Trang chủ Blog Trang 250

Vì sao giá một bitcoin có thể lên đến $800 ngàn đô la

Nguyễn Hoàng Huy
-
2

Lịch sử

Nhiều ngàn năm trước, người ta đã bắt đầu gán ghép giá trị danh nghĩa lên những thứ như vàng bạc và đá quý. Gọi là giá trị danh nghĩa vì giá trị của chúng chỉ là trên danh nghĩa; giá trị thực dụng trực tiếp của chúng hầu như có liên quan rất ít. Người ta gán giá trị lên chúng là vì họ muốn có được sự tiện lợi trong việc luân chuyển và cất giữ tài sản.

Từ vàng tới đá quý và từ đồng euro tới đồng dollar, người ta đã tạo ra nhiều loại tài sản danh nghĩa khác nhau. Thông thường, mỗi khi một loại tài sản danh nghĩa được tạo ra, nó sẽ được gắn kết cố định với một loại tài sản danh nghĩa hay tài sản thực tế đang tồn tại. Ví dụ, khi đồng Mỹ kim được tạo ra, nó được gắn liền với vàng; khi đồng Euro được tạo ra, nó được gắn liền với những loại tiền tệ đang tồn tại ở Châu Âu. Thậm chí vàng cũng rất có thể ban đầu đã từng được gắn liền với lúa gạo hay một cái gì đó tương tự.

Continue

Đam mê còn một nghĩa khác mà đa số không biết

Triết Học Đường Phố
-
26
*Photo: Dragon-Kiss

 

Chắc chắc bạn đã nghe đến thối tai về “đam mê” và hàng tá thứ xoay vòng vòng xung quanh nó: “Phải có đam mê và sống với đam mê”  “Phải biết đam mê và chỉ có đam mê mới có thể dẫn đến thành công” “IQ chẳng là cái đinh gì, mà PQ (Passion Quotient) mới đáng giá”…  Những khẩu hiệu muôn thuở. Có bạn còn làm luôn bài thơ ngắn như thế này:

“Cuộc đời ai cũng có quê
Có cha có mẹ có niềm đam mê
Dù công việc khó không chê
Bởi vì mình thích say mê trong lòng
Công việc không thích chẳng hòng
Không làm việc đó khi lòng không mê
Đã làm thì phải cho “phê”
Thì là gọi đó “đam mê”…chứ gì?”

Không biết các bạn nghĩ thế nào, chứ với tôi thì đam mê – passion có vẻ hứa hẹn thứ gì đó dễ chịu, êm ái và ngây ngất, tuyệt vời vô cùng. Chẳng thế mà rất nhiều người muốn “xách ba lô lên và đi” tìm niềm đam mê của mình, mong thoát khỏi sự nhàm chán của cuộc sống, công việc hiện tại.

Nhưng… Passion – Đam mê còn một lớp nghĩa ẩn chứa khác mà đa số chẳng hề biết

Từ “passion” xuất hiện lần đầu tiên vào thế kỉ XII, nó có nghĩa ban đầu là suffer (chịu đựng) trong ý nghĩa thuần khiết nhất. Không đơn thuần là chịu đựng – nó phải là sự chịu đựng tự nguyện và trong sáng. Từ này xuất phát từ việc Jesus tự nguyện nhận khổ hình trên thập tự giá.

Xung quanh bạn hẳn có ai đó mà bạn biết rằng, người đó đang sống với đam mê của chính mình. Quan sát họ kỹ hơn xem, bạn sẽ thấy với “đam mê” của mình họ chịu đựng những thứ ta không chịu được – và họ vượt qua nó.

Tôi chắc chắn không thể xoạc chân, kiễng chân từ sáng tới tối như các bạn tập ba lê – ĐAU lắm! Không thể ngồi lỳ từ sáng tới tối trước máy tính hoặc trước tấm voan để sáng tác, vẽ vời như các bạn artist, concept game – CHÁN lắm! Không thử đi thử lại sau mỗi lần startup, mở cửa hàng , làm dự án thất bại như các bạn kinh doanh – NẢN lắm! Không đủ kiên nhẫn tập thể hình cải thiện cái body còm cõi của mình, rồi guitar, thổi sáo, viết truyện,… Vẫn nghĩ rằng: “Mình chưa đủ đam mê chăng?”  Tôi chạy khắp nơi mong tìm cho ra đam mê của mình – cái gì mà mình thấy THÍCH cơ.

Dù trong bất cứ công việc nào , sẽ đến một lúc mà người ta cảm thấy chán nản lắm, vô vọng lắm, muốn bỏ cuộc lắm, không thể chịu đựng hoặc tiếp tục nữa! PASSION!

Những người có passion sẵn sàng chấp nhận chịu đựng những khoảng thời gian đó – và họ vượt qua những cột mốc thử thách đó. Và, đó chính là sự khác nhau giữa amateur và master; sự chênh lệch giữa trung bình và xuất sắc trong bất cứ lĩnh vực nào.

Đó – Không đơn giản chỉ là sở thích, sự vui thú. Đam mê là chịu đựng, là gian khổ, là không hề dễ dàng

Đam mê như một lời thề nguyện, cam kết gắn bó và cống hiến hết lòng sự sống của bạn cho thứ bạn đã chọn trong mọi hoàn cảnh,vui hay buồn, tốt hay xấu, giàu hay nghèo, khỏe mạnh hay đau yếu, nghe như lời thề trong lễ đính hôn nhỉ? Nó chính – xác – là – thế.

Sau khi biết tất cả những điều đó mà bạn vẫn chọn nó, chân thành chúc mừng bạn. Và, nhớ messenger cho tôi nhé, tôi ao ước muốn được nhìn thấy, sờ tận tay những người như bạn đấy.

 

Leo Ngu

Tìm bạn, làm bạn và mất bạn

Triết Học Đường Phố
-
4
*Photo: 

 

Trong cuộc sống….

Ớ có nên dừng lại tại đây không nhỉ? Vì cái mô típ này nghe cứ quen quen, phải rồi, đó là cụm từ “quen thuộc” mà thầy giáo chủ nhiệm lớp cấp 3 của tôi hay dùng để bắt đầu, mỗi lúc cần thuyết cho cái đám học trò đang chảy nước mắt vì buồn ngủ bên dưới bục giảng về một vấn đề gì đó cần phải chấn chỉnh. Nhưng có lẽ, tôi sẽ vẫn bắt đầu với cụm từ này, vì nó phổ thông quá, nó cũng như “bạn bè”.

Trong cuộc sống, đi tìm bạn bè, làm bạn với nhau và đánh mất nhau là một quá trình thường lặp lại. Tùy ở từng mối quan hệ mà chu trình đi từ tìm bạn đến làm bạn đến mất bạn dài hay ngắn khác nhau ở mỗi người. Có người thì để tìm được một người bạn thực sự cho mình rất khó, họ phải trải qua rất nhiều, rất nhiều những mối quan hệ phức tạp khác nhau, trải qua thời gian dài tìm hiểu thì mới nhận ra đâu là bạn của mình. Còn có những người thì quá trình tìm bạn, gặp bạn chỉ đơn thuần diễn ra gói gọn trong một khoảnh khắc, rất tình cờ và đầy bất ngờ.

Tôi không nói đến chuyện yêu đương ở đây, vì đã từng có một cậu bạn, nói với tôi rằng: “Tình yêu thì có thể mất đi, nhưng tình bạn thì sẽ còn lại mãi mãi.” Và quả thực đến giờ thì nghiệm lại câu này, tôi vẫn thấy nó đúng, tôi và nó đã làm bạn với nhau kể từ khi vào đại học, và cho đến giờ dù kẻ Nam người Bắc, chúng tôi vẫn thường xuyên nhắn tin, trao đổi, khích lệ nhau học tập, động viên và chia sẻ nhiều chuyện cùng nhau.

