực (out-of-body experiences, trải nghiệm ngoại thân) (Ring và Valarino 1998; Ring và Cooper 1999). Nhiều góc độ, khía cạnh của môi trường xung quanh được quan sát chính xác bởi Ý Thức phi cục bộ, đã tách biệt khỏi cơ thể, của những người mù, từ những chi tiết của các thiết bị điện tử trên trần nhà trong phòng mổ, đến khung cảnh xung quanh bệnh viện với góc nhìn từ trên cao. Những nghiên cứu Tử Vong Học đã xác nhận một khía cạnh quan trọng của những mô tả về OBE từ trước đến nay, cái có thể được tìm thấy trong những kinh sách tâm linh và triết học.
OBE chân thực không chỉ xảy ra ở những trường hợp cận tử. Những người bị dồn nén nén về tâm lý lẫn tinh thần (“tình trạng tâm linh nguy cấp”) và những hội viên rèn luyện hơi thở Holotropic thường xuyên có những trải nghiệm này. Một số người trong các nhóm này có thể quan sát nhóm từ trên cao và có thể đặc tả cử chỉ của một thành viên nào đó, trong khi họ thật ra đang nhắm mắt tập thở. Một số người khác thì có thể rời toà nhà, quan sát mọi thứ từ trên cao hay di chuyển đến những vùng xa và “thấy” những điều đang diễn ra ở đó. Đôi khi những góc nhìn từ trên cao này trông như các mandalas.
Những quan sát này cho chúng ta thấy, không một chút hoài nghi, rằng ý thức không phải là một sản phẩm của trí não, một hiện tượng phụ của vật chất; ý thức là phi cục bộ. Các ma trận cho những trải nghiệm trên chắc chắn không nằm trong não, mà được chứa đựng trong những trường phi vật chất hay trong chính bản thân của trường ý thức phi cục bộ.
Tác giả: Bác sĩ, Tiến sĩ Stanislav Grof
Biên dịch: Samuel Tran
Hiệu đính: Prana
*Bác sĩ, Tiến sĩ Stanislav Grof là một bác sĩ tâm lý với hơn 50 năm kinh nghiệm trong việc nghiên cứu về khả năng chữa lành tiềm ẩn của những trạng thái tâm thức khác thường.
Mỗi người chúng ta ai cũng mong muốn một điều gì đó. Niềm mong muốn là năng lượng khởi thủy nằm đằng sau mọi hành động của chúng ta trong cuộc đời này, hoặc đúng hơn nó tạo ra ý nghĩa cho sự sống.
Có nhiều người nói rằng họ chẳng mong muốn điều gì. Thật ra việc không mong muốn đó cũng là một mong muốn, chỉ là họ không biết cách gọi tên nó, nên họ phủ định những gì không phải nó. Vậy nên xác định ta đang mong muốn điều gì là cực kỳ quan trọng, nó cho ta một cuộc sống nhất quán và có phương hướng, để chúng ta không mắc phải những sai lầm không đáng có, làm hao phí năng lượng và thời gian.
Hạnh phúc là gì?
Từ cổ chí kim, mong muốn tối cao của con người luôn là hạnh phúc, và họ xem đây là kim chỉ nam cho cuộc đời. Vấn đề là hầu hết lại không hiểu rõ hạnh phúc là gì, làm thế nào để có hạnh phúc. Mơ hồ về hạnh phúc đôi khi khiến một con người dành cả đời để theo đuổi hạnh phúc giả tạo, cuối cùng chỉ thấy mình đã phí thời gian quý giá vì những điều vô nghĩa.
“Hạnh phúc” là gì? Nó là một danh từ tương đối, nó được định nghĩa khác nhau bởi nhiều người khác nhau. Dựa theo cách nhiều người theo đuổi hạnh phúc từ xưa cho tới nay, thì “hạnh phúc” căn bản có thể chia thành hai trường phái: Phúc lạc (Bliss) hoặc Khoái lạc (Pleasure), mọi hành động của chúng ta đều bắt nguồn từ một trong hai năng lượng mong muốn này.
