17.2 C
Da Lat
Thứ Năm, 12 Tháng 3, 2026

PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN

Triết Học Đường Phố - PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN
Trang chủ Blog Trang 178

Sự thật và nhân đạo, chọn cái nào?

Triết Học Đường Phố
-
8
Featured image: Pixabay.com

 

Dale Carnegie từng viết: “Có một điều rất nguy hiểm là những người mà ta chỉ trích, lên án, chắc chắn đều sẽ tìm lý lẽ biện hộ cho mình và kết án ngược lại chúng ta.” Do đó đấu tranh để đòi công bằng hay lôi sự thật ra ánh sáng là một tiến trình gian nan mà “một khi đã nói điều gì, bạn cảm thấy mình có bổn phận phải bám lấy điều đó và bảo vệ nó bằng được” dù biết rằng “không có một lý luận nào hợp lý đối với một con tim đang bị tổn thương”.

Nhưng khi đạt đến đỉnh cao của cái gọi là “vạch trần” với mọi lý lẽ hùng hồn, dẫn chứng chuẩn xác, chúng ta có lẽ vô tình bỏ quên một giá trị nhân văn dần lẫn lộn khái niệm theo thời gian: lòng nhân đạo. Những tù nhân phạm tội được ân xá trước thời hạn, đó là nhân đạo, những người mua dâm không bị nêu tên cụ thể trên các phương tiện thông tin đại chúng, đó là nhân đạo, một đứa trẻ bị bạo hành dã man nhận được sự quyên góp vật chất của xã hội tạo nên sự bạo hành ấy, đó là nhân đạo, những quan chức tham nhũng và lạm dụng chức vụ quyền hạn bị thuyên chuyển công tác, đó là nhân đạo…

Vậy giả sử tuổi thật của Công Phượng đúng như những gì VTV “điều tra”, em bị cấm thi đấu trong một thời gian, gia đình khó khăn của em ở quê chịu nhiều điều tiếng và sau này mất đi phần nào thu nhập từ em, thì cái nhân đạo vứt ở đâu rồi? VTV nhân danh nền thể thao nước nhà đòi hỏi sự trong sạch, trung thực và dựa trên quyền lực truyền thông mà khuyên Công Phượng trút bớt gánh nặng tâm lý, áp lực thi đấu bằng cách lên tiếng hệt như bắt phạm nhân ra đầu thú, chúng tôi và người hâm mộ sẽ tha thứ và luôn quý mến em như một lời khoan hồng, đó có phải là cả một sự nhân đạo bao la?

Và phải chẳng các phương tiện truyền thông càng lúc càng bảo thủ. Họ bảo thủ đến mức cứ nhìn thấy người khác quẹt quẹt tablet hay smartphone ở sân bay, bến xe là nhanh chóng khẳng định người ta đang lướt Facebook, chơi game rồi lập tức lên án dân mình sao không chịu cầm sách đọc như người nước ngoài mà hoàn toàn không biết những người này đang xem ebook trong thời gian chờ đợi. Họ bảo thủ đến mức phê phán những người giẫm hoa khi đổ xô đi tham quan trong khi chẳng rõ bản chất của địa điểm du lịch ấy đã dịch chuyển theo mũi tên thời đại: người dân bản địa cố tình gieo hạt giống ở các vùng đất trống rồi khi ra hoa thì bắt đầu thu phí những người đến xem, gia tăng thu nhập vốn dĩ rất ít ỏi trước đây, và loài hoa kia cũng chỉ nở trong thời gian ngắn rồi tàn theo quy luật của cuộc sống.

Quay trở lại sự thật và nhân đạo, chúng ta chọn cái nào trong một bối cảnh kinh tế – xã hội ngập ngụa những bất công, dối trá và lọc lừa? Chúng ta có chấp nhận cho người khác lựa chọn cách mà họ sống tốt nhất không? Vì có người thích phô mặt mộc dưới cái nắng gay gắt, có người lại thích trang điểm lòe loẹt để bước vào đêm tối vô hình, có người tâm hồn yếu đuối nên phải đeo cả chục lớp mặt nạ, có người nham hiểm thích núp sau lưng người khác để không bị kẻ thù chém nhiều nhát, có người vẫn mỉm cười với những đối tượng vừa mới tặng mình vài nhát búa nổ đom đóm, cũng có người không bao giờ khóc trước mặt những người đã luôn tự hào về mình vì giúp họ tìm thấy niềm lạc quan trong cuộc sống…

Trong tình huống xấu nhất có thể xảy ra là Công Phượng giã từ sân cỏ, những đứa trẻ nghèo khó với tình yêu bóng đá mãnh liệt trên mọi miền đất nước liệu có mất đi động lực để ngày đêm tập luyện, nung nấu ước mơ sau này thi ấu cho màu cờ sắc áo nước nhà, thế hệ người hâm mộ hiện nay liệu có còn được thưởng thức những đường chuyền bóng, những pha ghi bàn đẹp mắt khi mà nguy cơ bán độ luôn trực chờ diễn ra?