Chuyện làm bạn ấy, nó rất kì lạ, có khi bạn đi tìm một người bạn ấy, rất khó khăn và trắc trở, nhưng rồi đùng một phát, người đó tự nhiên xuất hiện, và nhiều khi khiến thế giới của bạn có một chút chao đảo. Phải rồi, khi mà bạn đang quen sống trong cái thế giới chỉ có bản thân mình, rồi tự nhiên có một người nữa nhảy vào, chia sẻ mọi thứ với bạn, thì đương nhiên nó sẽ chao đảo rồi, đâu có thể bình thường được như trước.

Và khi đó, bạn vừa vui mừng, lại vừa có chút lo sợ, vì người bạn ấy là nơi mà bạn vừa có thể chia sẻ chút gì trong cuộc sống, lại sợ rằng bạn ta sẽ làm cho cuộc sống vốn yên bình của ta hỗn loạn. Ấy là khởi thủy của sự làm bạn, tình bạn nào rồi cũng đi qua chút e dè, chút ngại, chút sợ và chút khó khăn, có vậy thì sợi dây tình bạn mới bền chặt được.

Khi mà những gì trải qua bên nhau giữa hai con người đủ nhiều, đủ sâu sắc, họ sẽ trở thành một cặp bạn bè thân thiết. Ơ mà khoan, vậy thì sao lại có cái đoạn mất bạn kia?

Hừm, mất bạn, được hiểu là một quá trình mà khi một trong hai bên không có sự đồng thuận trở lại với bên còn lại, dẫn tới những xích mích, những cuộc cãi vã, cả những giận hờn. Và thế là tình bạn ấy tạm coi là bị gãy.

Vậy có bao giờ vết gãy ấy được nối lại? Có chứ, khoa học cũng đã chứng minh rằng một vết gãy được nối lại khi và chỉ khi trọng lượng ở đôi bên cái đoạn bị gãy khá tương đồng với nhau và không chênh lệch nhau quá nhiều. Điều này cũng tượng trưng cho tình bạn đối với hai phía. Khi xảy ra đứt gãy, mà một phía có trọng lượng nhiều hơn phía còn lại, đương nhiên phản lực gây ra cũng mạnh hơn.

Trong lúc ngã và gãy xương, nhất là xương chân, người gãy ở xương trụ (xương to) mà xương chưa đâm xuyên qua da thịt, vẫn còn nằm trong bao khớp thì vết thương ấy, chỉ cần bó bột, giữ nó tùy độ tuổi của người gãy, trẻ con thì 3-6 tháng, người lớn thì có khi đến cả năm, vết thương ấy theo năm tháng, sẽ liền lại, canxi sẽ tự bồi đắp. Nhưng nếu gãy xương, mà xương đã đâm thủng ra ngoài da thịt, thì chỉ còn cách mổ rồi khoan cố định lại mà thôi.

Gãy đứt trong tình bạn cũng vậy, cũng phải tùy vết gãy mà chữa trị. Có người sau khi gãy, do sự thay đổi trong lúc điều trị, phải mang theo cả cái chân nặng bó bột mà dần dần họ đi cà nhắc, hoặc có những dấu vết lúc phẫu thuật mà để lại sẹo. Tình bạn lúc gãy rồi, khi khôi phục lại khắc cũng sẽ có những vết sẹo, thâm, có người bị đau âm thầm trong tủy xương mỗi khi trái gió trở trời, có người lại chỉ có sẹo ngoài da thịt rồi thôi. Nếu ta tha thứ cho nhau thực sự, nhưng mà trong lòng vẫn để tâm thì dẫu có thể bên ngoài nhìn vào vẫn là một khoảng da trắng không vết tích, có ai biết rằng trong lòng ta vẫn âm thầm rỉ máu đau thương mỗi khi có sự việc khác xảy ra?

Và cái vòng tuần hoàn ấy, cứ lặp lại lặp lại từ đời này qua đời khác, từ tôi sang bạn, từ bạn sang những con người khác. Chúng ta mỗi người sẽ ở một tâm mạng nhện, cái mạng của chính mình, mà truyền đi những tín hiệu khác nhau? Câu hỏi là: Bao giờ thì ta mới biết được là ta đang dẫm phải cái mạng của một con nhện khác?

 

Thu Li

Ta đã bỏ lại những điều gì?

Triết Học Đường Phố
-
2
Featured image: Zi Nguyen

 

Vài dòng con trẻ mến tặng anh Mèo Đeo Nhạc.

“It Is Our Choices, Harry, That Show What We Truly Are, Far More Than Our Abilities” (Dumbledore)

I – Ưu tiên cốt lõi, chi phí cơ hội, và bạn

Có một lúc nào đó, hẳn người ta cũng bắt đầu tự hỏi mình muốn làm gì và muốn trở thành ai. Tôi cũng thế. Và bây giờ tôi 23 – độ tuổi quá trẻ để có khả năng nói đúng về hầu hết mọi thứ, nhưng lại không đủ trẻ để vô tư nói ra những thứ ấy theo lối, “Chắc chắn tôi đúng. Mấy người lớn không biết gì hết! Xùy!”

Rào trước đón sau như thế, chỉ vì hôm nay tôi rất rất muốn viết về các ưu tiên cốt lõi (core priority) của một con người; hay nói cụ thể hơn, của một cô gái 23 tuổi; hay nói rộng hơn, của tuổi 20 mà tôi chứng kiến. Vậy ưu tiên cốt lõi là gì? Bạn có thể hình dung đơn giản thế này: trước mặt bạn là một chiếc bánh Marie-Antoinette mâm xôi phủ macaron ướp kem hoa hồng được làm bởi đầu bếp hạng năm sao ở Paris. Người ta nói bạn hãy chọn đi: ăn chiếc bánh đó một mình, miễn phí thêm phần trà Earl Grey hảo hạng; hoặc đến một quán ăn rẻ tiền bất kỳ cùng với người bạn thân nhất; chọn cái nào cũng được người ta trả tiền trọn gói. Bạn sẽ chọn gì?

Không có câu trả lời đúng ở đây. Lựa chọn của bạn chỉ nói lên bạn là ai.

Bây giờ ta nói đến một thứ liên quan: chi phí cơ hội (opportunity cost). Ở đâu có lựa chọn, ở đó sẽ có chi phí cơ hội. Khi bạn chọn ăn bánh, chi phí cơ hội là việc cùng tận hưởng bữa ăn sơ sài với người bạn thân của mình, chém gió chém bão linh tinh. Khi bạn chọn đi cùng người đó, chi phí cơ hội là miếng bánh ngon lành hảo hạng được đặt theo tên vị nữ hoàng tai tiếng nhưng thập phần yêu kiều diễm lệ của nước Pháp. Tóm lại, khi bạn chọn một điều gì đó, chi phí cơ hội là những gì bạn đành phải bỏ qua. Chả bao giờ chúng ta có tất cả mọi thứ.

II- Chúng nói về bạn như thế nào?

Thế là ta luôn phải chọn, chọn lấy thứ này và chọn bỏ thứ khác. Với những gì tôi đã nhìn thấy, dường như việc ta chọn lấy thứ gì không có ý nghĩa bằng việc ta đã bỏ lại thứ gì, bởi vì bạn sẽ phải bỏ rất rất nhiều thứ trong cuộc đời mình. Nếu bạn chọn ăn phở, không hẳn bạn là fan hâm mộ của phở. Nhưng nếu bạn bỏ bún để ăn phở, bạn chắc chắn yêu phở nhiều hơn bún, ít nhất là ở ngay thời điểm đó. Thật ra thì Bill Gates và Mark Zuckerberg đã không hề (được phép) chọn trở thành tỉ phú, nhưng họ chọn bỏ đại học để tập trung vào ưu tiên cốt lõi của bản thân. Jonas Salk cũng từ chối đăng ký bản quyền vaccine bại liệt mặc dù ông chính là người đã nghiên cứu ra nó, bởi lẽ ưu tiên cốt lõi của ông là sức khỏe mọi người, không phải nguồn lợi nhuận khổng lồ. Và Lance Amstrong, ưu tiên cốt lõi của ông hẳn nằm ở cúp Tour de France chứ không phải tinh thần thể thao trung thực trong một cuộc đua mà chẳng mấy ai trung thực (thế thì ông ấy đúng hay sai? Ít ra ông ấy đã dùng danh tiếng của mình để hỗ trợ bệnh nhân ung thư, đúng không?) Einstein bỏ mặc gia đình để trở thành người đàn ông của khoa học và nhân loại (ông ấy kể ra là một người chồng người cha rất vô trách nhiệm). Andrew Carnegie – ông vua ngành sắt thép nước Mỹ – đã bỏ tiền ra xây dựng 2509 thư viện trên khắp thế giới cung cấp dịch vụ miễn phí cho mọi người trong khoảng thời gian từ 1883 đến 1926; đến khi qua đời để lại di chúc hiến toàn bộ gia sản cho công tác từ thiện, nhưng lại khăng khăng không chịu tăng lương và ép công nhân làm thêm giờ trong điều kiện kém an toàn.