Phúc lạc là một cảm giác mang tính tinh thần, tâm linh, trực giác. Những ai trải nghiệm phúc lạc đều cảm thấy một trạng thái tự do, kết nối, cao cả, bình an, tràn đầy, mãn nguyện, mạnh mẽ, sống động,…
Những cảm giác này đều gắn liền với những hành vi gần gũi với Chân-Thiện-Mỹ như là cho đi, tình yêu vô điều kiện, lòng bao dung và trắc ẩn với người khác, làm chủ bản thân, vượt qua giới hạn của chính mình, tâm trí thư thái nhẹ nhàng… Phúc lạc thường bền lâu và cách để tìm kiếm nó đa phần là đi vào bên trong nội tâm, do đó nó không phụ thuộc nhiều vào điều kiện bên ngoài.
Trong khi, khoái lạc là một cảm giác được trải nghiệm bằng nhận biết của các giác quan. Trải nghiệm của Khoái lạc đó là sung sướng thể xác, sự kích thích, thỏa mãn,… Hành vi dẫn đến khoái lạc thường gắn với những ham muốn bản năng của thể xác và tâm trí như tình dục, ăn uống, nhàn hạ, sự công nhận, danh tiếng, địa vị,… Khoái lạc là những thứ tạm thời, có điều kiện, phải liên tục tìm kiếm sự đáp ứng từ bên ngoài.
Có ai đó hỏi: Có thể chọn cả hai để theo đuổi không? Câu trả lời dường như là không trong hầu hết trường hợp. Ở đây có sự đánh đổi, khi muốn tìm kiếm phúc lạc, chúng ta phải buông bỏ những khoái lạc tạm thời, và việc đắm mình trong khoái lạc sẽ đánh mất phúc lạc.
Một ví dụ, việc ai đó thủ dâm hằng ngày sẽ làm anh ta khoái lạc cực độ, nhưng nếu muốn có phúc lạc, anh ta phải làm chủ bản thân khỏi vòng xoáy vô độ đó. Khoe mẽ và được ca tụng tất nhiên là rất thỏa mãn, nhưng nếu muốn có được sự bình thản trong tâm hồn, anh ta phải thật sự khiêm tốn. Chúng ta chỉ có thể chọn phúc lạc hoặc khoái lạc, lý do là hai thứ này dường như tương phản nhau ở nhiều khía cạnh.
Phúc lạc gắn với trạng thái tần số rung động cao (can đảm, bao dung, bình an,…) và khiến con người ta trở nên thánh thiện. Khoái lạc thường đẩy người ta vào tần số rung động thấp sau khi đắm mình vào đó (dằn vặt, sợ hãi, bất mãn,…) Phúc lạc nuôi dưỡng một con người trở nên có ích và thánh thiện hơn vì cho đi và kết nối là những gì khiến họ hạnh phúc, do đó vô tình làm họ tác động tích cực đến những người xung quanh.
Khoái lạc thường bào mòn và phá hủy sinh lực của một người. Để có được nhiều khoái lạc hơn, họ thường hành động trong tham vọng, ích kỷ, và từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến người khác. Phúc lạc khiến người ta tự do và cao cả, khoái lạc cầm tù họ, biến họ trở thành nô lệ.
Phúc lạc thì bền vững và không giới hạn, khoái lạc là một vòng luẩn quẩn giữa khởi điểm thèm khát và kết thúc chán nản. Phúc lạc luôn mới mẻ, khoái lạc thì nhanh chóng nhàm chán và chỉ có thể làm mới bởi sự thay thế và gia tăng mức độ. Phúc lạc là mục tiêu của những người tìm kiếm tâm linh và Thượng Đế, khoái lạc là mục tiêu của những người duy vật vô thần.
Vấn đề ở đây là việc tìm kiếm khoái lạc hay phúc lạc rất dễ nhầm lẫn trong động cơ. Đơn thuần trong mối quan hệ, chúng ta thường hay nhầm lẫn giữa tình yêu và sự chiếm hữu. Ví dụ ta thấy một người phụ nữ, nếu ta muốn chiếm hữu cô ta cho riêng mình vì sắc đẹp hay sự hấp dẫn, thì động cơ của ta là khoái lạc. Còn nếu chúng ta đến với cô ấy bởi tình yêu, chúng ta muốn bảo bọc và cho đi mà không đòi hỏi bất cứ sự thỏa mãn hay đáp trả nào thì động cơ của ta chính là phúc lạc.
