Trang chủ Blog Trang 235

Tiền và con nhà “lắm tiền”

Triết Học Đường Phố
-
3
Photo: Dmitry Kolchev

 

Tôi là một đứa trẻ non nớt thi thoảng nghĩ về cái gọi là “tiền bạc”. Cũng có thể ta mắc bênh “cuộc sống đầy đủ tạm thời không cần thiết phải lo nghĩ về tiền bạc”.

Dưới cái nhìn của một đứa trẻ con, với tôi tiền vốn vẫn cứ là một phát minh vĩ đại, một phương tiện trao đổi, đẻ ra ngân hàng và muôn vàn hệ thống vĩ đại khác, rồi là phương tiện để làm đủ thứ việc cũng vĩ đại không kém..v..v. Đôi khi, tiền vô tình cũng thành phương tiện để chúng ta giam cầm lẫn nhau trong những giới hạn khó hiểu, đưa ta đến gần nhau hơn hoặc kéo ta ra xa tít tắp, rồi thì đôi khi để mụ mị lẫn nhau về giá trị của mỗi người. Rồi cũng một chữ tiền, đôi khi ta dùng để dán mác lên người khác, có khi là từ lúc “người khác” là những đứa trẻ.

Cuộc sống của tôi vốn dĩ vẫn cứ gọi là sung túc, ừ thì ăn sung mặc sướng, ừ thì cũng chẳng phải nhịn đói bao giờ, ừ thì cũng có đồ apple để mà xài, có cái máy tính để mà ngồi viết nhăng cuội xong post lên facebook. Tôi thường nghĩ rằng tôi đúng là trúng quả, may mắn đến quá độ từ cái lúc đẻ ra nên mới được ban phát cho nhiều thứ đến thế. Tôi cũng chẳng phản đối một điều rằng, cái đứa còn ăn bám như tôi thì có khi cũng chẳng hiểu cái khỉ gì về đồng tiền hay là giá trị đích thực của nó.

Nhưng có lẽ ta vẫn biết, đồng tiền là một sự trao đổi, có được nó, cha mẹ ta có khi cũng phải trải qua sự trao đổi, đổi đi những thứ có khi còn to hơn cả nó. Có ít hay nhiều, thì chúng ta vẫn cứ trao đổi… Thế nên nhìn từ một khía cạnh nào đó, những kẻ lắm tiền cũng đánh đổi đi rất lắm thứ, hoặc mất rất nhiều thứ, chỉ có điều xã hội chưa chắc đã nhìn thấy những cái sự “lắm” và “mất” đằng sau ấy.

Bản thân tôi vẫn móc ví tiêu tiền (của bố mẹ) hàng ngày, không quá hoang mà cũng không chặt. Có lẽ bởi bản thân vốn viển vông toàn nghĩ những thứ trên trời nên cũng không biết từ lúc nào, tôi không biết phải ứng xử thế nào với tình trạng tiền bạc “của” bản thân. Thi thoảng nghe những câu như “nhà lắm tiền” “giàu có” hay những câu ẩn ý đại loại thế, với một chất giọng khó hiểu từ những con người tôi vốn cũng không hiểu nhiều lắm, ta lại chỉ biết đứng hình trong 1 giây.

Là tôi đang được khen hay là bị phê phán? Tôi nên mỉm cười cảm ơn hay là mỉm cười từ chối? Tiền tôi tiêu cũng chẳng phải do chính tôi kiếm ra, thì tôi biết nêu cái ý kiến gì? Hay phải chăng bản thân đã quá bị bó hẹp trong một thế giới nào đó, nên tôi bị hạn chế chăng? Vì chẳng phải tôi cũng nghĩ thế về bao nhiêu con người khác hay sao? Chỉ có điều tôi chưa nói ra trước mặt họ mà thôi. Một thôi một hồi thì tôi lại quay về cái sự huyễn hoặc rằng “có quan trọng không mà phải suy nghĩ?” mặc dù những điều chẳng hề quan trọng lại chiếm đến một cục phần trăm những thứ mà ta đã, đang và sẽ gặp phải suốt ngày. Và tôi, hay nhiều người khác, cũng chẳng phải là những cục đá sỏi mà lại không thể bị chi phối.

Tôi chẳng trách ai, vì ai mà chẳng có những cái lý riêng, có những băn khoăn vướng bận riêng. Tôi chỉ khó xử bởi những câu nói ấy. Rồi thì ta vẫn móc ví ra tiêu tiền hàng ngày, rồi lại tự hỏi nếu tiền chưa bao giờ được sinh ra, liệu ra có cái suy nghĩ kiểu cách biệt ấy?

Và tự dưng nghĩ thấy thương thương cho những đứa trẻ từ khi bé tý đã được dán cho cái mác ấy, dù là từ một sự vô tình, hay cố ý. Chúng nó liệu có hiểu tiền bạc giàu nghèo là cái quái gì, mà sao lại cần thiết phải biết những thứ ấy, trước cả khi chúng nó đủ để hiểu được những giá trị ở bên trong? Tại sao một đứa “con nhà giàu” lại cần phải biết là nó “giàu” trước cả khi nó thực sự hiểu được “giàu” thật sự nó là như thế quái nào? Lẽ nào chỉ dừng lại ở vật chất thôi sao?

Xong rồi khi chúng nó lớn lên, người ta lại được dịp lắc đầu hỏi vì sao mà chúng nó lại có những hành vi rất là ..“con nhà giàu”. Tôi cũng vậy. Dĩ nhiên, cái này còn phụ thuộc vào sự giáo dục gia đình, nhưng xã hội không thể không gây ảnh hưởng. Cũng có những khi, những đứa trẻ được dán mác ngay từ ngay trong chính gia đình. Rồi chúng nó làm cái gì, đạt được điều gì, người ta cũng phải gắn theo cái biệt danh ấy đằng sau nó, như một cái đuôi khó bỏ. Vốn dĩ vẫn không thể bỏ.

Nên thôi, tôi lại ngồi ung dung mà viết nhăng cuội, viết hết suy nghĩ ra cho nó đỡ ăn mòn ta đến gầy người, rồi chịu khó tận hưởng cái may mắn hợp pháp, hy vọng cái sự ung dung từ may mắn này có thể giúp tôi làm được cái gì đó cho đời. Ừ thì ta vẫn may mắn lắm chứ, bởi những thứ khác bên tôi, những con người bên tôi mà ít tiền hay nhiều tiền cũng “đếch” trao đổi được.

Tôi phải tranh thủ, trước khi cái ngày đó đến, tôi cũng tập trung lao đầu vào kiếm tiền…

Cũng có thể ngày mai thôi tôi lại tiếp tục há mồm trước sự giàu có của thiên hạ. Hoặc là tự bảo bản thân hãy vửa phải thôi…

 

Nguyen Ha

Kẻ Song Trùng (doppelgänger)

Triết Học Đường Phố
-
28
Photo: Phim ‘Black Swan”

 

(Xin mọi người lưu ý rằng đây không phải là truyện ngắn, tôi không viết tiểu thuyết, tôi đang cố gắng giải thích cho bạn đọc hiểu thế nào là “kẻ song trùng” theo cách của mình. Cho nên bạn đọc có comment cũng nên comment theo cái hiểu thế nào là “kẻ song trùng” nhé.)

Lần đầu tiên gặp cô ta, tôi chưa từng nghĩ rằng đó sẽ là người thay đổi cuộc đời mình. Lần đầu tiên gặp cô ta, tôi chỉ chú ý đến mỗi cái cách cô ta thẫn thờ và nhìn chằm chằm vào không khí như thể tâm hồn cô ta không ở cùng một nơi với thân xác. Lần đầu tiên gặp cô ta, tôi chỉ chú ý đến mỗi cái cách cô ta cách xa tất cả mọi người chỉ để được yên, tôi nghĩ cô ta cô đơn nhưng sự thật thì không phải như vậy.

Lần đầu tiên gặp cô ta, tôi cảm thấy rất vui bởi chúng tôi có nhiều điểm chung, nhiều đến quái lạ. Ngày sinh của tôi trùng với ngày sinh của mẹ cô ta, cả hai đều thích đọc Haruki Murakami, có hứng thú với tôn giáo, chị của cả hai đứa đều trong tình trạng đã ly dị. Chúng tôi cũng có những điểm khác biệt lớn, chẳng hạn như cô ta có thứ mà tôi ao ước nhưng không thể có, tôi cũng có thứ mà cô ta ao ước nhưng cô ta cũng không thể có. Nhìn ở một khía cạnh khác thì những điểm đối lập đó lại không phải là sự đối lập nữa.

Nhưng sự thật thì tôi đã từng ước mình quay trở về cái thời ban đầu chỉ để ngăn chính mình đừng biết đến cô ta, bởi vì cô ta đúng là một con quỷ hút máu người, ích kỷ và kiêu ngạo.

Ba năm đại học trôi qua và chúng tôi quá lắm cũng chỉ là bạn cùng lớp, thậm chí cũng không phải là bạn bè, chẳng là gì cả. Không động chạm đến quá khứ của ai, không dò hỏi cuộc sống bên ngoài, không tìm hiểu nguyên nhân vì sao, không đào sâu cuộc sống riêng tư… Không hề cố gắng nói chuyện với nhau, nhưng sâu bên trong mỗi người đều biết có gì đó không ổn từ phía người kia, chúng tôi ghen ghét và sợ hãi lẫn nhau. Tôi biết giữa hai người tồn tại thứ cảm giác không đơn giản diễn tả thành lời. Chúng tôi để lại trong lòng nhau những suy nghĩ không có lời giải, những cảm khó hiểu, vì có những thứ cần bổ sung cho nhau nên không thể tách ra, và cũng vì người nọ có thứ mà người kia không có nên cũng không thể không ghen ghét. vấn đề là cả hai đều không muốn nói ra điều đó.

“Đồ ghê tởm.” Cô ta từng nói với tôi như vậy khi tôi cố gắng đùa một chút để phá vỡ sự im lặng khó xử giữa hai người, nhưng kết quả là như thế. Đến lượt tôi cố tình không nhìn cô ta lấy một lần suốt cả một ngày, đôi khi tôi không thèm trả lời câu hỏi của cô ta. Đôi khi cô ta hạ nhục tôi trước mọi người, đôi khi tôi nặng lời với cô ta… mỗi người đều cố gắng vượt qua chính mình của ngày hôm qua vì chúng tôi sợ hãi nhau, né tránh lẫn nhau, không ai muốn đối phương thấy điểm yếu của mình, không ai muốn mình xấu hổ trước người kia. Dần dần, chúng tôi ngầm đồng ý với cái cách kết nối kì lạ giữa hai người, đồng ý ngầm không vượt qua giới hạn riêng tư, ngầm đồng ý người này sẽ giúp đỡ điều khiếm khuyết ở người kia, đồng thời cũng ngấm ngầm giấu đi sự ghê tởm của mình dành cho nhau.