Trong mắt mọi người, Carnegie vừa là một gã độc quyền tư bản keo kiệt, vừa là nhà từ thiện hào phóng với tầm nhìn xa trông rộng. Độ dài của quãng thời gian mà cuộc đời bạn nằm dưới ảnh hưởng của một quyết định cũng chính là độ dài thời gian con người bạn được định nghĩa bởi quyết định đó. Có những quyết định “phở bún” được một bữa no, và có những quyết định là cả một đời người.

Khi đứng ở ngưỡng cửa 20, nhìn thấy tuổi thơ khép lại sau lưng, trước mặt là thế giới của rất nhiều lựa chọn; tôi hiểu rằng đây là lúc sẽ định nghĩa gần như cả cuộc đời còn lại của mình. Và chúng tôi đã tìm cách định nghĩa như thế nào?

III – Nỗi khổ của một chú chim (hay của một người trẻ)

Hãy bắt đầu bằng việc nói về một chú chim.

Tôi nghĩ đến chú chim ấy cách đây vài ngày, vào một buổi chiều Chủ nhật đầy nắng  lúc đang lười biếng nằm ườn trên giường lơ mơ nhìn từng khoảnh nắng rớt nhẹ vào phòng. Giá trị ưu tiên của một chú chim là gì? Hẳn là bay. Chú chim muốn bay và chú hết mực tin rằng cuộc đời của một sinh vật có cánh đã được định sẵn ở khoảng không bao la trên kia. Mỗi ngày, chú ngước mỏ lên nhìn và tự nhủ, “Đó là nơi tôi sẽ vươn đến.”

Rồi chuyện xảy ra, như chắc chắn kiểu gì cũng phải có một chuyện xảy ra.

Vì một tai nạn, chú chim mất khả năng bay lượn. Chú vẫn có thể giang cánh đấy, nhưng chỉ chạy lạch bạch được trên mặt đất thôi. Vừa khi ấy thị trường vận chuyển của các loài trên không đưa ra một phát minh mới: lồng bay. Đó là một cái lồng chật hẹp nhưng nó có thể bay theo định hướng của chú chim bên trong.

Lúc này thì chú chim bé nhỏ của chúng ta phải đối mặt với một mâu thuẫn ưu tiên cốt lõi, lớn hơn rất nhiều so với chuyện chiếc bánh Marie-Antoinette hay bữa ăn với bạn thân: chấp nhận giang rộng cánh dưới đất, hay gò bó nhưng được bay trên trời.

Nếu chú chim tỉnh táo không bị những giá trị hào nhoáng bên ngoài đánh lừa, hẳn chú sẽ nhớ ra: giá trị cốt lõi của chú là việc bay trên trời, chứ không phải việc giang rộng đôi cánh. Nếu chọn chiếc lồng, chú có thể bị một hai gã to mồm khác cười vào mặt, nhưng cơ bản là chú vẫn sẽ bay, thay vì đứng trên mặt đất đập cánh và cười nhạo những chú chim trong lồng khác, “Ôi, bọn đấy chả biết đến cảm giác tự do.”

Thế là chúng ta giải đáp được một câu hỏi đơn giản. Nhưng cuộc đời vốn không đơn giản. Là một sinh vật thông minh, chú chim của chúng ta bắt đầu điều tra, ngó nghiêng xung quanh và – quan trọng nhất – đặt câu hỏi:

  1. Y học vẫn đang phát triển. Nếu ta chấp nhận ở dưới đất mải miết giang cánh, có thể một ngày ta lại được bay. Nhỡ đến lúc bệnh của ta có thể chữa được, nhưng cánh của ta đã bị tiêu giảm sau thời gian dài dùng chiếc lồng thì tiếc lắm. Vậy chọn gì đây?
  2. Khoa học cũng đang phát triển. Một ngày nào đó, họ có thể cải tiến cái lồng rộng hơn, đủ cho ta sải cánh; thậm chí có thể điều khiển nhờ vào cảm ứng cánh. Ta vẫn có thể bay trong lúc đợi điều ấy thành sự thật. Vậy chọn gì đây?

Vấn đề của chúng ta trở nên phức tạp hơn, vì ưu tiên cốt lõi bây giờ không còn dễ nhìn thấy và định lượng như trước. Nó không còn là “chuyện bay”, thay vào đó, nó đã trở thành ưu tiên giữa hiện tại và tương lai, giữa cái có sẵn và cái có thể, giữa những ai-đó-mà-tôi-có-thể-trở-thành: một chú chim có thể bay được bằng cánh (hoặc không); hay một chú chim chắc chắn bay được bằng lồng.

IV – Câu hỏi và câu trả lời về ưu tiên cốt lõi

Đây là thời điểm mà tất cả những nhà tư vấn, những quân sư tuổi teen, những bài viết “100 điều bạn phải làm trước khi 100 tuổi” nên lui vào cánh gà, nhường ánh đèn sân khấu cho tác nhân quan trọng nhất trong cuộc đời chúng ta: hoàn cảnh riêng. Đây là lúc mà gã badass lâu nay đứng khuất lấp sau rèm nhung sẽ bước ra và đằng hắng, “Are you done with your crap, bitches?” Sau khi nhếch mép ném một nụ cười khinh miệt nhưng đầy cảm thông vào thân hình giải phẫu thẩm mỹ của ả “100 điều bạn phải làm trước khi 100 tuổi”, gã chỉnh lại trang phục và trang trọng giới thiệu ngôi sao chính của buổi biểu diễn.

Là bạn, chính bạn.

Gã sẽ hôn lên trán bạn, quỳ xuống, hôn cổ tay hoặc sẽ nắm cổ tay, hoặc sẽ bóp cổ, tát vào mặt, cuối cùng hỏi một câu quyền năng bậc nhất, “Bây giờ em sẽ chọn điều gì?” Bay hay sải cánh? Chờ đợi cơ hội sải cánh bay trong tương lai hay gắn đời mình vào chiếc lồng bay ngay hiện tại. Bạn sẽ chép miệng, “Miễn là đến nơi, thế nào chả được,” hay kiên quyết, “Mục tiêu không quan trọng bằng phương tiện”? Bạn sẽ dứt khoát, “Miễn là đến nơi, thế nào chả được,” hay ngần ngại, “Mục tiêu không quan trọng bằng phương tiện”?

Và bởi vì lúc này trên sân khấu chả còn ai nên tôi cũng rút lui đây. Lời lẽ thế này là đủ rồi. Hãy nhìn lại đi, dưới ánh đèn chỉ còn mỗi bạn mà thôi. Gã “hoàn cảnh riêng” cũng biến đâu mất tăm rồi (mặc dù ai cũng biết là gã vẫn còn lởn vởn quanh đấy). Câu hỏi gã đưa ra thật đơn giản, “Bây giờ em sẽ chọn điều gì?” nhưng bạn biết câu trả lời không đơn giản như thế. Giữa hàng trăm ưu tiên, đâu mới là cái cốt lõi, đâu mới là thứ bạn thật sự tin tưởng? Biết đâu sau lưng bác sĩ Jonas Salk là cả một gia đình để chăm lo, nhưng ông đã chọn chăm lo cho nhân loại. Biết đâu sau lưng Bill Gates là những lời đàm tiếu, “Bỏ học thì chỉ có đi lật hamburger trong McDonald thôi.”  (ông ấy học Harvard nên chắc đỡ hơn, sẽ được đi lật hamburger ở Chick-fil-a.)