Sự nhầm lẫn này trải rộng lên bất cứ lĩnh vực nào. Trong nghề nghiệp: liệu ta đến với nó vì tình yêu, sự cống hiến tạo ra giá trị hay để đạt được gì đó từ nó – tiền bạc, sự công nhận, ca tụng. Trong việc kiếm tiền, liệu ta kiếm tiền để duy trì nhu cầu căn bản, giúp đỡ những người xung quanh vì trách nhiệm và tình thương, hay để có thật nhiều tiền để thỏa mãn lạc thú.
Ngay cả các nhu cầu thường ngày cũng sẽ nhầm lẫn nếu không biết giới hạn của nó. Ăn uống và nghỉ ngơi để duy trì sức khỏe, thưởng thức hương vị thức ăn, nhưng nếu quá mức thành ăn uống vô độ và nhàn hạ bê tha, nó sẽ gây hại.
Việc nhầm lẫn này là từ sự thiếu nhận thức và thiếu hiểu biết về bản thân. Có thể ta muốn một tình yêu đích thực, nhưng ta lại tìm chúng bằng cách chiếm hữu và ràng buộc đối phương. Có thể chúng ta muốn hạnh phúc đích thực viên mãn, nhưng ta lại tìm ở bên ngoài, thông qua thỏa mãn giác quan và tâm trí. Điều này vô tình khiến chúng ta liên tục mâu thuẫn với chính mình, bối rối mất phương hướng và sống một cuộc sống sai lầm. Rõ ràng trong tâm tưởng và thấu hiểu chính mình là chìa khóa ở đây.
Hạnh phúc là gì theo Đức Krishna
Trong Chí Tôn Ca, Đức Krishna gọi phúc lạc là hạnh phúc trong hiền tính, còn khoái lạc là hạnh phúc trong dục tính và hạnh phúc trong si tính:
“Cái ban đầu dường như độc tố, nhưng cuối cùng hóa ra là tiên tửu và cái thức tỉnh con người tự chứng ngộ được gọi là hạnh phúc trong hiền tính.
Hạnh phúc nảy sinh từ sự tiếp xúc của các giác quan với các đối tượng của chúng và ban đầu dường như là tiên tửu, nhưng sau hóa ra độc tố là hạnh phúc trong dục tính.
Còn hạnh phúc làm con người mù quáng chẳng còn khả năng tự chứng ngộ, cái chỉ là hão huyền từ đầu chí cuối, cái sinh ra từ những giấc ngủ, từ tính lười biếng và ảo tưởng được gọi là hạnh phúc trong vô minh” – Chí Tôn Ca (18:36-38)
Nói theo cách bình thường thì khoái lạc là thứ bị thôi thúc từ dục vọng (dục tính) và sự thiếu nhận thức (si tính), phúc lạc sinh ra từ sự nhận biết và sự hướng thiện (hiền tính). Hay nói cách khác, tìm kiếm khoái lạc là bản năng của thể xác, tìm kiếm phúc lạc là bản năng của linh hồn. Xem mình là linh hồn hay chỉ đơn thuần là thể xác sẽ quyết định ta lựa chọn cái nào.
Hạnh phúc là gì? Khoái lạc hay phúc lạc?
Khoái lạc và phúc lạc đâu mới là hạnh phúc chân thực? Đối với tôi là phúc lạc, và tôi đang trên hành trình trải nghiệm nó. Còn với những người khác thì câu trả lời là khác nhau tùy theo cảm nhận của riêng họ. Lựa chọn cái nào sẽ có những trải nghiệm tương ứng. Ai cũng có những bài học riêng để học hỏi và tiến hóa, chúng ta có quyền Tự do ý chí riêng là để phục vụ cho điều này.
“Nếu bạn theo đuổi phúc lạc, bạn đặt bản thân mình lên một con đường đã luôn có ở đó, đang chờ đợi bạn, và cuộc đời bạn nên sống là cuộc đời bạn đang sống. Đi theo phúc lạc và đừng sợ hãi, và những cánh cửa nơi bạn không ngờ tới sẽ mở ra.