Cô ta có có vẻ là loại người không thích rảnh rỗi cô ta biết nhiều thứ hơn là mỗi một việc đọc sách. Cô ta biết vẽ, biết chơi nhạc, có thể nói hai thứ tiếng, biết cách moi tiền người khác… Cũng như tính cách nghệ sĩ của mình, cô ta rất biết cách trau chuốt cơ thể, vẻ ngoài của cô ta là sự ghen ghét và ngưỡng mộ của tất cả những đứa con gái trong lớp và trong đó cũng có tôi. Nhưng trong mắt tôi, cô ta chẳng qua cũng chỉ là thứ người vô trách nhiệm, ích kỷ, lươn lẹo, mồm mép, hèn nhát và dối trá…Tôi chẳng biết gì nhiều ngoài đọc sách và tôi chỉ đọc sách của những tác giả chịu ảnh hưởng của phân tâm học, tôi không chỉ đọc mà tôi nghiên cứu.

Tôi biết không rộng nhưng một khi đã biết là tôi hiểu biết rất sâu và chẳng ai có thể bì kịp cái khoảng này. Cô ta không ưa phân tâm học và Phật giáo. Trong mắt cô ta tôi cũng chỉ là đứa ngu dốt không biết gì ngoài những thứ mà cô ta không ưa. Bởi vì sự thật ngoài hai điều đó ra thì hỏi cái gì tôi cũng trả lời là tôi không biết và cũng nói thêm rằng tôi là đứa ẩu tả nhất trong số những đứa con gái mà tôi từng gặp, có lần một anh trai nọ (mà tôi thích) hỏi tôi rằng tôi có phải là con gái hay không vậy. Thậm chí có hôm tôi không tắm nhưng vẫn đi đến lớp, không phải tôi can đảm mà là tôi mải suy nghĩ nên tôi hay quên.

Tuy nhiên, sâu bên trong cả hai đều hiểu mình cũng muốn có thứ mà kẻ kia sở hữu. Tôi rất thích vẽ, thích chơi đàn, và tôi từng có mơ ước rằng mình sẽ có khả năng viết ngoại ngữ trong khi giảng viên trên kia đang hướng dẫn bằng tiếng việt. cô ta thích đọc sách nhưng chẳng hiểu quái gì, mỗi lần tôi hỏi cô ta đều nói không thể giải thích, chỉ có thể cảm nhận. Tôi cái gì cũng không biết nhưng biết thế nào là có trách nhiệm, người ta nói “ghét của nào trời trao của đó” là không sai. Tôi và cô ta luôn luôn cùng chung một nhóm học tập, và cứ thử đoán xem nào, tôi luôn là người làm việc kiêm cả đứng thuyết trình. Đến bây giờ tôi vẫn không thể hiểu được một người tự tin về mọi thứ như cô ta lại không đủ can đảm đứng trước lớp thuyết trình, nhưng đứa hay xấu hổ như tôi khi đứng thuyết trình lại có thể nói hăng đến mức như thể chẳng có ai tồn tại, tôi nói những điều mà tôi muốn nói và khiến người khác phải buồn cười vì sự ngây ngô quá mức. Tuy nhiên điều đó lại làm tôi cảm thấy vui hơn là xấu hổ.

Bốn năm đại học trôi qua, chúng tôi tốt nghiệp và cũng với cái cách ngấm ngầm đồng ý với nhau sẽ không ai làm phiền ai nữa, mỗi người một con đường. Tôi cố gắng cải thiện trình độ ngoại ngữ tệ hại của mình bằng cách kết bạn với đủ mọi kiểu người từ mọi nơi, từ mọi đất nước, mọi nền văn hoá. Tôi kể chuyện của tôi cho họ, tôi nghe câu chuyện họ kể cho tôi, tôi viết lại câu chuyện của họ, tôi cho họ lời khuyên và làm theo lời khuyên của họ, cười cùng họ, vui cùng họ, buồn cùng họ… Kiến thức của tôi tăng lên vùn vụt mỗi khi tôi có một người bạn mới.

Một ngày nọ, tôi bị mất ngủ một cách kỳ lạ. Tôi cảm thấy mình rất mệt, rất buồn ngủ, rất thèm được ngủ nhưng khi đặt lưng xuống giường thì không tài nào chợp mắt được. Hôm đó tôi dậy rất sớm, buổi trưa thì không muốn nằm, đến tối lại không thể chợp mắt. Cả ngày hôm đó trong người tôi bồn chồn khó nói, cảm giác mình lo lắng về điều gì đó rất mơ hồ, cảm giác như mình chưa hoàn thành xong điều gì đó… Tối đó tôi không ngủ được, tôi ngồi trên giường nghe nhạc và thẫn thờ, mất mấy tiếng đồng hồ sau đó tôi mới nhận ra là mình đã quên đi câu chuyện của ngày xưa rồi, tôi đã thay đổi rồi, tôi không còn là tôi hay xấu hổ về sự kém cỏi của mình nữa. Tôi nhận ra rằng mình đã bỏ quên quá khứ một thời làm bản thân đau đầu suốt bốn năm trời đại học rồi, tôi cần phải bước tiếp, tôi sẽ kiếm việc làm, một công việc ngon lành, bắt đầu một hành trình mới, đóng lại cuộc sống đây đó với những người xa lạ…

Tôi chuẩn bị tất cả giấy tờ, bằng cấp cần thiết để đi phỏng vấn. Tôi cho rằng mình không cần chuẩn bị kĩ năng này nọ để được lòng người phỏng vấn, bây giờ họ có cách kiểm tra trình độ chuyên môn và thái độ làm việc khách quan và chính xác hơn nhiều rồi, tôi chỉ việc lấy hết can đảm để làm tốt việc của mình là đủ . Và rồi tôi gặp lại cô ta trong thang máy. Cô ta chính là ứng cử viên của công việc, đối thủ của tôi. Tôi đang đối diện với hình bóng quá khứ khổng lồ chực chờ ập xuống đầu mình lần nữa, đứng cùng với đối thủ nặng kí trong không gian khép kín nơi đưa tôi đến đỉnh cuộc đời hay xuống đáy xã hội. Ngay tại thời điểm tôi tin rằng mình đã vượt qua thì nó quay trở lại, thậm chí còn mạnh mẽ hơn.

Ngày còn đi học, cô ta là sinh viên đứng đầu lớp về anh ngữ, luôn được mười ở tất cả các bài test, được giảng viên anh ngữ chú ý nhiều nhất… Còn tôi luôn bị cô ta hạ nhục vì một chữ bẻ đôi cũng không biết, và bây giờ chúng tôi đang ở cùng nhau ngay trong thang máy, trong một công ty cỡ bự, nơi mà người ta có thể dốc hết tâm huyết làm việc mà không sợ ai nói xấu, hãm hại, giành giật công trạng hay sự nhiều chuyện của đồng nghiệp, tôi chỉ muốn làm việc ở những nơi như vậy thôi. Nỗi sợ của tôi quay trở lại.

Một cơn giật chạy nhanh qua tim, tai tôi nghe tiếng tim đập to như tiếng trống, tôi bị khó thở, đôi chân cảm giác như mềm hẳn ra. Tôi cố gắng giữ bình tĩnh ở bên ngoài, len lén dựa vào thành thang máy, tay nhẹ nhàng nới cổ áo, mắt chầm chậm đảo nhìn xuống đất. Tôi cảm thấy mình chảy mồ hôi lạnh bên trong. Tôi không biết mình suy nghĩ gì nữa, có một bài hát bỗng dưng vang vang trong đầu, não tôi hình như đã ngừng hoạt động. Tôi biết mình vẫn còn rất sợ. Tôi sợ cô ta sẽ chiếm lấy công việc của tôi như cô ta đã chiếm lấy thành quả học tập của tôi trong suốt bốn năm trời ở đại học.

Bỗng dưng trong suốt cả thời gian tôi biết cô ta, lần đầu tiên cô ta khiến tôi cảm thấy ngạc nhiên vô cùng, cô ta dừng thang máy ở tầng gần nhất và bước ra ngoài. Tôi chết đứng, tôi cảm thấy câu nói ngày xưa của cô ta rõ ràng trong tai, tôi cảm thấy xấu hổ. Tôi cảm thấy xấu hổ vì hành động của cô ta cho thấy rằng cô ta hiểu tôi ở không yên, rằng cô ta nhường tôi một bước, rằng tôi vẫn luôn là kẻ ở bên dưới, kẻ thua cuộc. Thang máy dừng tại văn phòng, run rẩy, tôi bước vào phòng, có hai người đã ngồi sẵn ở đó, sau cái bàn. Họ nhìn tôi và hỏi rằng tôi ổn không, tôi lo lắng phải không… Tôi ngồi xuống và vẫn tiếp tục nhìn xuống đất. Mất một lúc sau, họ tuyên bố buổi phỏng vấn bắt đầu mà không có mặt của cô ta, cô ta đến trễ nên cô ta sẽ không được nhận công việc này.

Tôi giải thích với họ rằng tôi gặp cô ta trong thang máy, rằng vì để tôi được yên tâm nên cô ta đã sử dụng thang bộ vì chúng tôi từng là bạn học của nhau, rằng tôi đã tỏ ra lo sợ vì cô ta giỏi như thế nào… Tôi tuôn ra hết tất cả nhưng điều về tôi và cô ta. Họ nhìn tôi như thể tôi bị điên, vừa thú vị vừa tội nghiệp. Và kìa, cô ta bước vào, kiêu hãnh ngồi xuống cái ghế bên cạnh, xem cách cô ta ngồi xuống cũng đủ để cho cô ta vào thẳng công ty không cần phải qua buổi kiểm tra, nhẹ nhàng mà dứt khoát tự tin. Cơn run rẩy quay trở lại, cảm giác quay trở lại, tôi căm ghét giây phút đó vô cùng, hình như là nó đã kéo dài rất lâu…

Họ hỏi cô ta rằng vì sao cô ta đến trễ, cô ta biết tôi không, cô ta trả lời rằng cô ta không biết tôi là ai, rằng cô ta chưa từng gặp tôi, rằng cô ta bị hư xe nên đến trễ… Họ nói rằng tôi đã kể cho họ nghe tất cả. Một thoáng cảm xúc chạy qua mặt cô ta, tôi thấy cô ta rất rất ngạc nhiên, giống như bị sốc, có lẽ cô ta không nghĩ tôi sẽ làm vậy. Và rồi, giây phút tiếp theo cô ta lại tiếp tục làm tôi ngạc nhiên bằng cách nói rằng cô ta có việc gấp rất quan trọng phải đi. Tôi cảm thấy như có một trận núi lở ngay trong lồng ngực.

Tôi cố gắng kềm nén để không phải đập bàn hay tát thẳng vào mặt cô ta, tôi nhục nhã đến mức chỉ muốn giết cô ta ngay tại lúc đó. một tay giữ lấy thành ghế, một tay giữ lấy cổ áo, ánh mắt của tôi, theo như tôi đoán có lẽ là ngập tràn tuyệt vọng. Tôi xin lỗi và nhanh chóng đứng lên bước ra khỏi văn phòng, như thể tôi cố bỏ chạy, tôi không muốn được cô ta bố thí cho cái gì hết. Làm sao họ lại chọn một người như tôi? cô ta tài năng, cô ta toả sáng, cô ta kiêu hãnh, cô ta mạnh mẽ. Tôi không cách nào so sánh với kiểu người như cô ta được, tôi cũng có tài thế nào đó nhưng không phải hôm nay, hôm nay họ không cần kiểu tài năng khác đó của tôi.

Cái ngày còn ở trong trường đại học, tôi luôn là kẻ bên dưới, luôn bị cô ta bắt nạt, cô ta nói rằng tôi là kẻ nhục nhã và bây giờ tôi vẫn lại là kẻ thua cuộc, kẻ bỏ chạy.