Chỉ có bạn mới tìm được câu trả lời cho lựa chọn của bản thân, cho những ưu tiên cốt lõi sẽ định hình nên con người bạn. Câu trả lời đó không hề dễ tìm, không hề nằm trong một cuốn sách hay một talkshow nào. Sẽ tốn của bạn hàng đêm không ngủ, hàng nghìn suy nghĩ trăn trở để biết mình muốn trở thành ai. Và sau tất cả những điều đó, điều đáng buồn là bạn vẫn có thể chọn sai. Bạn vẫn có thể chọn lấy một quyết định mà sau này sẽ khiến bạn hối tiếc.

V- Trữ tình ngoại đề

Đến bây giờ thỉnh thoảng tôi vẫn nghĩ, ngày ấy mà không đi du học hẳn bây giờ đã rất nhàn hạ. Ở nhà quây quần với ba mẹ, Trung thu đi chơi với Măng, Tết dọn nhà với mẹ, sinh nhật mẹ lại đi mua quà với ba, làm một công việc vừa phải, gắn bó với Đà Nẵng tôi thương nhất trên đời. Ai nói đó là cuộc sống nhàm chán chứ? Đó có thể là điều tuyệt vời nhất tôi có được. Đó là chi phí cơ hội của việc xách vali đến xứ cờ hoa.

Thế nên trong những buổi tối lái xe trên freeway, buột miệng tâm sự với Zi, “Nước Mỹ là nơi đã cho ta biết ta là ai và ta muốn gì,” nó chẳng phải hoàn toàn là sự đề cao nước Mỹ hay may mắn được đi du học. Nó thật ra là một lời ghi nhận cho những gì chúng tôi đã đành lòng bỏ lại. Chúng tôi không phải những học sinh đã đến Mỹ hay Anh hay Úc hay New Zeland; chúng tôi là những người đã dành tuổi 20 rời khỏi Việt Nam.

Và, dù buồn hay vui, đó cũng là một trong những định nghĩa chắc chắn nhất về tôi, Zi, Iris và một vài người khác. Dù sau này đi đến đâu, vòng quanh thế hay quay về đất nước, định nghĩa đó cũng sẽ không thay đổi, như tuổi 20 của chúng tôi cũng sẽ không thay đổi.

 

Rio Lam

 Arlington, 23 tháng 09, 2013

12 ngày trước khi khởi hành đi Caddo Lake

Tuổi ba mươi

Triết Học Đường Phố
-
20
*Photo: Richard Gaston

 

Người ta hay viết về tuổi 13, 16, 17, 20. Nói chung là tuổi còn bồng bột hăng say, tuổi biểu lộ , hướng ngoại, cái tuổi đẹp đẽ mê đắm. Và cái người ta ấy, hầu hết là những con người đang độ hàng băm.. hehe

Ba mươi, với đa số, là cột mốc chính thức tuổi của băm nát những hoang tưởng dài hơi, của những si mê khờ khạo, hoặc cũng là tuổi của thỏa hiệp và nhượng bộ. Là tuổi bắt buộc con người phải chiêm nghiệm và lựa chon thái độ về đời sống và những quy luật, sự ràng buộc giữa cá nhân và xã hội, cùng mối quan hệ với tha nhân.

Ba mươi, dù muốn hay không, dù bạn là con của đại gia hay đại biểu gì đó, bạn buộc phải bị tống ra khỏi mâm cơm nhà và lăn lóc ra đường kiếm chút xu bỏ túi, hoặc xây dựng nên những giá trị cho riêng mình, cả vật chất lẫn những giá trị tinh thần. Tam thập nhi lập – điều này đúng cho đàn ông và cả đàn bà, và thời nay, điều này có lẽ chệch âm 2-3 năm. Ở tuổi này, tính tiêu cực của từ đàn bà không là sức nặng đối với các cô gái và từ đàn ông không còn là giá trị mà các chàng trai còn cần chứng tỏ. Họ đã tàm tạm có những trải nghiệm để trở nên chín chắn hơn, bản lĩnh hơn, đằm thắm hơn, hoặc là lố bịch hơn, xảo trá hơn, điêu ngoa hơn.

Bắt đầu chứng kiến những cuộc chia ly thật sự: Cái chết của người thân. Bắt đầu cảm nhận rõ hơn sự hồi sinh: Những đứa bé chào đời. Tuổi ba mươi, dù bạn có là thiên thần hay ác quỷ gì đi nữa, bạn buộc phải trải nghiệm cảm giác của sự tan vỡ, sự phai nhạt của những mối quan hệ yêu thương, bạn hữu. Những mối quan hệ mới, đầy màu sắc và chân thực hơn mở ra, với chút phòng thủ và ngờ vực, hoặc hoan hỉ..

 

Sự khắc nghiệt hay thiết thực của giá trị vật chất, sự rệu rã của mặt nạ da người hay tấm chân tình duyên dáng.. Bạn thấm thía những vấp ngã, những thất bại đau đớn đầu tiên trong sự nghiệp và tình cảm với đôi mắt bọng nước, đôi tai nhạy bén.. Đó là thời điểm bạn quyết định lựa chọn tính cách và số phận của chính mình. Tâm hồn bạn, con người bạn, đời sống xung quanh bạn sẽ đáp ứng cho thái độ này, rất nhiệt tình và sòng phẳng.

Tuổi 30, tuổi mà khi đọc lại những tác phẩm yêu thích thưở xưa, bạn nhận ra rằng những điều khi xưa say mê khám phá giờ đã là những trải nghiệm có phần khắc nghiệt, bạn không còn tìm ở những trang sách những làn điệu du dương kịch tính mà tìm ở đó những nguồn an ủi cho lẽ sống của mình, bạn bỗng nhận ra thế giới còn tràn đầy những tâm hồn cô đơn đẹp đẽ. Tuổi mà, con người ta thật sự sống vì cuộc đời mình hơn.

Tuổi ba mươi, huy hoàng lắm, cũng lụn bại lắm, ngày hôm nay, nghe mùi vô thường từ đời sống, mới thấy mình đã sắp tuổi hàng băm.

 

Nguyễn Việt Triều

7 bài học sau chuyến đi Indonesia

Triết Học Đường Phố
-
22
*Photo: Trương Thị Lệ Uyên (giữa) trong lớp đàn truyền thống ở Indonesia

 

Trong bài “Tôi 22. Tuổi trẻ rực rỡ” tôi đã viết: “Tôi nhớ đến câu chuyện của một thực tập sinh khác, chị Lê Uyên và chuyến đi Indonesia. Khi tôi hỏi: “Chị ơi, em có nên viết tiếp không?” Chị nói “Dừng ở đây thôi em.” [..]Mỗi câu chuyện tôi viết đều có những góc khuất bé nhỏ họ giữ lại trong lòng. Và hôm nay, tôi viết một phần chuyến đi Indonesia của chị Trương Thị Lê Uyên, nick name là Lyn, (K49, Đại Học Ngoại Thương TP.HCM). Chị làm trong dự án “Leaf Photography”, tiếp xúc và tư vấn cho 5 công ty vừa và nhỏ ở Indonesia. Sau hơn 1 tháng làm việc chung với Ben – người bạn tới từ nước Đức, chị học được 6 bài học ý nghĩa. Đó là những điều mà nếu không gặp Ben, có thể chị sẽ mất nhiều năm để tìm ra. Và chị hiểu một bài học lớn, mà nếu không đến Indonesia, chị sẽ chẳng bao giờ biết được.

 1. Chẳng ai buồn tìm hiểu mày đâu!

…Và Ben nói với chị: “Nên Lyn này, khi mày có năng lực, hãy thể hiện nó. Tao đã mất rất nhiều thời gian để nhận ra khả năng của mày. Bởi mày cứ hiền hiền, ai nói gì cũng cười. Trong quá trình cả nhóm chạy dự án “Leaf Photography”, mày ít khi chủ động trình bày ý kiến. Lúc hai thằng Ấn Độ đang nói tía lia trên bàn họp thì mày cứ im lặng. Đến lúc gặp công ty, đến lúc nói thẳng với tao, mày mới thể hiện khả năng, tính cách của mày. Khi đi làm, đó sẽ là điểm rất bất lợi. Bởi không phải ai cũng rảnh để tìm hiểu mày là ai. Bởi vậy, mày hãy cất tiếng nói.”