Theo đuổi phúc lạc rồi vũ trụ sẽ mở ra cho bạn những cánh cửa nơi từng chỉ có những bức tường.” – Joseph Campbell
“Hạnh phúc là gì?” – Câu hỏi này đã được nhiều người trăn trở suốt hàng ngàn năm qua. Trong hành trình khám phá ý nghĩa đích thực của hạnh phúc, chúng ta thường tìm kiếm câu trả lời thông qua hai con đường: phúc lạc và khoái lạc. Đây không chỉ là một cuộc hành trình tâm linh mà còn là một trải nghiệm sâu sắc về bản thân và thế giới xung quanh.
Để hiểu rõ hơn “hạnh phúc là gì”, chúng ta cần nhìn nhận nó dưới góc độ của sự chọn lựa cá nhân và tầm quan trọng của việc nhận thức về mong muốn thực sự trong tâm hồn mỗi người. Hạnh phúc không phải là một điểm đến cố định mà là một hành trình liên tục, trong đó mỗi quyết định và hành động hàng ngày đều ảnh hưởng đến trạng thái hạnh phúc của chúng ta.
Khi tìm hiểu “hạnh phúc là gì”, việc phân biệt giữa phúc lạc và khoái lạc là rất quan trọng. Phúc lạc thường liên quan đến cảm xúc bền vững, sâu sắc và tâm linh, trong khi khoái lạc thường là những cảm xúc tạm thời, thỏa mãn nhu cầu bản năng và thể xác. Lựa chọn giữa hai loại hạnh phúc này tạo nên những hành trình đời sống khác biệt, phản ánh quan điểm và giá trị sống của mỗi người.
Bằng cách đưa ra lựa chọn thông minh và ý thức giữa phúc lạc và khoái lạc, chúng ta không chỉ tìm thấy câu trả lời cho câu hỏi “hạnh phúc là gì”, mà còn hướng đến một cuộc sống trọn vẹn và ý nghĩa hơn.
Chưa bao giờ mình thấy việc tu tập tâm linh của con người trở nên sôi động như bây giờ. Càng ngày mình càng thấy có nhiều người thức tỉnh nhận thức, hướng vào bên trong để tu tập. Hàng loạt những phương thức tâm linh và cả những “thầy” tâm linh được nảy nở trong giai đoạn này tạo nên một làn sóng, đôi khi là một trào lưu tìm kiếm những giá trị tinh thần. Tuy nhiên, lắm thầy nhiều ma, Đạo cao một thước, ma cao một trượng. Mình quan sát thấy có những lối tu đúng đắn chân thực thì rất ít người sử dụng, còn những lối tu có thể nói là sai lầm, dễ gây xao nhãng thì nhiều người lại mắc phải, đổ xô theo nó mà không thoát ra được.
Trong bài viết này, mình sẽ chỉ ra 5 con đường tu tập tâm linh nên tránh. Hy vọng nội dung này sẽ hữu ích cho những ai thật sự thành tâm trên con đường khai sáng và có thể bước vào chánh đạo, tìm thấy được sự an vui, hạnh phúc trong cuộc đời.
1. Lý thuyết nhồi sọ
Lý thuyết nhồi sọ là hiện tượng mình thấy nhiều nhất trong số những người mình bắt gặp trên hành trình tu tập. Những người đi theo con đường này đọc rất nhiều sách vở, lý thuyết, nhưng tất cả đều là những thứ “trên trời” hoặc được tô vẽ màu mè thêm cho vẻ cao siêu, phức tạp, điệu nghệ. Nhưng khi mình hỏi cách họ áp dụng những lý thuyết đó vào thực tế ra sao thì họ trả lời vòng vo, hỏi rằng nó có liên quan gì đến lối sống thường ngày không thì họ ngụy biện đánh trống lảng, và hỏi rằng “giác ngộ tâm linh là gì” thì trả lời một bài viết dài đến hàng ngàn chữ loằng ngoằng nhưng chẳng có chữ nào đúng vào trọng tâm.
Mình không nói rằng lý thuyết là không quan trọng. Ai cũng nên có nền tảng lý thuyết cơ bản khi làm bất kỳ chuyện gì, vì nó là biển chỉ đường, là chiếc la bàn định hướng. Nhưng nếu chỉ ngồi đọc tràng giang đại hải lý thuyết mà không sử dụng chúng vào thực tiễn (học không đi đôi với hành) thì cũng không khác gì nhồi nhét thật nhiều thức ăn vào miệng mà hàm không chịu nhai, hoặc nuốt xuống dạ dày rồi mà tiêu không nổi sinh ra chứng táo bón.