VTV về lý thì không sai, nhưng luận về tình thì cũng chẳng đúng. Bản chất của việc Công Phượng bao nhiêu tuổi không nằm ở khái niệm “sự thật”, cái mà chúng ta cần quan tâm sau này là hệ thống quản lý con người, nó không phải dựa trên những văn bản giấy tờ dễ dàng “bị thất lạc” “bị mất”, dễ dàng sửa tới sửa lui, mà ở cách chúng ta tôn trọng một công dân với những số liệu chính xác, bất di bất dịch trong một hệ thống đồng bộ và tin cậy. Khi ấy, một đứa trẻ sinh vào năm bao nhiêu chắc chắn sẽ phải là năm đó, thi đấu thể thao đúng độ tuổi đó, chúng ta sẽ không còn nghe đến cái gọi là “gian lận tuổi”, sẽ không còn chứng kiến những cầu thủ tài năng nước nhà bị những lời công bố ảnh hưởng đến tinh thần thi đấu, sẽ không còn cân nhắc giữa cái gọi là sự thật và nhân đạo.

Cuối cùng, hãy để cho Công Phượng được lựa chọn cái “sự thật” mà em ấy muốn, đừng khiêng cưỡng, thúc ép họ phải hành xử theo cách mà các vị bày ra, VTV ạ!

 

Quách Dự Tây

Xã hội Việt Nam không nhất thiết phải bình đẳng

Triết Học Đường Phố
-
27
Featured Image: Wikipedia Commons

 

Có bao giờ bạn tự hỏi bản thân rằng mình phải làm gì để có mặt trên trái đất này và chiến đấu như thế nào mới có được vị trí như ngày hôm nay không? Bản thân mỗi người, đều phải trải qua nhiều cuộc đấu tranh từ trước khi xuất hiện. Khi đã được sinh ra có sự phát triển về thể chất và ý thức chúng ta lại bắt đầu với vô vàn thử thách khác nhau để có thể tồn tài và một chỗ đứng trong xã hội (như những việc cạnh tranh trong thi cử, công việc, cuộc sống,…). Và chính những điều đó đã cho ta thấy muốn tồn tại và phát triển xã hội này chúng ta phải cạnh tranh rất nhiều và đấy là một bản năng bẩm sinh trong mỗi con người chúng ta mà không thể nào thay đổi được. Bạn có thể thay đổi một người thuận chân phải có thể đá banh bằng chân trái của họ được nhưng bạn không thể nào thay đổi được bản năng bẩm sinh đó của họ.

Câu hỏi đâu tiên được đặt ra rằng sự cạnh tranh và bình đẳng thì nó có tác động nhưng thế nào đối với sự phát triển của xã hội. Các bạn biết đó cạnh tranh là một hành động tranh đua, chống lại các cá nhân hay các nhóm, các loài vì mục đích tồn tại, sống còn giành lại lợi nhuận, địa vị, kiêu hãnh. Còn bình đẳng thì nó là điều gì đó mang nhiều khái niệm khác nhau ở từng lĩnh vực nhưng điều tôi muốn nói ở đây là cái hiểu chung của các bạn về bình đẳng.

Ngay từ xã hội nguyên thủy con người đã phải cạnh tranh rất nhiều để tồn tại và sinh tồn, chính những sự cạnh tranh ấy của con người đã thúc đẩy xã hội vận động rất nhiều để tiến tới các hình thái xã hội tốt đẹp hơn. Cho đến ngày nay sự cạnh tranh chủ thể trong nền kinh tế thị trường đã mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng và nhà sản xuất. Ví dụ điển hình cho ta thấy giữa coca-cola và pepsi hai thương hiệu này đã không ngừng cạnh tranh với nhau và chính sự cạnh tranh ấy luôn đem lại cho người tiêu dụng về giá thành sản phẩm, chất lượng nước uống,…

Nếu chúng ta không cạnh tranh cũng đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ làm trì trệ sự phát triển của xã hội. Các bạn biết đấy người Liên Xô họ đã thất bại trong việc tạo ra bình đẳng bằng cách dàn điều lợi nhuận và khi đó thì chẳng ai ham muốn làm việc chăm chỉ nữa và mô hình ấy nhanh chóng thất bại, kể cả xã hội Việt Nam chúng ta cũng thế chúng ta cũng cố gắng bằng việc dàn đều lợi nhuận này.