2. Hãy tự tin lên. Lyn giỏi hơn Lyn nghĩ!

“Mày thấy không? Khi làm report và thuyết trình, hai bạn thực tập sinh Ấn Độ tuy nhiều ý tưởng nhưng không chuyển thành hành động được. Còn mày xem, giải pháp của mày làm công ti hài lòng như thế nào? Lyn à, tự tin lên. Mày giỏi hơn mày nghĩ!”

3. Cứ nói thẳng vào mặt tao, nếu mày muốn!

“Tao từng nghĩ là: Châu Á thật kỳ lạ, Việt Nam thật kỳ lạ, chẳng bao giờ thể hiện phản ứng hay suy nghĩ. Mày không thẳng thắn như tao. Nhưng sau này, mày là người duy nhất kéo tao lại để nói chuyện rõ ràng thẳng thắn sau khi tao chửi cả team trên Whatsapp.” Tôi trả lời: “Vì tao rất coi trọng mối quan hệ với mày, nên tao không muốn mày hiểu lầm tao.” Ben cười. “Nhưng Lyn à. Đừng nhịn. Đừng giấu. Đừng lo sợ một mối quan hệ sẽ tan vỡ. Cứ nói thẳng, nếu mày muốn. Nếu mày thấy nó đủ quan trọng”.

4. Đừng chỉ cắt ngọn. Hãy nhổ gốc

Khi lắng nghe vấn đề của các công ty (studio, nhà hàng, tiệm giặt ủi, xưởng sản xuất búp bê), Ben không bao giờ tìm cách chỉ để giải quyết rắc rối vụn vặt đó. Ben luôn truy ra nguyên nhân cốt lõi ở chỗ nào? “Lyn này, thời gian chúng ta ở đây quá ngắn. Không thể giải quyết vấn đề của họ một cách nông cạn. Phải truy đến cùng. Nó cũng giống như cắt đi cái ngọn, rễ vẫn còn đó mà thôi”.

5. Kỷ niệm một khi đi sẽ không bao giờ trở lại

Chị bảo: “Thời gian ở Indo, đôi lúc chị cảm thấy rất mệt mỏi và muốn bỏ về. Chuyện nhóm làm dự án, tôi, Ben, Harsh và Karthik nhiều lúc xích mích, bất đồng. Chuyện công ty, chuyện nhà ở, chuyện của Ben… , mọi thứ cứ xoắn vào nhau. Nhưng khi nghĩ lại, đó là khoảng thời gian đáng nhớ nhất của chị. Khi những khó khăn vụn vặt đã qua đi rồi, mình chỉ nhớ những điều tốt đẹp nhất. Nên lúc trải nghiệm vẫn còn, hãy lạc quan và tận hưởng nó. Bởi những kỷ niệm một khi đi sẽ không bao giờ trở lại.

6. Đừng chần chừ. Muốn làm gì, hãy dũng cảm làm ngay!

“Đó là điều làm chị nuối tiếc cho đến bây giờ. Chị nên nói lời cám ơn với Ben, ngay khi còn có thể. Khi gần về Việt Nam, các thực tập sinh hẹn nhau tới Bali chơi.  Chị book vé máy bay trước, còn Ben đi sau vì cần đón bạn bè. Rời Bandung, chị định cám ơn Ben và nói rằng: “Trong suốt thời gian ở Indo, mỗi khi đi đâu, quay đầu lại tao đều thấy mày phía sau. Tao rất cảm ơn mày về chuyện đó. Được mày chăm sóc như một đứa em gái, đó là điều tao cực kỳ trân trọng.” Mà rồi chị nghĩ: “Đằng nào tới Bali hai đứa cũng gặp nhau thôi!” nên im lặng. Nhưng vừa xuống sân bay Bali, chị nhận được tin nhắn từ Việt Nam và về nhà gấp ngay trong đêm đó. Chị không bao giờ gặp lại Ben nữa. Chị không còn một cơ hội nào để nói lời cảm ơn trực tiếp tới người bạn đồng hành tốt bụng trong hơn một tháng ròng rã.”

Trong phim “You came from another star” có một câu nói tôi nghĩ rằng đúng tuyệt đối với câu chuyện của chị Uyên, đại ý: “Tạm biệt thì nên nói trước. Đến lúc vội vàng có thể sẽ không tạm biệt tử tế được…”

7. Khó khăn của mình vốn rất bé nhỏ. Hãy vượt qua nó!

Năm 2006, báo chí thế giới hốt hoảng đưa tin về cơn sóng thần ở Indonesia cuốn chết hàng trăm người. Nhưng, chúng ta, ở Việt Nam, có lẽ chẳng bao giờ mường tượng hay nghe trực tiếp một câu chuyện về sóng thần Indo.

“Và nếu chị không đến Indo, tình cờ ghé vào một quán ăn ven đường, chị cũng không nghe được câu chuyện từ anh chủ quán về đợt sóng thần ập vào Pangandaram năm 2006. Bước chân trên bãi biển Pangandaran, chị và Ben đi đâu cũng thấy một biển báo hết sức đặc biệt: “Đề phòng sóng thần.” Tụi chị hỏi anh chủ: “Tại sao lại nhiều biển cảnh báo sóng thần như thế?” Anh chủ quán mới kể lại câu chuyện.

Ngày xưa anh là một đứa trẻ mồ côi, được nuôi nấng lớn lên ở Pangandaran. Tài sản mấy chục năm của anh chỉ là một ngôi nhà ở và một nhà hàng bên bờ biển Pangandaran. Một ngày cuối năm 2006, anh chủ đi chợ mua nguyên liệu tại một khu vực cao hơn bãi biển, để vợ con và nhân viên ở lại nhà hàng. Và ngày hôm đó, cơn sóng thần lịch sử đã đổ bộ vào Indonesia. Tràn vào cả Pangandaran. Nhà hàng của anh sụp đổ. Vợ con và toàn bộ nhân viên đều chết hết. Anh đã từng đi dọc bãi biển hoang tàn này để lượm xác người thân. Anh tìm được vợ, con, nhưng những nhân viên của anh thì mãi mãi mất tích.

Gia đình vỡ nát. Cơ nghiệp trắng tay. Anh mất toàn bộ người thân, mất của cải và thành quả một cuộc đời gầy dựng của mình. Chỉ còn một căn nhà. Anh nhường luôn ngôi nhà ấy cho những đứa trẻ mồ côi sau trận sóng thần. Còn anh đơn độc lên đường tới Bali. Anh lăn lộn ở Bali một năm để buôn bán, để sống, để tích lũy vốn. Một năm sau ông mới trở về Pangandaran để mở lại nhà hàng, ngay chính vị trí của nhà hàng xưa.

“Mất cả gia đình, nhân viên, tiền bạc… Nhưng anh nghĩ mình là người may mắn, em à.” Anh nhìn Ben và chị gượng cười. Nhưng chị thấy mắt anh nhòe nước… Chị quay mặt đi, không dám nhìn thẳng vào mắt anh.

“Và từ đó, chị thay đổi. Cuộc sống của chị cũng có những khó khăn, trúc trắc và từng làm chị stress, mệt mỏi. Nhưng chị sẽ không than vãn hay phàn nàn nữa. Bởi trên thế gian này có những người phải chịu đựng nỗi đau đớn kinh khủng như mất hết gia đình chỉ trong một đêm, mà họ vẫn đứng dậy được. Thì tại sao chị không vượt qua được khó khăn bé nhỏ của mình?” – Trương Thị Lê Uyên

 

Đỗ Thanh Lam

Tâm sự tuổi trẻ – Đôi điều cảm ngộ

Triết Học Đường Phố
-
2
*Photo: Koraygökhan

 

Tháng năm vội vã, đời người quá ngắn, tuổi trẻ có bao lâu? Có khi sống đến khi già cũng chưa hiểu hết lẽ đời, còn trẻ dĩ nhiên chưa nhiều trải nghiệm, còn bốc đồng còn nông nỗi. Có con ngựa non nào đã đi hết được những con đường dốc đứng, nào hiểu hết được lẽ sống ở đời? Nhưng nó phải đi, vì chỉ có đi mới hiểu được, mới có thể ung dung tự do tự tại, mới vững vàng đi tiếp. Những dòng viết muốn gởi tới những người còn trẻ, những người có trái tim trẻ, để cảm nhận thế nào là trẻ, là sống!