Đây chính là sự tai hại của việc tập trung quá nhiều vào lý luận, lý thuyết suông mà bỏ qua sự chuyển hóa chúng thành các giá trị thực tiễn. Con đường này dễ dẫn tới hiện tượng “ngộ chữ”, “người Trời”, sống ảo, rối trí, hoang tưởng. Tệ hơn nữa, khi thông tin cũ chưa được tiêu hóa và thấu hiểu mà cứ tiếp tục nạp thêm nữa thì dẫn đến tình trạng bội thực, sợ hãi việc đọc và học hỏi. Lúc này, cơ thể tự tìm cách cân bằng lại bằng việc tự đóng cửa các giác quan tiếp nhận thông tin. Nghĩa là, khi người đó đọc cái gì hay nghe ai nói cái gì, dù giá trị đến thế nào cũng bị dội ngược trở lại như nước đổ lá khoai.
2. Tâm linh lá cải
Các nền văn minh tâm linh phồn thịnh của con người, người ngoài hành tinh, tần số năng lượng của ngày hôm nay, bạn là linh hồn loại nào, các bài “thuyết pháp” của những người nổi tiếng nào đó trên mạng xã hội, v.v… Tất cả những loại thông tin này mình đều xếp vào tâm linh lá cải, tương tự như báo lá cải vậy. Lý do là chúng không quan trọng hoặc/và không có thẩm quyền. Nếu có một tác dụng gì đó thì những thông tin “lá cải” này chỉ giúp truyền cảm hứng bước đầu trên hành trình tìm về bản chất chân thực của mình bằng cách tạo ra một sự thú vị, hưng phấn, tò mò. Khi đã được truyền cảm hứng rồi, bạn nên bước đi tiếp. Nếu bạn thấy kích thích và cứ tiếp tục chôn chân ở giai đoạn này, bạn sẽ không có tiến bộ nào hết, thậm chí là thoái bộ, suốt ngày nói những chuyện trời ơi đất hỡi không có giá trị thực tiễn, hoặc sử dụng những thông tin hời hợt kém chất lượng. Con đường tâm linh lá cải này tương tự như việc ăn đồ fastfood, đã cái miệng nhưng hại cái thân.
Nếu có đọc những thông tin về tâm linh hỗ trợ cho con đường tu tập, mình chỉ khuyến khích đọc những cuốn sách, nghe những bài giảng của những người có thẩm quyền và thực hành theo. Họ là những bậc Thánh (Krishna, Jesus, Đức Phật, Ramana Maharshi, Vivekananda v.v…) hay những bậc giác ngộ, vĩ nhân trong lịch sử con người. Quan điểm của mình luôn là món nào ngon nhất thì ăn trước. Nếu chỉ quen ăn món dở thì sau này gặp món thượng hạng, bạn sẽ không nuốt nó được đâu.
3. Huyền học mì ăn liền
Trước đây mình có một giai đoạn mở dịch vụ xem Tarot Online. Mình đã gặp không ít những trường hợp phụ thuộc vào các công cụ huyền học. Hễ có chuyện gì xảy đến là lại cầu cứu đến “thầy”, dựa dẫm, không tự thực hành tu tập. Những người này dù muốn cuộc sống tốt lên nhưng lại không hề tin tưởng vào sức mạnh tự thân, không chủ động tìm tòi, trải nghiệm. Tất cả chỉ mong một thế lực cao siêu huyền bí nào đó giải dùm (dù chuyện đó dễ như ăn bánh.) Thậm chí, có những người học Tarot chỉ là để tự xem cho chính mình, rồi rơi vào sự luẩn quẩn, tự huyễn hoặc mọi chuyện. Không chỉ Tarot, các hình thức huyền học khác cũng bị lạm dụng như mì ăn liền: đoán thần số, xem cung Hoàng Đạo, giải sao Tử vi, v.v…
Giống như tâm linh lá cải, huyền học mì ăn liền chỉ có tác dụng truyền cảm hứng, tạo sự hứng thú tìm hiểu thế giới tinh thần lúc ban đầu. Nó không nên được lạm dụng, sử dụng quá thường xuyên, hoặc sử dụng cho những người ỷ nại không hề tu tập một ngày nào. Việc lạm dụng này không chỉ gây tổn tại cho người sử dụng mà còn gây nên tai tiếng cho chính bộ môn huyền học đó. Những giá trị thật sự của các bộ môn thiêng liêng này bị bóp méo bởi cách tiếp cận hời hợt và thiếu trách nhiệm của con người. Đây là một con đường nên tránh.