Không thể nào được, nghĩ đến đây tôi dừng lại, tôi tự nhủ rằng mình không thể hèn hạ như vậy được nữa, lòng tự trọng là thứ phải chiến đấu để giành lấy. Tôi phải quay nguợc trở lại, tôi phải tự mình đối diện với NÓ, tôi sẽ không để cho cô ta kiêu hãnh thêm một lần nào với tôi nữa. Tôi quay lại và văn phòng và nói “hãy giao cho tôi một công việc, tôi sẽ làm việc với cô ta, nhân viên sẽ không thể làm việc hết mình nếu họ không có sự cạnh tranh”. Họ chấp nhận cả hai người chúng tôi nhưng tôi phải là nhân viên dưới cô ta một bậc và tôi phải chờ đến mấy tháng sau đó mới được gọi đến nhận việc do người nào đó thuyên chuyển.

Tôi lại là kẻ bên dưới cô ta, ít hiểu biết hơn cô ta nhưng tôi hôm đó tôi đã đấu tranh để có một thứ khác mà trước giờ tôi chưa từng nghĩ đến, hy vọng. Nếu ngày hôm đó tôi vẫn chọn cách bỏ chạy, có lẽ suốt cả đời về sau tôi sẽ hối tiếc sống trong sự ám ảnh nặng nề của quá khứ mà không cách gì thay đổi được nữa. Hôm đó, tôi đã đấu tranh để cho chính mình một cơ hội đánh bại NÓ, tôi cảm thấy nhẹ nhõm vì từ nay về sau tôi sẽ không phải sống trong sự dày vò của ký ức kẻ thất bại.

 

Quyên Quyên

Dạy chữ cho con

Triết Học Đường Phố
-
4
 Photo: Mental Picture

 

Tư thế thích hợp nhất để nói chuyện với trẻ con là gì? Ta rất hay thấy một người lớn cúi xuống để mặt mình ngang với mặt đứa trẻ, cử chỉ này tuy rất bình thường nhưng thật ra hàm ý rất nhiều; (và ngay cả khi không được ai nói cho biết, ta cũng thường xuyên, theo bản năng, làm như vậy, mỗi khi muốn nói chuyện với một đứa trẻ con) là vì muốn để đứa trẻ con không sợ, ta phải làm cho mình bé đi, sao cho nó có cảm giác hai bên ngang hàng.

Trẻ con chưa phát triển nhiều về trí tuệ và ý thức, nhưng bản năng của nó, nhất là bản năng về nguy hiểm, vô cùng lớn, tôi dám nói là lớn hơn nhiều so với người lớn. Và khi đứa trẻ đang đứng, tư thế thích hợp nhất của người lớn muốn nói chuyện với chúng thật ra không phải cúi người xuống, mà là ngồi quỳ hẳn xuống, lúc ấy cảm giác về nguy hiểm ở đứa trẻ mới thực sự tiêu tan.

Bản năng về nguy hiểm này lớn, nên tôi nhận thấy là sai lầm cái thói quen này, mà tôi từng chứng kiến rất nhiều:

Một đứa trẻ đang có người trông, lợi dụng lúc người kia lãng đi không để ý, nó lỉnh đi mất, vì ham muốn “phiêu lưu” của nó là rất lớn, không kém gì bản năng về nguy hiểm; nó đi lang thang đến một chỗ nào đó, ví dụ gần đến chỗ cầu thang đi xuống, một bước nữa là đến đầu cầu thang; lúc ấy, người trông nó chợt nhận ra sự vắng mặt của nó, quay đầu tìm kiếm, nhìn thấy nó đang như thế.

Rất nhiều người hét lên, trong trường hợp ấy, chính tiếng hét nhiều khi là yếu tố cơ bản khiến đứa trẻ ngã luôn xuống cầu thang, vì nó bị giật mình, giật mình nên đánh mất cảm giác về nguy hiểm; lẽ ra đó đã là một cơ hội để đứa trẻ có trải nghiệm thực tế về nguy hiểm và sau đó bồi đắp rất nhiều bản năng sẵn có, nếu người trông nó cư xử có lý tính hơn, nhưng kết quả lại là một cú ngã. (chắc chắn là rất đau, có khi gãy hay rách cái này cái kia)

Tôi đã chứng kiến tận mắt một cảnh như vậy, một đứa trẻ chập chững bước ra gờ một cái sân, một loạt người hét lên, và nó ngã chúi về đằng trước rồi rơi xuống, may mà bên dưới toàn cát nên nó không sao.

Một sai lầm căn bản nữa là thiếu kiên nhẫn; ngoài bản năng về nguy hiểm, ham muốn phiêu lưu, một nét tính cách rất trội nữa của trẻ con là niềm thích thú được hành hạ người khác.

Điều này thể hiện rất rõ khi bố mẹ cho con ăn

Tôi từng chứng kiến tận mắt, một bạn (nữ) cho đứa con (tầm tuổi con trai lớn của tôi) ăn cháo; bạn này thật ra rất nổi tiếng, đặc biệt rất thường mang con ra khoe, theo nhiều cách; lần ấy, trước mặt nhiều người khác mà có thể thấy rõ bạn ấy căng thẳng, răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra và cực kỳ kiên quyết, đứa trẻ không phải không muốn ăn nhưng nó có nhịp điệu riêng, cộng với ham muốn hành hạ mẹ nó, nhưng cuối cùng nó phải chịu khuất phục trước tốc độ đút cháo mà tôi có thể so sánh với tát nước bằng gàu, nó cực kỳ căng thẳng và sợ hãi, khổ sở đến mức những người khác, không muốn can thiệp chuyện riêng, đều phải đau lòng ngó lơ.

Đúng như tôi dự đoán, mấy năm sau đó, thoáng gặp lại đứa bé gái ấy, nó đã lớn lên nhiều, nhưng đã có một tính cách rất tough.

Thứ ba là vấn đề then chốt này: Bố mẹ đánh con

Ở đây, sau bản năng về nguy hiểm, ham muốn phiêu lưu, niềm thích thú hành hạ người khác (đặc biệt bố mẹ), đứa trẻ còn có một thiên hướng nổi bật về chống đối và phản kháng; một trong những cách giải quyết thiên hướng này, phổ biến vô cùng, là đánh con.

Tôi không hề có ý định đánh giá gì ở đây, và tôi hoàn toàn hiểu nhiều khi người ta đánh con vì bộc phát, vì muốn tốt cho nó, vì không chịu đựng được, vì giận cá chém thớt, mọi điều đều có thể được biện minh trong lĩnh vực này; tôi chỉ muốn nhìn vào điều này một cách hết sức duy lý; tuy nhiên, tôi cũng cần nói ngay một điểm quan trọng: Đánh con tức là đương nhiên vi phạm nguyên tắc quyền bất khả xâm phạm về thân thể; đánh con rồi, tức là bố mẹ đã tự giảm bớt khả năng giáo dục được cho con về nguyên tắc bất khả xâm phạm về thân thể: Đứa trẻ có thể thấy đi đánh người khác là chuyện quá không có gì đáng nói, và đứa trẻ cũng có thể chẳng bao giờ thực sự tự ý thức được rằng thân thể của nó là bất khả xâm phạm: bố mẹ nó làm gì cũng được thì tức là người khác làm gì cũng được

Điều chủ chốt nằm ở chỗ: Một cách duy lý, đánh con đồng nghĩa với hai điều rất dở hơi:

  1. Bạn đánh một người mà bạn thực sự yêu quý, việc đó không thể biện minh được với chính bạn.
  2. Bạn đánh con, bạn sẽ còn đau hơn.

Hai điều trên đây thông thường được biện minh bằng lý luận: Muốn tốt cho trẻ con thì phải nghiêm khắc, đến mức độ đánh đập, tức là rơi thẳng vào điều cơ bản của chủ thuyết mục đích biện minh cho phương tiện.

Đến đây thì, một cách duy lý, chúng ta đã thấy chủ thuyết kia không hề ổn chút nào; ông hoàng của chủ thuyết ấy, Machiavel, không chỉ vi phạm luân lý, mà cùng lúc còn vi phạm trầm trọng luận lý. (tất nhiên đây đang chỉ nói rất bao quát, không có thêm các yếu tố cụ thể)

Như vậy, bốn đặc điểm của trẻ con: Bản năng về nguy hiểm, ham muốn phiêu lưu, niềm thích thú hành hạ người khác, thiên hướng phản kháng, đều liên tục có khả năng tạo ra những phản ứng bất hợp lý từ người lớn.

Nhưng chưa hết, đứa trẻ thật ra hết sức tinh vi, hơn mọi thứ mà ta có thể khái quát dù theo một cách thức đúng đắn đến thế nào, tôi sẽ kể về cuộc chiến đấu của tôi với Chouchou trong lĩnh vực nho nhỏ nhưng cốt yếu trong buổi đầu đời của nó: Đi ngủ (về tắm tôi đã nói nhiều lần, và tôi quan niệm tắm táp quan trọng không kém, thậm chí hơn chuyện ngủ, nhưng dĩ nhiên đứa trẻ phải có giấc ngủ hợp lý thì mới có thể phát triển tốt được; ăn là mục tôi coi nhẹ nhất, hehe)

Cuộc chiến đấu của tôi với nó dài như trường ca Gilgamesh

Chouchou là một đứa bé đủ sức qua mặt bất kỳ ai trong gần như bất cứ chuyện gì, tất nhiên nó cũng biết sợ ở nhiều trường hợp cụ thể, nhưng về cơ bản, nó luôn luôn có thiên hướng phản kháng, theo một cách rất riêng.

Từ lúc còn chưa biết nói, nó đã không thích ngủ, đây là lĩnh vực phản kháng nổi trội nhất của nó. (lưu ý là mỗi đứa trẻ có một lĩnh vực thể hiện sự phản kháng riêng, ở những đứa khác có thể là trong lĩnh vực ăn, mặc hoặc tắm, đa dạng lắm, hoặc kết hợp nhiều thứ một lúc hehe)

Không thể đếm được đã bao nhiêu lần tôi thi gan với nó, nằm bên cạnh nó đợi nó ngủ, và rất nhiều lần tôi đã ngủ trước, thế tức là tôi thua :p tất nhiên đó đã là qua bao nhiêu thử nghiệm, dỗ, dọa, kể chuyện liên tu bất tận, đánh lạc hướng vân vân và vân vân, không gì tôi chưa từng làm, để xem có gì work được không, và nhất là để thăm dò từng phần trong cơ chế hoạt động của não bộ và tinh thần nó.

Bọn trẻ con nằm giả vờ ngủ, không ai còn lạ, chúng sẽ cố gắng nằm thật yên, thở thật đều, nhưng ở mức độ thấp, mí mắt chúng vẫn giật giật, cơ bắp thì cứng đơ ra, ta chỉ cần tý chút nhạy cảm là biết nó chưa ngủ.

Nhưng Chouchou thuộc một cấp độ cao hơn, dần dần nó luyện được mắt không hề giật, người thả lỏng thực sự. Cho đến lúc nó nhận ra kể cả như thế vẫn không qua mặt được tôi, thì nó chuyển sang một cơ chế khác, mà tôi phải thầm thán phục là vô cùng tinh vi.