Hạnh phúc và niềm vui

Nhiều người nói hạnh phúc như cái đuôi, cứ đi thì nó sẽ theo mình, có người thì bảo hạnh phúc phải do tạo dựng, tìm kiếm. Định nghĩa nào cũng đúng cả, nhưng chỉ đúng khi con người ta cho đi yêu thương mà thôi.

Tiền bạc

Giá trị cốt lõi con người nằm ở đâu?  Khi chào đời ta chẳng mang tới, khi chết đi lại chẳng mang theo, nó chỉ là thứ đồ vật ngoài thân, nên sợ nhất những người chỉ có tiền, và ngoài tiền ra họ không có gì cả.

Vài đồng bạc lẻ của bạn chỉ có thể gởi xe khi đi xem phim, nhưng nó lại là tiền lời của những người lặn lội cả quãng đường dài để đi bán những tờ vé số, của những người phụ nữ nặng nhọc với gánh hàng mưu sinh ngoài đường. Nếu bạn hiểu được nó thì việc cho đi vài đồng bạc lẻ của bạn có thể nhận lại được một lời cảm ơn chân thành và một niềm vui nhỏ, vì thế hãy học cách làm cho đồng tiền có giá trị.

Học cách hưởng thụ

Tuổi trẻ sống hưởng thụ, có gì sai? Sai ở chỗ là hưởng thụ không đúng cách, không bổ ích. Chơi game ngày đêm không phải là hưởng thụ, nhậu nhẹt li bì vô cớ không phải là hưởng thụ, chưa làm ra tiền tiêu xài xả láng không phải là hưởng thụ,… Người biết hưởng thụ luôn biết những đồng tiền mình bỏ ra giúp cuộc sống trở nên đẹp đẽ và thoải mái, khiến việc hưởng thụ cũng nâng cao giá trị bản thân mình, chứ không phải kiểu hưởng thụ quên ngày tháng rồi lạc đường về.

Sức khoẻ là quan trọng nhất

Đừng tưởng còn trẻ là có sức khoẻ rồi không quan tâm. Thử hỏi bây giờ bao nhiêu bạn trẻ có thể cuốc bộ ba cây số mà không mệt rã rời, ngủ nhiều cũng ảnh hưởng tới sức khoẻ (cuộc đời chỉ có gang tay, những người hay ngủ chỉ còn nửa gang). Tuổi già như thế nào là trông vào tuổi trẻ ngày hôm nay hết cả.

Khác biệt

Cha mẹ và chúng ta là hai thế hệ, khác nhau là không thể tránh khỏi. Nhưng người thông minh nhận ra rằng cha mẹ cho mình những lời khuyên là họ muốn tham gia vào cuộc sống của chúng ta, để họ không thấy mình là thế hệ lỗi thời, và tất cả đều xuất phát từ tình thương cho bạn mà thôi,  đừng phớt lờ, tiếp thu ý kiến thế hệ đi trước, kết hợp ý kiến thế hệ chúng ta, đảm bảo quyết định của bạn sẽ là hoàn hảo.

Trân trọng những gì đã có

Bài học cũ rich, nhưng quá nhiều người không học được. Cứ mỗi lần mất đi điều gì đó là lôi bài học này ra lại rồi quên bẽng đi mà không bao giờ biết áp dụng cho lần sau.

Khiếm tốn đúng mực là cốt lõi

Đừng nên quá lố, những gì ta biết, những gì ta có chỉ là hữu hạn. Khoe khoang đôi khi làm bạn được ngưỡng mộ, trầm trồ chốt lát, nhưng đôi khi làm bạn phải ê chề. Nhưng chỉ nên “đứng mực” thôi, hãy “nguy hiểm” trong những gì mà bạn biết chắn chắc, đó cũng là chìa khoá thành công.

Sống đích thực cho mình

Còn trẻ, đầu thì cứng, máu thì nóng, sinh khí sung sụt mà phải sống theo một khuôn khổ thì thật chán, rồi mở miệng ra là sợ người này sợ người nọ, quy tắc này quy tắc nọ, sẽ chẳng làm được gì đâu. Ngày xưa sợ dư luận, hôm nay ta học cách phớt lờ nó, sống không thẹn lòng là đủ.

Lạc quan và bi quan

Cái này thuộc về thiên tính của mỗi người, đôi khi không ép buộc được, nhưng người ta tin là não của mỗi người vẫn có riêng một bộ phận tư duy độc lập để biết điều gì là tốt cho mình, hoặc để phân tích những gì mình đã trải qua khi sống bằng một suy nghĩ tiêu cực. Bội vậy, hãy cố gắng phát huy phần tư duy độc lập đó để sống tốt hơn

Thực tế và sách vở

Cuộc sống bao giờ cũng dạy nhiều bài học hơn trường lớp, luôn luôn là thế. Đứng nhất trường học không có nghĩa là đứng nhất trường đời. Bởi vậy đôi khi bỏ cuốn sách khô khan trên lớp đi, ra ngoài uống cà phê, gặp một người bạn mới, lắng nghe câu chuyện của họ, sẽ không bao giờ là lãng phí đâu.

Niềm tin

Chắc ai cũng nghe câu: “Làm bằng niềm tin à?”  “Đi bằng niềm tin à?” “Ăn bằng niềm tin à?” Nghe mấy câu này cứ tưởng đâu là hết đường binh rồi. Nhưng đúng vậy đó, niềm tin là thứ còn lại duy nhất mà con người có được khi xung quanh không còn gì cả. Nó là thứ có thể đốt cháy ngọn đèn ở nơi tối tăm nhất. Chắc bạn đã nghe nhiều về những câu chuyện niềm tin chiến thắng số phận rồi, nên hãy sử dụng nó khi mọi thứ quanh bạn mất hết, và một ngày bạn sẽ là nhân vật chính trong những câu truyện đó.

 

Tony Vương

Bài này được viết phỏng theo bài “Tâm Sự Tuổi Già – Đôi Điều Cảm Ngộ” của tác giả Dương Trạch Tế (Trung Quốc) – trích trong sách Mẹ Điên (Trang Hạ dịch).

Tại sao Triết Học Đường Phố lại trở nên gần gũi với tôi đến vậy?

Triết Học Đường Phố
-
2
*Photo: Triết Học Đường Phố

 

Từ ngày tình cờ đọc một bài viết với những ngôn từ triết lý từ chia sẻ của đứa bạn trên Facebook tôi mới biết đến cái tên Triết Học Đường Phố. Dần dần chú ý đến nó, quan tâm đến những chủ đề trong đó, đọc và suy ngẫm, tôi như thấy những đổi thay trong suy nghĩ của mình. Tôi hình dung cuộc sống của mình rõ ràng hơn, tôi vững vàng với những suy nghĩ của mình hơn và cuộc đời dường như cũng có ý nghĩa hơn. Và thấy Triết Học Đường Phố ngày càng được yêu thích tôi cũng thấy lòng như ấm áp hơn.