Nếu bạn thật sự quan tâm và tìm đến các bộ môn huyền học, hãy học về cơ chế của nó để liên kết với các tri thức tâm linh, tôn giáo. Chúng sẽ mở ra cánh cửa thiêng dẫn đến sự khai sáng tuyệt vời.
4. Lối tắt của những dân chơi
Phần này mình nói về chuyện các dân chơi dùng các loại chất thức thần, chất kích thích để hòng tìm kiếm giác ngộ trong một nốt nhạc. Chỉ với một dose LSD hay DMT là đủ sức về vươn vai ưỡn ngực với thiên hạ mà tuyên bố rằng “Tôi đã giác ngộ, tôi là Thánh, tôi hiểu hết mọi thứ trong vũ trụ này rồi!” Không, đây không phải là chánh đạo và bạn nên coi chừng cách tiếp cận tu tập như vậy.
Tâm linh có đường tắt không? Câu trả lời là có. Nhưng một nửa còn lại của câu trả lời đó là Tâm linh không chỉ toàn là những đường tắt. Việc giác ngộ có nhiều mức độ, nó còn phụ thuộc vào sự tinh tấn tu tập, căn cơ (độ chín của nhận thức), hoàn cảnh môi trường, v.v… Mình không nói rằng tu tập thì không nên dùng chất để hỗ trợ, nhưng việc chỉ cho rằng chất đưa đến giác ngộ là thiển cận và sai lầm. Các chất chỉ cho bạn thấy một cái nhìn thoáng qua của chân lý, và việc của bạn sau khi kết thúc chuyến trip là ra sức tu tập, cải thiện chính mình và cuộc sống. Việc này sẽ hiện thực hóa những thông tin mà chuyến đi mang lại và tăng tốc nhận thức cho bạn. Nếu không thực hành sau đó, giống như việc lý thuyết nhồi sọ được tăng cấp lên 10 lần, bạn sẽ đắm chìm trong hoang đường, đôi khi là sức khỏe thể chất và tinh thần mất cân bằng sinh ra bệnh tật.
Lối tắt cũng như các công cụ huyền học, nên được sử dụng vô cùng thận trọng.
5. Bàng môn tả đạo
Con đường tu tập tâm linh nên tránh cuối cùng mình muốn đề cập trong bài viết đó là “bàng môn tả đạo” (cảm ơn anh Sang Đặng đã gợi ý cụm từ này). Tu tập kín đáo theo những phương thức dễ gây hiểu lầm hay khuếch đại những năng lực mãnh liệt và đen tối bên trong con người. Một ví dụ cụ thể (mình từng biết ngoài đời thực) đó là các hình thức kích hoạt năng lượng tình dục của con người thông qua chuyện quan hệ tình dục, các hoạt động khiêu khích tình dục, hoặc các tư tưởng tình dục tự do (loạn luân). Trong mọi tôn giáo, các bậc Thánh luôn răn đe nhắc nhở con người bằng cách đưa chuyện tình dục vào danh sách cần tránh hoặc kiêng cữ, thận trọng. Vì năng lượng tình dục đa phần bị con người hiểu lầm, lạm dụng, ngụy biện và con người dễ sa ngã bởi nó. Lợi chẳng thấy nhưng hại thì vô số kể. Những người nhận thức non yếu còn tham sân si nhưng lại muốn tu bằng con đường tình dục thì chẳng khác nào tự đâm đầu vào địa ngục, làm mồi cho quỷ. Ngoài kia có rất nhiều con đường khác có thể dẫn tới cuộc đời hạnh phúc viên mãn, bạn không nhất thiết phải đi theo con đường nhiều cám dỗ đã được cảnh báo này.