Nó lỏng người thật, thậm chí nó còn có đầy đủ biểu hiện của một người đã ngủ, nhất là thỉnh thoảng các cơ tay, cơ chân của nó giật giật, biểu hiện rõ nhất của một người đang chìm vào giấc ngủ, các cơ giãn ra để không còn chút energy nào nữa. Nhưng kể cả như thế rồi, hóa ra nó vẫn chưa ngủ hahaha.

Mãi rồi tôi mới lần mò ra cơ chế của nó: Tôi có hai cách giải thích:

  1. Nó luyện thế nào đó mà lên đến đẳng cấp ấy, nhưng cách giải thích này rất khó tin, trẻ con nói thế thôi, làm sao tinh vi bằng người lớn được, trí tuệ của nó chưa hoàn chỉnh, không thể suy nghĩ quá sâu được.
  2. Để tìm cách qua mặt tôi, nó thực sự nghĩ ra một chiêu rất đỉnh: Là nó thực sự ngủ, để một phần tiềm thức (từ này bây giờ không còn lạ với bất kỳ ai nữa, nhưng tôi chẳng tin người ta có thể thực sự hiểu thấu đáo) của nó chìm vào giấc ngủ thật, để tôi thấy được là nó đã ngủ, nhưng ngay khi sự chú ý của tôi giảm đi, nó liền cảm nhận được, và thế là phần tiềm thức còn lại trồi lên, và thế là nó dậy luôn.

 

Đấy, tức là mất rất nhiều năm tháng theo dõi nó sát sao, tôi mới thực sự hiểu được con người nó; đến một đợt chỉ có một mình tôi chăm cả nó và Sura, tôi đã giải quyết được về cơ bản, Sura bao giờ cũng lăn ra ngủ trước (tính cách nó dữ dội nhưng thật ra rất biết điều, nó phản kháng theo cách của nó, bùng lên rồi hết thì thôi, mà cũng dễ ứng phó, không như Chouchou, rất dai dẳng, chầm chậm nhưng quyết liệt theo kiểu riêng, rất khó đối phó), khi ấy thì tôi đã nắm được cơ chế của Chouchou nên tùy hôm tâm trạng của nó thế nào thì hoặc là dỗ hoặc là dọa tí chút, thành ra nó cũng ngủ được ngay, lâu nhất cũng chỉ nửa tiếng sau em nó.

Nhìn hai thằng ngủ chổng cu lên trời, mình thấy thật là cảm khái. :v

Giờ đến câu chuyện chính nhé: Dạy chữ cho con

Khi có đến Sura, tôi bắt đầu có một quan niệm khác hẳn về nuôi trẻ con; Chouchou được tôi chăm bẵm quá nhiều (thật ra cũng vì kiểu tính cách của nó nữa) nên nảy sinh một số điều mãi mới trị được hoặc làm giảm mức độ, còn Sura, ngay từ đầu, tôi nắm bắt rất nhanh nét tính cách và thể chất của nó, thành ra Chouchou thì liên tục đi bệnh viện, còn Sura, nói trộm vía, cho đến giờ phút này, chưa bao giờ đi bệnh viện hết, chỉ độc một lần ra phòng khám để xem cái mũi và một lần tôi bế đi nha sĩ, mà cái lần đi khám mũi cũng chỉ vì tôi không chịu nổi áp lực từ những người khác.

Muốn làm được như thế, bạn phải thực sự cứng rắn, phải chịu được áp lực, và nhất là phải dám chịu trách nhiệm, cả những trách nhiệm bạn sẽ không thể chịu nổi.

Có một lần tôi phải đi công tác vắng, Sura bị ốm nặng, tôi bắt miêu tả rõ mọi thứ, rồi bắt đầu chỉ dẫn từ xa, và kiên quyết không cho đưa nó đi bệnh viện; tôi đã quá rõ bệnh viện ở Việt Nam, trừ khi không thể không đến, tôi không bao giờ chấp nhận cho trẻ con liều lĩnh đặt chân đến đó; sau một đêm, hôm sau nó đỡ dần.

Mới hôm trước cũng vậy, Sura sốt ban đêm, bà nó đo nhiệt độ rồi muốn đút đít hạ sốt, nhưng tôi cản, tôi thấy nó sốt cao nhưng vẫn ngủ được, sờ vào người thấy nóng nhưng không có triệu chứng lạ như giật hay nhăn nhó mặt, tôi cứ ngồi canh nó như vậy đến gần hết đêm, sáng ra đầu nó mát và lại đi học được bình thường, chiều không sốt lại; thật ra, trong lúc trẻ con ốm, yếu tố hàng đầu chính là sự bình tĩnh của bố mẹ, có bình tĩnh thì mới tạo ra cảm giác về chỗ dựa, sự yên tâm đích thực, đứa trẻ bị ốm thấy không nguy hiểm, nó sẽ hồi phục rất nhanh; trẻ con có khả năng hồi phục kỳ diệu lắm, nhưng ta phải thực sự đặt lòng tin vào đó.

Lan man mãi vẫn chưa đến chuyện học chữ đấy :p

Như mọi đứa trẻ sắp học lớp một, Chouchou phải học chữ từ cách đây rất lâu, tôi không can thiệp mấy, chỉ kiên trì quan sát (đây là một lĩnh vực mới mẻ tôi chưa có kinh nghiệm, nên phải quan sát từ đầu để nắm bắt các đặc điểm một cách vô cùng tỉ mỉ), đi họp phụ huynh, nghe các quan điểm của trường, rồi nghiên cứu thêm các thứ, tôi bắt đầu cảm thấy mọi phương pháp thông thường đều sẽ không có hiệu quả với nó.

Chouchou là kiểu thế này: nó muốn là có thể tạo ngay được cho người khác cảm giác nó rất biết nghe lời, ngoan ngoãn, sáng dạ, nói chung là vừa đủ để không bao giờ rơi vào trường hợp cá biệt, bị quá để ý. (năm đầu nó học mẫu giáo, cô giáo nó bảo chưa bao giờ gặp đứa bé nào thông minh như nó, nhưng tôi chẳng quan tâm mấy, tôi biết bởi vì cô giáo ấy dễ chịu và quý nó nên nó cũng đáp lại, làm cô giáo tự hào vì nó, nhưng ở trường hợp khác nó sẽ có cách cư xử khác)

Mấy lần nó khám sức khỏe ở trường, tôi xem bản nhận xét của bác sĩ, và tôi nhếch mép cười, không một bác sĩ nào nhìn đúng được nó, vì khi đó nó đề phòng, nó không thích có sự can thiệp của người lạ, nó thể hiện một cách khác hẳn, không phải nó lúc bình thường; nghĩa là, Chouchou có kiểu riêng của nó, nó qua mặt được bất kỳ ai.

Trừ tôi

Nói tiếp chuyện học chữ: Sau một thời gian dài, nó đã bị bắt học không biết bao nhiêu thứ, nhiều lần tôi cũng mang nó đến một chỗ chỉ có riêng nó với tôi để quan sát được kỹ hơn, tôi chỉ lim dim lơ đãng để nó không thấy đề phòng, nhưng thật ra trong lúc đó tôi quan sát nó hết sức chăm chú.

Về mặt “ra chiêu” tôi cũng không phải vừa, nhưng thật ra năng lực lớn nhất của tôi là “phá chiêu”, tức là gần như đồng nghĩa với phân tích; một trong những thú vui giải trí ưa thích của tôi hồi còn hay đi thư viện là đến bất kỳ đâu tôi cũng quan sát hệ thống bảo vệ, rồi nghĩ cách, nếu muốn trộm sách ở đây mình sẽ phải làm thế nào, làm thế nào để qua mặt được hết mọi sự cảnh giới kia; thường thì chỉ một hai lần là tôi nghĩ ra, những nơi đặc biệt kín kẽ thì phải mất nhiều lần hơn, nhưng chưa hệ thống nào tôi không tìm được kẽ hở. (tuy nhiên, nghĩ ra là tôi đã thỏa mãn rồi, nên chưa bao giờ ăn cắp sách thư viện, nói luôn để các bạn buồn hahaha)

Thật ra hơi giống giải toán, nhưng tôi không coi là giải toán, tôi thấy toán học là thứ tinh vi bậc nhất, nhưng lại thiếu mất một khía cạnh tạo nên sự sinh động của cuộc đời tinh thần: đó là nó thiếu béng mất tính chất timing; bạn giải một bài toán, khó đến đâu thì cứ làm thôi, đến khi nào xong thì xong, nhưng “phá chiêu” khác hẳn, bạn phải sắp xếp, phải tính đúng “điểm rơi”, thời điểm chuẩn, bạn phải nhọc công dự đoán rất nhiều điều; thế nên, những người đặc biệt chuyên sâu toán học tôi thấy đều cực kém sense of timing.

Trong chuyện học chữ, Chouchou hoàn toàn lơ đãng, và sau rất nhiều thời gian bị ép học, chép chữ hết mấy quyển vở, ngồi vào bàn rất ngay ngắn, nó vẫn hoàn toàn không biết gì.

Vì nó quá lơ đãng, vấn đề của nó là sự tập trung, chứ không phải năng lực trí óc, nó ngồi xếp Lego thì thôi rồi, mất nguyên cả ngày cũng được, bao giờ bằng được thì mới chịu thôi, hoặc nếu không làm đúng được, nó có thể phản ứng theo kiểu đập phá hoặc khóc lóc. (trông tôi vậy thôi, nhưng tôi chính là một thiên tài về xếp Lego đấy haha, tôi đã giúp nó xếp không biết bao nhiêu bộ, và cho đến khi nó dùng các mảnh để xếp những hình riêng theo ý nó mà không nệ theo hình mẫu vẽ trong sách hướng dẫn nữa, thì tôi biết giai đoạn Lego của nó đã qua)

Tức là, nó rất lơ đãng với việc học chữ, vì nó không tập trung, nhưng không phải nó không có khả năng tập trung. Tôi biết đã đến lúc mình phải vào cuộc, vì không một ai đủ khả năng dạy cho nó thực sự biết chữ; nói thẳng là nó có học bao nhiêu lâu thì mù chữ vẫn hoàn mù chữ.

Tôi rình mãi, rình mãi một cơ hội; Chouchou không phải dạng trẻ con để bị bắt ép, bắt nó thì cũng được, nhưng đây là chuyện học chữ, tôi không muốn nó học máy móc như con vẹt.

Mãi rồi cơ hội mới chịu đến, vào tuần trước, một cách hết sức tình cờ; tôi chở Chouchou đến trường đi học, nó đang đi lên lớp thì bỗng để ý thấy dòng khẩu hiệu viết rất to trên tường, nó dừng lại nhìn nhìn.