“Triết Học Đường Phố” cái tên thực sự ấn tượng ngay từ lần đọc đầu tiên, có một chút kì lạ, một chút trầm tư và một chút gì đó thật hoang dã. Tôi nhận thấy rằng nơi đây là nơi những phần bên trong con người ta được bộc bạch, nơi những trải nghiệm, những suy nghĩ sâu lắng hay những cảm xúc thú vị có thể được thể hiện. Đó là bức tranh với rất nhiều màu sắc hiện lên, nhưng chủ đạo vẫn là những mảng màu trầm tối, những mảng màu mà có lẽ sẽ khó có thể tìm thấy được ở nơi khác, bởi nơi khác đó chỉ dành cho mảng màu nóng của những con người thích cãi cọ, thích thể hiện cái tôi, thích làm anh hùng bàn phím, ở ngoài đó, tôi thấy suy nghĩ của mình lạc nhịp…

Ở đây, tôi thấy những tâm hồn luôn khao khát được dãi bày, những suy nghĩ không giới hạn có một nơi để bộc bạch. Và cũng là nơi, sự suy ngẫm được tôn vinh, lòng khát khao tạo nên giá trị được thể hiện.

Ở nơi đây, có thật nhiều những suy nghĩ, tính cách đặc biệt, mỗi con người có một bản sắc độc đáo khác nhau. Với nhiều góc nhìn cùng một vấn đề, hay với đa dạng các chủ đề được đề cập đến, nên cho dù có đang ở trong trăm bậc cảm xúc khác nhau tôi vẫn luôn có thể tìm thấy những suy nghĩ của mình trong đó để mà chia sẻ.

Có lẽ thế là đủ cho những suy nghĩ của mình, tôi viết những dòng này, chỉ đơn giản là để cảm ơn Triết Học Đường Phố, cảm ơn các admin vì đã tạo ra một môi trường tuyệt vời thế này để nuôi dưỡng tâm hồn tôi cũng như bao tâm hồn đồng điệu cảm xúc khác đang tìm nơi hòa nhịp, cảm ơn rất nhiều…

 

LTT

Tại sao chúng ta buồn chán?

Triết Học Đường Phố
-
6
 *Photo: Tobias Lunchbreath

 

Ai trong chúng ta cũng có lúc cảm thấy buồn chán. Với một số người, sự buồn chán đấy kéo dài thành một bệnh kinh niên, khiến cho cuộc sống của họ trở nên tù túng và nghèo nàn. Họ bị triệt tiêu hết động lực lao động, không có hứng thú với cuộc sống và thiếu nỗ lực trong mọi việc. Các đặc điểm trên dường như đang miêu tả về những người trưởng thành, những người bị cột chặt vào con đường kiếm sống, đã dần chai sạn với mọi sự mơn gọi của cuộc sống. Tuy vậy, qua  quan sát cá nhân, dường như nhiều người trẻ lại đang sống cho qua ngày mà không có một niềm hứng khởi nào được thắp lên mỗi ngày.

Câu hỏi về động lực nảy sinh và thôi thúc một câu trả lời cần phải đưa ra. Câu trả lời này phải là lời lý giải xuất phát từ những yếu tố (hoặc yếu tố quyết định) mà một người với tư cách cá nhân có thể kiểm soát được. Vì thế một mặt, tôi thừa nhận sự ảnh hưởng của nền giáo dục (nhồi sọ), tư tưởng (chủ nghĩa tập thể), điều kiện sống và làm việc (tư bản bóc lột), văn hóa (sản phẩm truyền thông đại chúng)… Đến đặc điểm của từng thế hệ. Mặt khác, nếu chỉ dừng ở đó, chúng ta sẽ tự biến mình trở thành nạn nhân của hoàn cảnh, bế tắc và thất chí. Hơn nữa cách nhìn này cũng bỏ qua sự thật là trong mọi môi trường sống, vẫn có những cá nhân vượt nên sự quy định của xã hội, trở thành động lực phát triển tích cực. Chính vì vậy, bài viết sẽ hướng đến khía cạnh tâm lý, ý thức cá nhân để đào sâu phân tích.

Bản chất của sự chán chường trong chúng ta

Trước tiên, hãy bắt đầu với cái đối lập của sự buồn chán: Sự thích thú hay chính xác hơn là sự hưởng thụ. Mỗi khí quan của con người được sinh ra với một chức năng đặc thù và việc thực hiện chức năng này chính là cứu cánh của mỗi khí quan đó. Với vị giác là ăn uống, thị giác là nhìn ngắm, với các cơ bắp là chạy nhảy… Trong số các khí quan đó, trung tâm chính là bộ não hay tinh thần của con người. Nó có nhu cầu được suy nghĩ, được xử lý các vấn đề, tiếp nhận thông tin… nói chung là hoạt động như nó vốn được sinh ra. Khi bộ não hưởng thụ một đối tượng nào, nó sinh ra sự chú ý.

Sự chán chường là hệ quả của việc sự chú ý bị ngắt ngoãng, làm rối loạn. Trong một nghiên cứu tâm lý, một số cá nhân được yêu cầu đọc và ghi nhớ nội dung của một bài báo. Với một nhóm, các nhà quan sát bật tiếng vô tuyến thật to và nhóm còn lại được nghe tiếng vô tuyến rì rầm. Với nhóm đầu tiên, họ cảm thấy khó chịu và bực bội do bị tiếng vô tuyến làm phiền nhưng không ai cảm thấy buồn chán. Với nhóm thứ hai, do tác nhân kích thích là không rõ ràng nên nhóm này cảm thấy rằng họ rất buồn chán. Rõ ràng rằng sự khó khăn của tác vụ chỉ khiến người thực hiện tốn nhiều công sức hơn, mệt mỏi hơn chứ không tạo ra sự buồn chán. (*) Sự buồn chán chỉ xảy ra khi chúng ta không biết sử dụng sự tập trung đúng cách hay sự tập trung bị gián đoạn.

Ngược với suy nghĩ phổ thông rằng sự buồn chán sinh ra do sự phức tạp của vấn đề mà họ phải đối mặt. Sự buồn chán thực sự do các cá nhân bị xao lãng hoặc không biết phải tập trung vào vấn đề như thế nào. Vậy tại sao chúng ta không lựa chọn lao mình vào các vấn đề hóc búa và nghỉ ngơi khi cảm thấy mệt mỏi mà lại lựa chọn giải trí hoặc suy nghĩ vẩn vơ để đốt thời gian. Phần tiếp theo sẽ hướng đến việc giải quyết câu hỏi này.

Sa đà vào các cuộc vui và tệ nạn: Tất cả để trốn tránh nỗi buồn

Bộ não của con người có khả năng tư duy trừu tượng, dự đoán, lập kế hoạch…  về cơ bản là khả năng xử lý thông tin rất vượt trội. Điều này có được là do bộ não có khả năng đem chính những thông tin của bản thân mình làm đối tượng xử lý. Điều này giúp cho con người nhào nặn các thông tin kỹ càng hơn và thoát khỏi giới hạn của phản xạ thuần túy. Tuy nhiên nó cũng đem đến một nguy cơ: Bộ não có thể bị lệ thuộc vào những kết quả xử lý trong quá khứ.

Thứ nhất, bộ não có khả năng coi những ý nghĩ của bản thân như là đối tượng để hướng tới, tập trung vào và hưởng thụ. Điều này khiến cho một con người có thể đắm chìm trong một thành công trong quá khứ, sống trong một thế giới tưởng tượng, vẽ ra những suy nghĩ tươi đẹp và hài lòng sống với suy nghĩ đó thay vì thực tại.

Thứ hai, khi con người tìm kiếm sự hưởng thụ (điều luôn luôn xảy ra), bộ não sẽ gợi ra những trải nhiệm thành công trước đó để trợ giúp chúng ta tìm kiếm nguồn thỏa mãn mới. Do đó, khi một cá nhân đã quá quen với một cách thức thỏa mãn nhất định, điều đó sẽ khiến cho việc tìm đến nguồn thỏa mãn đó trở nên dễ dàng hơn. Một mặt nó tạo nên sự say mê, mặt khác nó khiến cho con người lấn cấn, không thoát ra khỏi các suy nghĩ về một vấn đề nào đó.

Kết hợp hai điểu trên khiến cho con người bị những ý nghĩ về các niềm vui cố định quấy nhiễu và không tập trung (để tận hưởng) những trải nhiệm mới. Không những khiến con người trở nên lệch lạc, dưới bối cảnh hiện nay khi các thú vui thoáng qua ngày càng sẵn có, con người có xu hướng lệ thuộc vào các lạc thú tạm bợ và ngày càng trốn tránh các hoạt động có ích (cho bản thân và xã hội) – những hoạt động luôn cần một sự nỗ lực lớn hơn. Bài toán thực sự phải đặt ra là làm sao để con người dần thay đổi thói quen hưởng thụ của mình.