Ngoài ra, một số ví dụ khác về bàng môn tả đạo là con đường của phù thủy dùng bùa chú, dùng búp bê để hiện thực hóa năng lực của mình lên người khác, v.v…
Một số kinh nghiệm cá nhân
Quan điểm của mình về việc tu tập giờ đây rất rõ ràng và đơn giản. Nếu mình tu đúng thì mình sẽ càng ngày càng bình an ơn, trong sạch hơn, sống tốt hơn, và cống hiến được nhiều giá trị hơn cho cộng đồng. Nếu tu sai thì càng ngày càng mình sẽ càng rối rắm tâm tư, càng tham lam, càng ác độc. Nếu thấy có dấu hiệu sai lạc, mình sẽ tìm cách sửa lại.
Ngoài ra, một cách mình luôn sử dụng để sàng lọc các thông tin tâm linh đầu vào đó là đặt ra những câu hỏi: Ai là người nói/viết những điều này? Họ có thẩm quyền không? Họ có trải nghiệm trực tiếp về chuyện họ đang nói không? Những thông tin này có cùng một ý tưởng với cốt lõi triết lý của tâm linh, tôn giáo không? Những thông tin này có đưa mình đến gần hơn với cốt lõi đó không?
Từ khi đặt ra bộ lọc như vậy, mình chỉ tập trung đọc những sách Thánh và thực hành theo, rút ngắn thời gian tu tập và liên kết được những ý tưởng quan trọng nhất từ các tôn giáo khác nhau. Cách này vừa hiệu quả, vừa nhanh gọn, vừa không bị xao nhãng. Cho đến bây giờ, mình thấy chỉ cần đọc và thực hành theo một cuốn sách duy nhất đó là Chí Tôn Ca là đủ. Mọi sách vở khác không còn quan trọng và cần thiết nữa.
Kết luận
Nói tóm lại, tu tập vừa dễ mà vừa khó. Dễ là khi bạn xác định đúng trọng tâm lý thuyết, đúng phương pháp và tinh tấn thực hành, liên tục đúc rút từ các trải nghiệm. Còn khó là khi bạn chạy theo những thứ không liên quan gì đến chuyện giác ngộ thiên tính, bạn đọc và học chỉ để mua vui giải trí, thỏa mãn những tâm tư hời hợt, hoặc bạn tu tập chỉ cốt làm dày thêm một lớp mặt nạ bản ngã, ra oai với đời. Vậy nên, trong thời đại tâm linh nhiễu nhương hỗn độn này, bạn bắt đầu tu thôi chưa đủ, hãy tu đúng đường, vì nó sớm muộn cũng dẫn tới giác ngộ, bình an. Còn không, nó chỉ là một bài ca mờ nhạt về con chim tu hú.
![[THĐP Translation™] 23 thông điệp cuộc đời từ đại văn hào Mark Twain](https://content.triethocduongpho.net/wp-content/uploads/2020/08/mark-twain-391120_1280-5a0a1cac47c2660037c30d33.jpg "[THĐP Translation™] 23 thông điệp cuộc đời từ đại văn hào Mark Twain")
Danh sách các bài viết đã chia sẻ trong Deep Club 
https://bit.ly/DEEPCLUB_INDEX![[THĐP Translation™] Sự khác biệt giữa chuyên nghiệp và nghiệp dư](https://content.triethocduongpho.net/wp-content/uploads/2020/08/117665089_2748224762077863_2123843701638023748_n.jpg "[THĐP Translation™] Sự khác biệt giữa chuyên nghiệp và nghiệp dư")
![[THĐP Review] Have a good trip: Adventures in Psychedelics (“Chuyến phiêu lưu vui vẻ”) — Vượt khỏi những giới hạn](https://content.triethocduongpho.net/wp-content/uploads/2020/08/have-a-good-trip.jpg "[THĐP Review] Have a good trip: Adventures in Psychedelics (“Chuyến phiêu lưu vui vẻ”) — Vượt khỏi những giới hạn")
![[THĐP Translation™] Nghiên cứu đã chứng minh ý thức có thể tồn tại bên ngoài thân xác & sau khi chết](https://content.triethocduongpho.net/wp-content/uploads/2020/08/117040584_2744710982429241_180394301773704901_o.jpg "[THĐP Translation™] Nghiên cứu đã chứng minh ý thức có thể tồn tại bên ngoài thân xác & sau khi chết")