Tôi biết đã đến lúc rồi, thế là tôi cũng dừng lại, hỏi nó từng chữ, chữ nào nó không nhớ thì tôi nhắc, rồi tôi giúp nó đọc hết một nửa cái khẩu hiệu, bốn chữ, và tôi cảm thấy rõ, nó đang bắt đầu thích thú trò chơi mới này rồi. Lúc về buổi chiều, tôi lại dẫn nó ra chỗ đó, làm như buổi sáng, để xử lý nốt nửa đầu cái khẩu hiệu. (bốn chữ nữa)

Sau đó, trên đường về, nó nhắc đi nhắc lại câu khẩu hiệu một cách rất thích thú, chẳng gì thì nó cũng vừa có một trải nghiệm lần đầu tiên trong đời đọc hết được một câu, mấy cái chữ vớ vẩn hóa ra ghép lại thì có nghĩa. (lẽ dĩ nhiên là có sự giúp đỡ của tôi, nhưng cũng dĩ nhiên, tôi giảm thiểu vai trò của tôi đến tối thiểu, nó thực sự cảm thấy mình vừa thực hiện một chiến công oanh liệt, rất là tự hào, tôi cũng liên tục tâng bốc nó để giữ sự cao hứng trên mây của nó hahaha)

Tôi cũng biết ngay rằng sự tập trung này sẽ không kéo dài, tôi phải triệt để lợi dụng nó, và trong đầu tôi lập ngay ra một kế hoạch, Chouchou sẽ phải nắm được một số điều căn bản về đọc và viết chỉ trong vòng bảy ngày.

Về đến nhà, tôi lấy ngay giấy bút ra, bảo nó tại sao con không thử viết lại cái câu con vừa đọc được ấy, nó hơi ngần ngại nhưng tôi bảo thôi phim hoạt hình đợi tí cũng được, tắm cũng đợi tí cũng được, cứ viết đi. Thế là nó viết, tất nhiên rất chật vật và rất lâu, nhưng cuối cùng cũng xong, với sự giúp đỡ (gần như hoàn toàn) của tôi. Ttrong lúc ấy, tôi cũng tự hoạch định một kế hoạch và các nguyên tắc chính

Hôm sau, tôi bảo nó, con thấy đọc được và viết được có sướng không, mà cũng dễ bỏ xừ, nhỉ, rồi bảo tiếp, thật ra nhé, muốn đọc và viết được dễ cực, bố dạy cho, cách của bố đơn giản lắm, không phải gò lưng ra tập viết suốt ngày từng chữ đâu.

Nó ok, thế là tôi tiếp luôn, bắt nó nhớ rằng chỉ cần thực sự nắm vững a, e, i, o, u là xong, sẽ giải quyết được hết, nó hỏi dễ thế à, rồi bắt đầu nhẩm (mấy ngày tiếp theo, tôi tiếp tục bắt nó thuộc năm âm đó, mà tôi chỉ gọi là “âm” chứ không lằng nhằng “nguyên âm” quái gì cả, đồng thời mở rộng các biến thể â ă ê ô ơ ư, tổng cộng nó chỉ cần biết 5 âm chính + 6 âm phụ, tổng cộng 11 âm)

Rồi tôi chuyển sang dạy nó, bất kỳ từ nào mình cũng biết ngay là có cái âm nào trong 11 âm kia, chỉ cần đọc thật chậm thôi, đọc kéo dài ra: Chơi thì thành chơiiiiii, rồi thấy vẫn chưa ăn thua thì tách ra, ch-ơi, rồi ch-ơ-i, càng chậm càng tốt, đọc chậm thì thấy mình đang đọc giống âm nào nhất trong 11 âm kia thì tìm ra được ngay)

Đồng thời, điều này rất quan trọng, tôi đợi nó tự nghĩ ra câu, ví dụ ngày thứ hai, trước khi nó được tôi đưa đi học, bỗng nó nói, “Con mèo trèo lên cây”, thế là tôi bảo nó luôn, chiều nay đi học về mình sẽ viết đúng câu này, con chỉ cần, trong giờ học có lúc nào rỗi thì thử nhẩm xem từng từ có những âm nào, rồi ví dụ “con” thì thành connnn rồi c-onnnn, tức là có âm o.

Điều này hết sức quan trọng, vì với một đứa trẻ lơ đãng, thiếu tập trung, áp đặt từ hay câu nó sẽ rất khó chịu, nhưng một khi được tập viết đúng câu của nó, sự hào hứng và qua đó là khả năng tập trung sẽ cao lên hẳn.

Cứ như thế, ngày nào tôi cũng bắt nó thực hành, với những câu nó nghĩ ra, trong đó dĩ nhiên có những câu rất ngớ ngẩn hehe, ví dụ “Đồ chơi ở trong bãi rác”

Có mấy điều cơ bản tôi đặt ra thành nguyên tắc là:

  • Không để nó có cảm giác từ này khó hơn từ khác, mà phải làm nó hiểu từ quái nào cũng được hết, đọc được hết, viết được hết, dài ngắn chả quan trọng.
  • Thế nên tôi không có vướng mắc mất thời gian với những khái niệm ngôn ngữ học kiểu chữ là gì từ là gì động từ là gì nguyên âm kép nguyên âm ba phụ âm kép các thứ, không cần quan tâm luôn, miễn bỏ dấu đúng chỗ là được, thứ tự các nét của từ nắm cho đúng là xong, tôi không có yêu cầu cao hơn. (mặc dù nếu mà thích tôi có thể thuyết vài ngày không nghỉ về ngôn ngữ học, vì vào một thời điểm bước ngoặt then chốt trong đời tôi đã cực kỳ nghiêm túc nghĩ đến việc theo con đường ngôn ngữ học chuyên nghiệp)
  • Tôi cũng không bắt nó viết cho ngay hàng thẳng lối, vì theo tôi, cho đến giờ phút này, hoạt động dùng bút quan trọng nhất với nó là vẽ, vậy thì cứ để nó có cảm giác không phải đang viết mà đang vẽ, ngoằn ngoèo lên xuống cũng được, xong rồi thì coi như một bức tranh, không phải tập viết.

Tôi cho nó nghỉ thứ Bảy, Chủ nhật đàng hoàng, chỉ có Chủ nhật đi cắt tóc thì bắt nó thử đánh vần một câu, và quả nhiên nó mày mò một lúc đánh vần được luôn.

Ngày thứ sáu của đợt tập viết, nó đã viết được “Đầu thủy quân lục chiến”. Sau đó tôi cho nó nghỉ một ngày, hôm nay sẽ là ngày thứ bảy, ngày cuối cùng, nó sẽ được viết một câu rất dài mà nó đã nghĩ ra từ hôm trước. Sau đó tôi thôi, chả dạy nữa, để các cô giáo và những người khác hữu trách giải quyết nốt, chỉ vừa đẹp cho nó nắm được các nguyên lý cơ bản của viết và đọc là xong, râu ria nó tự hoàn thiện dần, đời còn dài, gấp làm quái gì, sốt ruột làm gì.

NB. Những điều trên đây là các câu chuyện riêng của tôi, không phải những lời khuyên rộng rãi; những gì tôi làm dựa trên sự quan sát rất cụ thể và tỉ mỉ những đứa trẻ cụ thể có những đặc điểm riêng có; tuy nhiên tôi vẫn viết ra đây, vì điều tôi muốn truyền đạt nhất là cái tinh thần quan sát thật kỹ đứa trẻ của mình, nếu thực sự quan sát kỹ càng, tỉ mỉ, ta sẽ có những biện pháp hợp lý, ít nhất là thích hợp.

 

Nhị Linh

“Tôi nghĩ Việt Nam là thuộc địa của Trung Quốc”

Triết Học Đường Phố
-
0
Photo: Nick Nagornyj

 

Đây là câu nói của một ông giám đốc người Nhật, nói trước hàng chục quan khách Việt Nam trong một phòng hội thảo của một khách sạn 5 sao. Câu nói ấy làm hết thảy các vị doanh nhân, nhà khoa học, thậm chí là cả những viên chức nhà nước trong khán phòng sững sờ. Câu nói ấy không khác việc ông giám đốc người Nhật kia đã vả một cái tát vào mặt tất cả những con người Việt Nam ưu tú trong khán phòng đấy. Họ đều là những người Việt Nam thành đạt, là những người yêu nước, làm sao có thể chịu đựng được sự sỉ nhục ấy.

Thế nhưng, những lời nói tiếp theo đó của vị giám đốc kia đã phải khiến khán phòng gật đầu thừa nhận, thậm chí là vỗ tay. Ông chỉ vào chiếc màn máy chiếu, chỉ vào cặp đèn trên trần nhà, chỉ vào bộ quần áo mà mọi người đang mặc, thậm chí là cây bút và tờ giấy mà họ cầm trên tay, ông nói: “Made in China”.

Ông nói rằng, người Việt Nam giỏi lắm, thông minh lắm, kiên cường lắm. Lúc ấy người Nhật thua trận trước người Mỹ, cả nước Nhật thấy sỉ nhục, còn người Việt Nam thì lại thắng nước Mỹ. Nhưng 20 năm qua đi, Nhật Bạn có Toyota, có Honda, có Mitsubishi, Việt Nam có gì? Người Hàn Quốc chịu sỉ nhục trước người Nhật, họ có Huyndai, có Samsung, có LG, Việt Nam có gì?

Hàn Quốc có những bối cảnh lịch sử rất giống Việt Nam, đặc biệt khi phải chịu sự chia cắt giữa hai miền đất nước. Cả Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan đều chịu sự chèn ép, cạnh tranh to lớn từ người láng giếng Trung Quốc. Trung Quốc luôn tham vọng trở thành một cường quốc biển, những vụ đụng độ trên biển với Hàn Quốc hay tranh chấp đảo Điếu Ngư/Senkaku với Nhật Bản vẫn luôn không ngừng. Mọi sự so sánh đều là khập khiễng, nhưng không thể dùng sự ngụy biện ấy mà phủ nhận đi một sự thật là Việt Nam đang biện hộ quá nhiều cho sự yếu kém của mình.

Đừng nói nước ta có quá nhiều thế lực thù địch
Đừng nói chúng ta phải chịu nhiều mất mát do chiến tranh
Đừng nói chúng ta gặp phải quá nhiều thiên tai bão lũ

Nếu đã yếu, đã nghèo, ắt phải học khiêm tốn. Hào quang lịch sử, vinh quang quá khứ, dân tộc anh hùng, hai nghìn năm văn hóa sẽ chỉ là thứ huy hoàng cũ kỹ treo trên tường một căn nhà đã dột nát.

Cảm ơn cái dàn khoan
Có lẽ, nhiều người phải cảm ơn cái dàn khoan HD-981 của công ty CNOOC.

Nhờ có cái dàn khoan ấy, nhiều thanh niên mới bắt đầu tìm hiểu xem luật biển là gì, COC với DOC là gì, nhiều thanh niên khác lần đầu tiên nhìn lên bản đồ và ngó xem xem, Hoàng Sa gần đảo Hải Nam đến thế nào còn Trường Sa gần Philippines ra sao.

Nhờ có cái dàn khoan, sự anh dũng của các chiến sĩ được mọi người hiểu rõ hơn, trang fanpage của Việt Tân lẫn Đơn vị tác chiến điện tử đều tăng được cả trăm nghìn fan, talking about this tăng vọt. Ai nấy đều muốn tìm hiểu về quân sự của Việt Nam, bao người sẵn sàng gia nhập quân ngũ.

Nhờ có cái dàn khoan, người Việt hiểu được sức mạnh của dân tộc, sức mạnh ấy thể hiện qua hàng chục nhà máy của cả Việt Nam, Đài Loan lẫn Hàn Quốc, Nhật Bản bị đập, đốt tan tành, qua hàng chục nghìn chữ ký trên mạng hay hàng tỷ đồng tiền quyên góp cho Trường Sa.

Nhờ có cái dàn khoan ấy mới có lần đầu tiên một cuộc biểu tình mà những đoàn viên thanh niên giơ cao biểu ngữ ủng hộ nhà nước đi cùng các biểu ngữ đòi tự do cho nhiều tù nhân chính trị.