Lời gợi ý

Trước khi đưa ra ý kiến cá nhân về giải pháp, tôi xin được tóm tắt lại nguyên nhân của vấn đề như sau. Con người thực sự tồn tại nhu cầu tiến hành các hoạt động phức tạp, yêu cầu nhiều năng lực và sự tập trung. Tuy nhiên, do sự sẵn có của các phương tiện giải trí khiến cho con người đưa ra các lựa chọn thuận tiện hơn khi rảnh rỗi. Dần dần, những hoạt động giải trí trở thành thói quen, hằn sâu vào phản xạ trí óc khiến con người mất khả năng tập trung vào các vấn đề mới và khó khăn trong việc khơi dậy hứng thú từ đó. Cuối cùng họ trở nên nghiện các thú vui phù phiếm này.

Về giải pháp, hiển nhiên là phải nhận ra được nhu cầu thực sự của bản thân là những hoạt động nào. Tuy nhiên về thao tác cụ thể thì không cố định. Đối với cá nhân tôi có 3 phương pháp:

– Thượng sách: Tham ngộ, nhìn nhận rõ ràng các cảm xúc, sự trống rỗng và sự phù phiếm của các thú vui đó. Đây là con đường của bậc hiền triết, tôi không có tư cách để bàn và giới thiệu.
– Trung sách: Lý giải, tìm hiểu rõ ngọn ngành vấn đề, nguyên nhân của các vấn đề bản thân. Bài viết này bước đầu đã đưa ra một cách giải thích, giúp cho bạn đọc có thể tự tìm hiểu.
– Hạ sách: Dùng một loạt các bước cải tổ dần dần từ hành vi đến thói quen để thay đổi thái độ sống. Cách này chia ra làm 3 bước:

  • Bước 1: vẫn giữ các thú vui hàng ngày nhưng tiến đến tìm hiểu cặn kẽ về nó, biến mình trở thành chuyên gia về lĩnh vực đó thay vì chỉ tham gia hời hợt. Bước này nâng dần mức độ thử thách của trí óc và cho trí óc làm quen với các phương tiện nhận thức khác.
  • Bước 2: Bắt đầu học hỏi những lĩnh vực mới. Đầu tiên phải giữ cho bản thân luôn cập nhật các vấn đề của cuộc sống thông qua tiếp cận thông tin trên báo chí. Ngoài ra cần thử các thú vui mang tính tương tác cộng đồng nhiều hơn như thể thao, picnic, phượt. Sau đó lặp lại bước một để tìm hiểu sâu hơn về những điều mình học được. Mục tiêu của bước này là trở thành một người thú vị hơn.
  • Bước 3: Trau dồi các kỹ năng cần thiết cho công việc. Bắt đầu với các kỹ năng tối cần thiết, sau đó mở rộng hiểu biết sang các lĩnh vực liên quan. Mục tiêu của bước này là trở thành chuyên gia trong công việc của mình. Lưu ý rằng nếu bạn thực hiện tốt bước thứ 2, bạn sẽ biết được mình muốn làm gì, và bước thứ 3 giúp bạn bắt đầu thực hiện điều đó.

Bài viết hướng đến giải quyết một vấn đề lớn, có lẽ là quá sức. Tuy nhiên hy vọng những suy nghĩ bước đầu sẽ được các độc giả đón nhận, phát triển, phản bác… và chia sẻ.

 

 Revolutionary

(*) Nghiên cứu của giáo sư Eastwood năm 1989 tại đại học Clark.

Phụ nữ muốn hạnh phúc, phải tự chủ

Triết Học Đường Phố
-
10
*Photo: Ewitsoe

 

Có người hỏi tôi: “Nếu anh nghèo đi, em có còn là bạn anh không?” Tôi bật cười: “Anh hỏi làm em buồn cười quá! Em có biết anh giàu ra sao đâu mà anh lo anh nghèo em không “chơi” với anh nữa.”

Tôi có rất nhiều người bạn mà mọi người thường rỉ tai tôi: Họ rất giàu. Tôi thì ngờ nghệch lắm về đánh giá vật chất, tôi chỉ quan tâm đến những thứ mình bỏ tiền ra mua, còn những thứ người khác tặng tôi chỉ nhận những thứ “vừa phải” mang giá trị tinh thần. Nhiều người nói tôi “ngu” không biết lợi dụng và tận dụng. Nhiều người hỏi tôi: Ở vị trí của chị, tại sao không thế này thế khác..v..v.. để có nhiều tiền?

Còn tôi, tôi luôn tự hỏi vì sao mọi người cứ mải mê theo đuổi đồng tiền làm gì nhỉ? Tại sao mình không nắm nó trong tay, dắt nó theo mình mà cứ phải hì hục đuổi theo nó, phụ thuộc vào nó. Tôi thích cảm giác tự chủ trong mọi chuyện. Tôn chỉ cuộc sống là: Không có gì quý hơn độc lập tự do. Vậy nên, tôi cố gắng không bị phụ thuộc vào ai, vào cái gì…để luôn có niềm hạnh phúc tự chủ.

Riêng với đồng tiền, tôi rất hiểu giá trị và sức hút mãnh liệt của nó. Tôi cũng kiếm tiền rất vất vả mà không kiếm ra nhiều. Tôi cũng hiểu, khi có tiền con người ra sẽ trở nên giá trị ra sao nhưng để phụ thuộc vào người khác vì đồng tiền thì có lẽ không bao giờ. Tôi thích có thể nói với bất cứ ai từ “không” một cách ngạo nghễ và không suy tính. Rất nhiều khi, tôi có hội được sở hữu những thứ xa xỉ mà cả đời vất vả cũng không mua nổi cho mình chỉ cần gật đầu với những “lời đề nghị khiếm nhã”.

Vâng, đúng là tôi có điều kiện để có những thứ vật chất đắt tiền một cách không quá khó khăn. Tôi đã từng được dẫn vào những showroom sang trọng bán những thứ đắt tiền với lời đề nghị: “Em hãy chọn, anh sẽ tặng.” Mắt tôi đã sáng lên, lòng tôi đã hân hoan xúc động, tay tôi muốn chỉ vào thứ đồ vật đó biết bao. Đó là nhưng thứ tôi mong ước biết chừng nào mà có làm hì hục cả đời tôi cũng chưa chắc mua nổi. Quả thật sụ đấu tranh giữa gật đầu hay lắc đầu trong sự cám dỗ này là vô cùng nỗ lực. Và, tôi bỏ lại ở những showroom đó mọi sự nối tiếc, thanh thản với câu trả lời: “Cái đó bán, còn em thì không!” Nhiều người hỏi tôi: “Tại sao không? Có mất gì đâu.” Hơn ai hết, tôi là ngươi hiểu mình mất gì và được gì. Nhiều người nói tôi quá ” ngạo nghễ”. Điều đó đúng, tôi “ngạo nghễ” khước từ mọi bao bọc không xuất phát từ yêu thương chân thành. Khước từ mọi giá trị vật chất khi nó đến với tôi không bắt đầu từ sự tôn trọng.

Muốn là một người phụ nữ hạnh phúc, bạn hãy là một người phụ nữ tự chủ về mọi thứ bạn nhé: Tiền bạc, tình cảm, bản thân, công việc, thời gian… Bạn có thể hạnh phúc khi bạn có trí tuệ và sức lực nhưng muốn có những thứ mình không tự làm ra mà có nó bằng sự ban phát.

Là phụ nữ bạn có quyền được yêu thương và mong muốn người khác yêu thương và che chở, bao bọc mình. Nhưng, đừng bao giờ ” đòi hỏi”ai đó yêu thương mình. Bạn chỉ có thể hạnh phúc khi ai đó muốn bao bọc, che chở bạn bằng yêu thương tự đáy lòng!

 

May1980

1...249250251...337Trang 250 của 337