Kể từ ngày hôm ấy, cái ngày mà khói lửa bốc lên ở Bình Dương, có một điều gì đó lớn lao đã thay đổi ở đất nước này. Tôi không nói cụ thể được nó là gì, nhưng rõ ràng là mọi thứ không còn như trước nữa, một cỗ máy nào đó đã được vận hành.

Nhưng, có lẽ có nhiều thứ rồi cũng sẽ đi vào quên lãng. Có một mùa hè, người ta nói về sự gian trá trong những mùa thi, để rồi một mùa hè khác món chè khúc bạch lên ngôi thay thế cho những sự um xùm về nàn hôi của. Mùa hè năm nay, cái dàn khoan đè xuống cái bản đề xuất cải cách giáo dục 36000 tỷ của bộ giáo dục cũng như cái án dành cho ông Dương Chí Dũng.

Có thể, ngày mai, báo sẽ lại đưa tin, có một dàn khoan lạ xâm nhập vào vùng biển nước ta, hoặc là có tàu lạ đến cắt cáp dưới đáy biển.

Có thể lắm chứ, chủ trương mà.

 

Hoàng Đức Minh
26/5/2014

Giữa mùa nắng đỏ

Triết Học Đường Phố
-
2
Photo: Any Direct Flight 

 

Khi dòng dung nham mùa hạ

loang ra theo tiếng gió trưa

không trung tầng tầng nắng đổ

xuống ngày đợt nóng sang mùa

 

Một thời sắc không tịnh độ

qua đời như một niềm đau

lời kinh ăn năn thống hối

cũng không xóa hết úa nhàu

 

Bật tiếng kêu thương thức dậy

khốc khô lửa đỏ mùa hè

những ngày tháng Năm rực nắng

trói hờn hoang một u mê

 

Lá vàng những nhành lớn nhỏ

dọc mưa theo gió trôi về

đừng nghe tiếng phượng ủ ê

hay màu ve trôi lừa mị

 

Khi nỗi buồn là tiếng nấc

chẳng còn cơn nhớ nào sâu

đám sao hoe màu nắng cạn

vạt trong tôi lời bể dâu

 

Phương Uy

22.05.2014

Có những người đãng trí…

Triết Học Đường Phố
-
8
Photo: Kirstin Mckee 

 

Thầy là một người buồn cười. Là một giáo sư, thầy vẫn viết chính tả sai bét nhè, và luôn luôn không quan tâm đến điều đó. Trích dẫn lịch sử trong giáo trình do thầy tự tay viết, “xuất bản” từ quán photocoppy nằm ngay sát cổng trường và dường như không được bất kỳ ai thẩm định nghiêm túc trước khi đưa vào sử dụng, có nhiều dữ kiện “râu ông nọ cắm cằm bà kia”, nhưng thầy sẽ phản đối lại mọi phản ánh của sinh viên về điều đó và cũng không bao giờ xem lại những gì mình đã viết. Thầy tranh cãi rất hăng và gạt phăng mọi ý kiến trái chiều bất kể đúng sai. Và thường thì thầy sai toét. Thầy giảng rất nhiệt tình, giảng đến sùi bọt mép, theo đúng nghĩa đen của từ này, nhưng sinh viên chưa bao giờ đánh giá cao thầy…

Nhưng thầy là một người vĩ đại. Sinh viên chúng tôi phần lớn đều yêu quý và tôn trọng thầy – tôn trọng bằng một thiện cảm rất lạ lùng và khó giải thích đối với một ông giáo yếu kiến thức như thầy – nếu không để ý đến tính vô tư không ai bằng mà thầy đang sở hữu.

Thầy quên tất cả mọi thứ, (tôi cá là thầy đã quên hết những kiến thức từng nắm được) và có lẽ thầy coi quên là một trong những bí quyết vĩ đại nhất để sống hạnh phúc. Thầy mới cãi nhau với bạn cách đây 30 phút, nhưng bây giờ thầy sẽ nhầm tên bạn với thằng ngồi bên cạnh, hoặc sẽ hỏi tên bạn là gì.

Thầy hứa sẽ tặng cho bạn một cuộc gặp gỡ nghiêm túc để bàn về thái độ học hành không nghiêm túc của bạn, nhưng hôm sau, khi bạn lên văn phòng khoa gõ cửa, thầy sẽ thoải mái mời bạn vào ngồi uống nước trước khi hỏi: “Lên gặp tôi có việc gì ấy nhỉ?” Hoặc thầy sẽ từ chối cuộc gặp với bạn: “Đang bận nhé, lúc khác.” Do thầy đang phát cuồng vì  một vấn đề gì đó trong khi lại chẳng nhớ chuyện của bạn là gì. Thầy hứa sẽ kỷ luật bạn vào ngày hôm sau vì đi muộn quá nhiều, và sáng hôm sau thầy gọi một đứa có cái tên chẳng liên quan gì đến bạn đứng dậy chịu phạt… sau đó thầy sẽ tha cho cả hai.

Thầy quên tất cả mọi thứ làm thầy bực mình. Đầu thầy lúc nào cũng như bay trên không trung. Thế nhưng thời điểm đi du lịch, tiếp một vị khách thầy quý mến hay dự lễ tốt nghiệp… là nhưng điều mà thầy không bao giờ quên, thậm chí nhớ vô cùng chi tiết. Vâng, thầy tôi không bỏ sót bất cứ một khoảnh khắc vui vẻ nào.

Có lẽ đó là lý do thầy rất khỏe mạnh dù chỉ còn 1 năm nữa thôi là bước sang tuổi nghỉ hưu. Quên tất cả những thứ tiêu cực, những điều bực mình và chỉ nhớ những gì vui vẻ, đáng yêu.

Nếu bạn sống gần nhà thầy, chiều nào bạn cũng sẽ thấy thầy mặc quần đùi áo may ô, dắt chó chạy bộ quanh ngõ. Thỉnh thoảng thầy quay ra nhìn chú chó nhỏ và cười rạng rỡ, chẳng biết vì điều gì. Bạn đừng nghĩ thầy tôi độc thân nên mới phải gắn bó cùng vật nuôi. Thầy có một gia đình đường hoàng mà không phải ai cũng may mắn có được.

Kiến thức không thành vấn đề. Cách sống của thầy là một bài học vĩ đại cho tất cả những ai đang đau đớn vì cuộc đời. Có thể bài học đó không phù hợp với số đông, nhưng rất đáng cho chúng ta suy ngẫm và học hỏi ít nhiều.

Có những người đãng trí vì họ bị rối tung đầu óc, vì nghĩ quá nhiều. Có những người đãng trí vì đối với họ, thực ra không cần nghĩ nhiều làm chi. Cuộc sống vẫn sẽ đầy những thăng trầm và buồn vui, nhưng họ biết rõ điều gì đáng nhớ và sống với chúng bằng tất cả sự vô tư của mình.

 

Vũ Kenzo

Ta sẽ có cái ta xứng đáng!

Triết Học Đường Phố
-
66
Photo: Yves

 

Tôi – một tiểu thư trang đài sinh ra trong một gia đình được gọi là có dòng dõi. Ông bà nội, ngoại tôi đều là những danh gia vọng tộc giàu có và chức quyền. Thế nhưng, tôi được kế thừa một hệ tư tưởng giáo dục mang màu sắc Do Thái “vô cùng tàn nhẫn, vô cùng yêu thương”.

Xung quanh tôi, bạn bè hầu hết có những hoàn cảnh và suy nghĩ tương đồng, hầu hết đều là những cậu ấm, cô chiêu nhưng lạ là chúng tôi yêu lao động, không ngại việc, không sĩ hão và thấy lao động, làm việc là niềm tự hao, niềm khích lệ cuộc sống.

Tôi – một người phụ nữ chả mấy khi phải động chân động tay vào việc gì, 35 tuổi mẹ vẫn bê cơm ăn, nước uống lên phòng hàng ngày (mẹ tôi rất thích làm việc đó, hạnh phúc của bà là nhìn tôi ăn uống) nhưng có thể lập tức vào bếp nấu ăn cho 30-40 con người. Trong công việc uy nghiêm và quyết đoán nhưng trong lao động rất tậm tâm, thái độ niềm nở lễ độ dù khách hàng là bất cứ ai.

Em – Cô gái chưa một lần phải thi các kỳ chuyển tiếp. Sự học gắn liền với hai từ “lên thẳng”, ra trường làm việc tại những nơi mà bất kỳ một trí thức nào cũng mơ ước WB, SCB.. Nhưng, nó có thể đứng hàng tiếng để rửa cả đống cốc chén, bê khay đồ uống cho khách hàng, bươn bả đi lấy đồ, đưa đồ giữa trời nắng chang chang….

Nhiều người hỏi chúng tôi: “Thế còn làm làm gì nữa?” Lại có người dè bỉu: “Ham tiền.” Có người cảm thông khuyên ngăn: “Như thế sao lại phải làm thế..v..v.”Tôi và em chỉ cười. Với chúng tôi, làm việc chưa bao giờ là nguồn cảm xúc cạn kiệt, chưa bao giờ là nỗi hổ thẹn. Chúng tôi làm việc chăm chỉ, không ngưng có những ý tưởng trong công việc và hỗ trợ nhau tốt nhất có thể…. Giờ đây, đôi lúc ngắm nhìn nhưng gì mình hiện có, dù nhỏ nhoi, khiêm tốn nhưng hai chị em luôn thấy lòng tràn đầy hào khí: Làm việc, làm việc và làm việc!

Công việc “tay trái” cho chúng tôi cơ hội tiếp xúc với nhiều người lao động chủ yếu là các bạn sinh viên, các bạn trẻ từ các tỉnh về học tập, mưu sinh. Tôi nhận ra một điều, chúng tôi có những gì chúng tôi xứng đáng bằng trí tuệ và sự chăm chỉ của đôi bàn tay. Một điều dễ nhận thấy là cái nghèo khó không tự nhiên tìm đến ai và không dai dẳng bám đuổi những người chăm chỉ, tận tâm.

Thực lòng, càng nhiều tuổi hơn tôi càng có cái nhìn khác biệt về kẻ giàu người nghèo. Có thể, bạn bè tôi đa số giống tôi nên tôi nhìn nhận mọi cái phiếm diện nhưng tất cả chúng tôi đều phải thốt lên: “Hầu hết, các bạn trẻ ngoại tỉnh giờ quá lười nhác, thích hưởng thụ, tư duy ỷ lại, lối sống không thật thà, không chịu khó học hỏi, làm việc chỉ nhằm đối phó và miễn cưỡng…”

Ở chốn thành thị này, một bạn sinh viên hoàn toàn có thể sống tốt thạm chí phụ giúp gia đình nếu thật sự chăm chỉ và nhiệt tâm làm việc. Qua nhu cầu sử dụng các lao động phổ thông, mới thấy chúng ta nhiều sinh viên đại học đi làm thêm, nhiều lao động trẻ lên thành thị kiếm sống nhưng chúng ta thiếu trầm trọng nguồn nhân lực lao động phổ thông chuyên nghiệp chứ chưa mong gì đến lao động tri thức chất lượng cao. Nguồn nhân lực của chúng ta tuy dồi dào nhưng thiếu những ý thức và kỹ năng cơ bản, tối thiểu để chỉ sử dụng vào những việc phổ thông như bưng bê, kê dọn.

Chưa nói đến sự điêu luyện trong nghiệp vụ, chỉ nhìn vào bề nổi đã dễ dàng nhận thấy tư duy, suy nghĩ làm việc một cách hời hợt, thiếu trách nhiệm của các bạn. Những thanh niên trai tráng đang trong độ tuổi sung sức nhưng đi lại lờ đờ như quay chậm, làm việc không tập trung, quần áo lếch thếch, không chịu mặc đồng phục, thái độ tiếp xúc với khách hàng đặc biệt vô cảm… Các bạn làm việc cho mình, kiếm tiền cho mình nhưng hình như không hề ý thức được điều đó. Các bạn làm việc giống như miễn cưỡng, như đang làm không công.

Mới chập chững bắt tay vào kinh doanh nhưng tôi đã lập tức đồng cảm với các doanh nghiệp về vấn đề nguồn nhân lực. Đã kinh doanh là cần người lao động, người lao động là yếu tố quan trọng góp phần thành bại của doanh nghiệp. Nhưng với một đất nước trên 94 triệu dân, dân số trẻ, tri thức được đào tạo theo mẻ như ở đây việc tìm được người lao động đat chuẩn lại hiếm hoi như tìm nguyên khí. Từ người kinh doanh nhỏ, vừa cho đến kinh doanh lớn đều thừa nhận tìm lao động phổ thông có tính chuyên môn trung bình khó như việc nhăt gạo trộn thóc.

Trước kia, chúng ta thường nhìn nhận những người từ quê lên họ chăm chỉ, thật thà, biết chịu đựng… nhưng dường như điều này đang dần thay đổi. Nhiều người sinh ra ở thành thị, hoăc sinh sống từ nhỏ ở đây giờ nhận thấy người từ quê ra thường cực nhạy với sự sung sướng, ham hưởng thụ. Họ sợ khổ và ngại làm việc rất nhanh. Họ phải làm việc vì địa vị họ là như vậy nhưng họ nhanh chóng khó chấp nhận thân phận mình là người làm thuê. Họ rất mơ hồ trong nhận thức về danh giới phân định giữa người thuê và người làm thuê.

Trước kia, tôi nghe các bạn sinh viên nói về cuộc sống cơ cực của gia đình ở nông thôn tôi thường thương cảm với họ rất nhiều. Nhưng khi tôi dần có cơ hội tìm hiểu, tiếp cận với cuộc sống của những người nông thôn tôi thấy rất ít người chăm chỉ mà nghèo. Thực tế chứng minh, mọi sự phân chia vật chất rất công bằng. Chúng ta đừng đòi hỏi sự tuyệt đối, nhưng sự phân hóa giàu nghèo là sự phản ánh đầu tiên về đức tính chăm chỉ lao động của mỗi con người.

Có làm mới có ăn! Chân lý này không bao giờ lỗi thời và mất đi tính đúng đắn

Nhiều người thắc mắc về những gì người khác có, họ quá chú tâm để dò xét về điều đó, họ dành nhiều thời gian cho sự đố kỵ gang ghét mà không dành chút thời gian để trả lời câu hỏi: “Đừng tự hào vì mình nghèo mà học giỏi. Phải tự hỏi vì sao giỏi mà vẫn nghèo?”

Giàu có, shopping không suy tính, tung tăng trên các bãi biển tuyệt đẹp, nghỉ dưỡng ở những resort 5 sao… Đó là ước mơ của nhiều người nhưng trước hết hãy làm việc bằng đôi bàn tay không biết mỏi và cái đầu luôn ham học hỏi, bằng động lực leo lên đỉnh vinh quang, bằng khát khao vươn tới các vì sao!! Ta sẽ có cái ta xứng đáng!

 

May1980

Chúng ta có thể thờ ơ với chính trị?

Triết Học Đường Phố
-
20
Photo: Mateusz M

 

Cho đến hiện tại, dường như đây là lúc đất nước rối ren nhất, kể từ khi Trung Quốc cho hạ đặt dàn khoan ngoài khơi kia, cũng là lúc mà những vấn đề bất ổn của đất nước lộ rõ hơn. Đối với tôi, HD-981 không chỉ là hệ quả của chuỗi chính sách lệ thuộc, của sự nhún nhường đến nhu nhược mà nó còn là nguyên nhân làm cho giọt nước tràn ly, xô ngã bức tường chắn mỏng manh che chở cho những vấn đề sống còn của dân tộc Việt bấy lâu. Hơn nữa, nó giúp tôi hiểu hơn về đất nước mình, về chính quyền mình và về những người xung quanh mình, cũng là lúc mà tôi biết mình phải làm một điều gì đó, đến lúc cho những gì đã âm ỷ từ lâu bên trong được giải thoát, được che đậy bởi sự hèn nhát, thờ ơ và vô cảm.

“Thế giới sẽ bị hủy diệt không phải bởi những người làm điều ác, mà bởi những người đứng nhìn mà không làm gì cả.” – Albert Einstein

Điều xấu không chỉ được tạo ra bởi những kẻ làm điều ác, mà nó sẽ được hậu thuẫn bởi những người biết xấu mà không lên tiếng, đó mới chính là tội ác. Vậy mà, số đông chúng ta lại đang thực hiện tội ác đó như một điều tự nhiên nhất, trong đó có cả tôi và bạn. Chúng ta thờ ơ với hiện tại đang diễn ra, vô cảm với chính trị, mặc cho mọi “người khác” lo khi mà chính trị, nó lại ảnh hưởng trực tiếp lên mỗi cá thể. Chính trị là thứ gì đó xa xôi lắm ư? Không, nó gần lắm, gần đến nỗi chúng ta không nhận ra bởi một thời gian dài bị mị, bị đẩy xuống tận hố sâu của tư duy phản biện, để rồi mặc nhiên rằng nó là đúng, mặc nhiên rằng nó là những gì của tự nhiên, của chân lý đang xảy ra.

Chính trị là những cuốn sách giáo khoa lớp 1 mà em tôi đang học từng ngày,
Là những bó rau, những cân thịt mà mẹ tôi đi chợ mỗi buổi trưa.

Chính trị là những hộp sữa mà cháu tôi sắp chào đời phải uống,
Là những mũi vắc-xin mà nó phải tiêm ngừa.

Chính trị là những đêm dài thức trắng chỉ vì đăng ký tín chỉ trong những năm đại học của bạn bè tôi,
Là những tiếng cười ra nước mắt cho cái bằng đại học,
Là những bất công khi xin việc chỉ vì không “quen biết”.

Chính trị là sự mất niềm tin vào một nền giáo dục, để rồi ai cũng “đi xa” , để rồi sau đó quay về thăm quê hương như một địa điểm du lịch, thật là đắng lòng…

Vậy chính trị còn xa nữa không hỡi tôi, hỡi các bạn? Vậy tại sao chúng ta có thể thờ ơ, vô cảm và im lặng được đây? Khác nào bảo tôi thờ ơ với tương lai của đứa em nhỏ, với sức khỏe của những người thân bên cạnh, vô cảm với những bất công mà đáng lý ra không phải có của bạn bè mình, khác nào bảo tôi vô cảm với chính lương tâm của mình?

Thực sự, chính trị là một thứ quái quỷ nhất được tạo ra bởi các vị chính khách, nó khiến chúng ta tuân thủ, phục tùng, nó làm chúng ta phải sợ hãi, bắt chúng ta im lặng trước những điều bất công, đổi trắng thay đen, sai thành đúng, ít nhất là trong nền chính trị hiện nay của Việt Nam. Có thể ở đất nước dân chủ trời Tây nào đấy sẽ khác, nhưng tôi tin, về bản chất sẽ chẳng thay đổi.

“Có thể tôi không cần tự bảo vệ tôi, nhưng tôi muốn bảo vệ CON NGƯỜI, vì vậy, tôi tiếp tục dùng cái miệng tôi để nói, bàn tay tôi để viết và cái đầu tôi để nghĩ khác. Không phải nghĩ. Mà là nghĩ KHÁC. Tôi nghĩ khác, vậy tôi tồn tại.” – Nguyễn Hưng Quốc

Chúng ta có một cái đầu để nghĩ khác đi, có một trái tim để biết yêu thương, để chứa đựng lương tâm. Với bộ óc, chúng ta dùng lý trí để kiểm soát tình cảm, để phân định phải trái, trắng đen thế mà đa số chúng ta lại thờ ơ, bàng quang trước cái sai sẽ tước đi hạnh phúc chính đáng của lương tâm? Dù chúng ta là ai, chúng ta luôn được lấp đầy bởi lòng tham và sự ích kỷ. Chúng ta tồn tại trên con đường cuộc đời này luôn mong muốn mang lại những điều tốt đẹp cho mọi người, nhưng không vì thế mà hy sinh đi lợi ích bản thân.

Nhưng một khi tôi và các bạn cùng lên tiếng, cùng quan tâm, chúng ta sẽ không đơn độc. Phải chăng hầu như chúng ta đang trốn chạy, lẫn tránh một điều gì đó? Dẫu biết rằng trong chính trị không có gì là miễn phí, những nếu thờ ơ với nó, chúng ta đang bỏ đi những điều miễn phí mà tự nhiên ban tặng cho mỗi cá thể từ khi sinh ra. Dẫu biết rằng, sẽ rất đỗi nguy hiểm khi quan tâm về nó, sẽ rất đỗi cô đơn khi chạy theo nó, nhưng ai sẽ chọn gian khổ đây khi mà tất cả đều muốn được hạnh phúc?

Với riêng tôi, đâu phải hạnh phúc nào cũng ngọt ngào.

 

Hữu Tiến

Ngã rẽ nào cho những vòng xoay?

Triết Học Đường Phố
-
3
*Photo: Wikimedia

“Khi lựa chọn trong cuộc sống, đừng quên sống.” – Samuel Johnson

Nếu ai thường xuyên di chuyển trong thành phố, ắt sẽ có đôi lần đối diện với những vòng xoay chia ra nhiều ngã khác nhau, từ đó chúng ta phải chọn một ngã để đi. Việc di chuyển trong cái vòng xoay ấy cũng chẳng dễ dàng gì, khi xe cộ ngày càng đông còn kích cỡ đường xá chẳng thay đổi được bao nhiêu, tạo cảm giác như thành phố này cứ ngày một co nhỏ lại. Mặt đường nứt nẻ. Khói bụi mịt mù muốn ho khùng khục. Những tiếng còi inh ỏi điếc con ráy. Người lạng trái kẻ quẹo phải. Ngoài cái chợ ra, vòng xoay chắc có lẽ là nơi ồn ào và náo nhiệt không kém của thành thị…

Cuộc đời mỗi con người chúng ta cũng từa tựa như vậy. Chúng ta đã, đang và sẽ còn đối diện với rất nhiều vòng xoay cuộc đời, phải tự mình chọn một con đường để đi. Tuy mỗi con đường sẽ dẫn ta đến một nơi khác nhau, nhưng nó đều có ảnh hưởng nhất định đến cuộc đời của mỗi người. Vì chúng ta còn trẻ, có tự do, có cả một cuộc đời trước mắt để mà tô vẽ nên bức tranh toàn cảnh, và bản thân bạn là người duy nhất có thể quyết định xem mình nên đi về hướng nào trong cái sự náo nhiệt và xô bồ ồn ả giữa những vòng xoay.

Tôi có tình cờ thấy một cái status của một cô bạn trên Facebook, nội dung đại loại nói về việc ở nhà chỉ có một cái tivi mà tối nào hai mẹ con cũng giành nhau miết. Người thì muốn xem thời sự để cập nhật tình hình giá cả sinh hoạt, người thì lại không muốn bỏ lỡ bất kỳ một tập nào của bộ phim truyền hình ưa thích. Chỉ vì một cái tivi mà hai mẹ con hục hặc với nhau kéo dài tới mấy tháng trời, cho đến khi cô bạn ấy sở hữu được một chiếc laptop riêng thì tình hình mới khả quan hơn. Mẹ cô đã có thể xem tivi để tính toán chi phí sinh hoạt phù hợp hơn cho gia đình, còn cô thoải mái lên mạng tải những bộ phim mình yêu thích về xem mà khỏi phải giành giựt với ai.

Chợt nghĩ nếu ví cái tivi là cuộc đời của mỗi người, chẳng biết điều gì sẽ xảy ra khi cái điều khiển từ xa nó nằm trong tay người khác…

Có nhiều người đã phải nghe theo sự ép buộc của bố mẹ để lựa chọn nghề nghiệp – dù chính bản thân họ không hề yêu thích ngành đó, chỉ vì những lý do về tiền bạc và danh vọng. Rằng học bác sĩ sẽ được mọi người kính trọng, rằng học ngành công nghệ thông tin ra trường sẽ kiếm được nhiều tiền, bố mẹ có dịp nở mày nở mặt với người xung quanh. Tuy nhiên, có một sự khác biệt rất lớn giữa hai khái niệm “định hướng” và “ép buộc”.

Nói như vậy chẳng lẽ những ngành nghề còn lại không được kính trọng và không kiếm được nhiều tiền chăng? Kết quả thì có lẽ bạn đã thấy rồi đấy, đầu vào các ngành được cho là “hot” thì rầm rộ, nhưng đầu ra có kiếm được việc làm không lại là một chuyện khác. Bằng chứng là trên báo chí đã xuất hiện nhiều tin tức về việc sinh viên ra trường đi làm trái ngành rất nhiều. Học quản trị kinh doanh ra trường làm nhân viên tiếp thị bia, học kế toán xong ra lại đi làm công nhân. Nghe có vẻ buồn cười nhưng đó là sự thật phũ phàng đang diễn ra ngoài kia, và buồn thì nhiều chứ cười thì cười không có nổi!

Đó là chưa kể còn những câu chuyện mang tính ép buộc khác. Trong công sở chúng ta phải thường xuyên gặp gỡ những người mà chúng ta chẳng còn chút cảm tình gì. Nhiều người buộc phải giấu đi giới tính thật của mình chỉ vì sợ bị bố mẹ la mắng, sợ bị xã hội nhìn vào với ánh mắt kỳ thị. Con trẻ dù muốn dù không vẫn phải đi học thêm các lớp phụ đạo do chính thầy cô chủ nhiệm của mình phụ trách, nếu không muốn bị đì sói trán trong các giờ học chính khoá…

Có thể bố mẹ, bạn bè là những người tốt luôn quan tâm lo lắng cho chúng ta. Vấn đề ở chỗ là họ có những mối quan tâm hoàn toàn khác xa so với những điều ta muốn. Khi bạn mới mua thứ gì đó về, nếu bạn chưa biết cách xài thì có thể đọc kỹ hướng dẫn sử dụng đi kèm theo sản phẩm, hoặc nhờ ai đó hướng dẫn thêm cho mình. Nhưng như tôi đã nói ở trên, nếu ví cuộc đời bạn là một cái ti-vi, liệu bạn có muốn người khác cầm lấy cái điều khiển từ xa thoải mái tuỳ chỉnh cuộc đời của mình không?

Cũng có người cho rằng tương lai là chuyện xa vời, hiện tại mới là quan trọng và sống được tới đâu hay tới đó. Tôi hoàn toàn đồng ý cả hai tay hai chân với bạn rằng chuyện hiện tại đúng là chuyện quan trọng mà chúng ta cần phải suy nghĩ thật, nhưng còn chuyện sống tới đâu hay tới đó thì… chà, nó giống như mấy cái đám lục bình chỉ biết trôi nổi trên sông, sông chảy hướng nào thì nó chỉ biết trôi theo vậy thôi, chẳng biết tự lái đi theo ý mình giống như những người chèo đò trên sông. Tiếp tục một câu hỏi khác dành cho bạn: bạn muốn làm người chèo đò hướng cái đò đến nơi mình muốn, hay bạn muốn giống như đám lục bình để con sông cuốn trôi đến cái xó xỉnh nào đó mà mình còn chẳng biết đó là đâu?

Bản thân tôi cũng từng rất đau đầu khi trước mặt mình có quá nhiều ngã rẽ cuộc đời mà chẳng biết phải đi đâu. Lựa chọn học nghề gì và học trường nào. Bản thân mình nên cư xử ra sao với mọi người. Có muốn nhậu nhẹt, chơi bời và hút thuốc lá giống như bao người không. Có muốn “ăn cơm trước kẻng” hay chưa… ôi nhiều vô kể không biết đâu mà lần, suy nghĩ nhiều tới mức không biết đã có bao nhiêu cọng tóc rơi xuống sàn. (vì vò đầu mạnh tay quá đó mà!)

Việc lựa chọn hướng đi cho cuộc đời mình là một việc hệ trọng, ảnh hưởng rất lớn đến tương lai sau này. Mà nhắc đến cái gì hệ trọng và khó khăn, đa phần tâm lý con người thường có xu hướng trốn tránh khỏi nó. Nhưng cứ tin tôi đi, sớm muộn gì bạn cũng sẽ phải đối diện với nó dù bạn có muốn hay không! Chúng ta sẽ còn phải đối diện với nhiều vòng xoay cuộc đời như vậy nữa trong đời, sẽ còn phải đối diện với đủ thứ xô bồ tại những vòng xoay đó trước khi có thể tới được ngã đường mà mình mong muốn. Đối diện mãi rồi mới thấy rằng, à té ra việc tự lựa chọn như thế này cũng khá thú vị đó chứ. Những người khác chỉ có thể là những nhà tư vấn góp ý thêm cho công trình, không hơn không kém. Còn ta – kiến trúc sư, mới là người có toàn quyền thiết kế công trình cuộc đời của mình ra sao trên bản vẽ, cái nào thấy phù hợp với mình thì thêm vào còn không thì cứ lịch sự cảm ơn người ta đã tư vấn cho mình là được! Dù sao lời nói cũng không mất tiền mua mà!

Hãy chủ động lựa chọn, trước khi ông Trời bắt mình phải đi theo ý muốn của ổng. Thà mình tự cất bước, còn hơn là để người khác kéo mình đi. Có phải là con nít học mẫu giáo nữa đâu mà cứ phải để người khác cầm tay dắt đi hoài…

 

Nhật Niên

Ước mơ tạo nên cuộc đời bạn chứ không phải cuộc đời tôi!

Triết Học Đường Phố
-
13
Featured Image:  Brigitte May

 

Tôi thực sự thất vọng khi nhận ra rằng mình là đứa không có ước mơ, không có hoài bão, không có khát vọng. Tôi chỉ có những nét tính cách rất chung chung, tôi sống mờ nhạt và luôn khiến mình chìm đắm trong những suy nghĩ của riêng bản thân.

Suốt mười hai năm học từ cấp một lên tới cấp ba, tôi chỉ biết vâng lời bố mẹ: Học, học và học. Để rồi, khi mùa thi đại học đến gần, tôi chợt giật mình nhận ra mình chẳng biết mình học để làm gì và tôi cũng không hề biết mình muốn trở thành ai trong tương lai, khi mà câu hỏi đấy chưa từng bao giờ được đưa ra trả lời trước đó. Càng suy nghĩ, tôi càng bế tắc trong đống hỗn loạn của tâm trí. Và rồi nhắm mắt bước qua, tôi thi vào đại học, tiếp tục sống trong những mớ câu hỏi chưa có câu trả lời đó.

Có thời điểm, tôi ước ao mình có thể trở thành một doanh nhân thành đạt, một con người mà có thể xây nên những bệnh viện cho người nghèo, có thể lập được một quỹ từ thiện riêng, hay có thể làm rất rất nhiều những thứ lớn lao khác nữa. Nhưng rồi những thất bại trong tính cách kém cỏi, những vấn đề trong suy nghĩ chưa thông tỏ đã đánh gục những ước mơ đó của tôi. Và tôi lại tiếp tục tự vấn lòng mình rằng, liệu, đó có thực sự là ước mơ của mình, là thứ mình muốn đạt được? Hay đó chỉ là những ước mơ mà người khác đang vẽ cho tôi, hoặc tôi đang cố tự gắn nó vào chính bản thân mình theo xu hướng? Có phải tôi đang cố gắng đi đường đi của những con người thành đạt, mà như trong những sách về phát triển bản thân và làm giàu có nói: “Cách nhanh nhất để đi đến thành công là học theo những con người thành công khác.” Trong khi tôi có hoàn cảnh khác, suy nghĩ khác, niềm tin khác?

Tôi, một thanh niên của thế hệ 9x, có nghĩa là bao nhiêu cơ hội, bao nhiêu những thử thách đang chờ đợi. Và đáng lẽ ra, đây là thời điểm mà tôi phải xây nên những ước mơ, hào hứng thực hiện những dự định của mình thì tôi lại thấy cuộc đời thật là nhàm chán. Cái ước muốn trở thành doanh nhân thành đạt kia không còn mang lại cảm xúc nào cho tôi nữa, và tôi lại trở về với những câu hỏi quen thuộc không có lời giải đáp thuở nào. Trong suy nghĩ của mình, tôi luôn liên tưởng mình như một con chim non, đang vùng vẫy trong lớp vỏ bao bọc mà vẫn chưa thể nào thoát ra được. Thực sự tù túng. Tù túng đến mức mà nhiều lần tôi muốn đập đầu vào tường, không phải để tự tử, mà chỉ đơn giản là để cảm thấy rằng khối óc của mình vẫn còn đang hoạt động. Tôi- không có ước mơ!

Có lẽ, dừng lại đi thôi, dừng những suy nghĩ áp đặt đó lại, gạt bỏ hết những thứ hào nhoáng mà suy nghĩ tôi tự vẽ lên đi, gạt hết những sự kỳ vọng của mọi người, gạt hết những mặc cảm tự ti về tính cách kém cỏi đã ở sâu trong mình, tôi chấp nhận chính bản thân mình. Tôi không có ước mơ, đúng, giờ tôi không có ước mơ nhưng tôi sẽ không mong chờ cái ước mơ đấy dẫn lối cho mình nữa. Mỗi bước chân trên cuộc đời mình, tôi sẽ vẽ nên ước mơ đó. Tôi sẽ học thật giỏi, tôi sẽ có một công việc dù đó không phải là ngành học mà tôi thích, tôi sẽ giúp đỡ mọi người theo cách của mình, tôi sẽ không ngừng hoàn thiện bản thân nhưng sẽ không áp đặp mình như trước nữa và, biết đâu đấy, những thứ mà tôi đã từng ước mơ kia sẽ trở thành sự thật thì sao?

 

LTT

1...234235236...337Trang 235 của 337