Từ những dẫn chứng trên chúng ta có thể thấy cạnh tranh đóng vai trọng rất quan trọng đối với sự phát triển của xã hội, thay vì tạo ra bình đẳng thì ta hãy tập trung tạo sự cạnh tranh, cạnh tranh một cách công bằng. Cạnh tranh đó đã trở thành một quy luật tự nhiên mà không thể nào thay đổi bằng cách tạo ra sự bình đẳng.

Các bạn biết đó người ta luôn cho rằng đàn ông và đàn bà đều bình đẳng nhưng thực tế thì sao? Đến đây tôi sẽ dẫn một lời nói của Lý Quang Diệu đã bảo rằng:

“Ban đầu tôi cũng tin rằng mọi đàn ông đàn bà đều bình đẳng… Giờ tôi biết rằng điều đó không có khả năng xảy ra bởi vì hàng triệu năm trong quá trình tiến hóa, con người đã tảng mát khắp nơi trên bề mặt trái đất này, bị cách ly với nhau, phát triển độc lập, có sự pha trộn khác nhau về chủng tộc, dân tộc, khí hậu, thổ nhưỡng… Đây là những điều tôi đã đọc được và khiểm nghiệm so với quan sát của mình. Chúng ta đọc rất nhiều. Thực tế rằng mọi thứ được in ra và được ba, bốn tác giả không có nghĩa là mọi thức ấy đúng sự thật. Có thể tất cả đều sai. Nhưng qua kinh nghiệm của bản thân… tôi kết luận: đúng, có sự khác biệt.”

Vậy điều tôi muốn nói ở đây sự cạnh tranh đó đã trở thành bản năng, nếu biết không thể thay đổi được thì đừng cố gắng, nếu chúng ta cố gắng tạo ra sự bình đẳng mà biết điều đó không thể thì chúng ta đang tự mình làm cho xã hội suy thoái. Thay vì tạo ra bình đẳng thì hãy tạo ra sự cạnh tranh công bằng. Tôi cũng mong rằng đất nước mình sẽ phát triển ở tầm cao mới, người Việt Nam chúng ta sẽ tập trung vào giáo dục thê hệ trẻ, lựa chọn và trọng dụng những con người tài giỏi mà không quan tâm đến xuất thân của họ tạo cho họ một môi trường công bằng để họ cạnh tranh góp phần phát triển đất nước.

 

Đỗ Sơn Trà

Cuộc sống luôn có nhiều sự lựa chọn

Triết Học Đường Phố
-
10
Featured Image: Makunin

 

Giữa hàng tá thứ đang xảy ra xung quanh cuộc sống hằng ngày của bạn, có lúc nào bạn tự hỏi rằng cuộc sống là sự tổng hòa của các sự lựa chọn không? Hôm nay bạn bước ra đường, bạn lựa chọn bạn nên mặc bộ đồ gì? Màu sắc thế nào? Và bạn tự hỏi nó có phù hợp không tùy theo tính chất công việc ngày hôm đó. Hay khi bất chợt gặp một người quen cũ đã lâu năm không gặp, bạn lại đắn đo suy nghĩ xem nên nói chuyện gì với họ, nên làm gì tiếp theo,… Và còn rất rất nhiều sự lựa chọn khác nhau trước những sự việc khác nhau mà bạn hay gặp hằng ngày.

Tuy nhiên, trong khuôn khổ nội dung bài viết này, tôi không đề cập đến các sự lựa chọn khác nhau đó. Tôi chỉ muốn đưa ra quan điểm của mình về sự hạn chế lựa chọn của chính bản thân chúng ta trong cuộc sống. Từ đó để thấy rằng cuộc sống không giới hạn chúng ta mà chính chúng ta tự giới hạn bản thân, tự làm khó mình. Mong rằng khi bạn đọc hết bài viết này bạn sẽ có một cách nhìn khác, mới mẻ hơn về việc đưa ra lựa chọn của mình.

Có một câu chuyện mà bạn thường hay nghe thế này:

“Một người vợ sống trong một gia đình không hạnh phúc. Chồng thì đi làm suốt ngày từ sáng đến tối, cuối tuần có thời gian rảnh thì đi nhậu với đồng nghiệp mà không dành thời gian cho việc vun đắp hạnh phúc gia đình, chăm sóc con cái. Mẹ chồng trong nhà thì thường xuyên bắt cô phải làm việc nhà, nhiếc móc cô khi làm sai, không biết nhắc nhở con trai mình nên dành thời gian quan tâm săn sóc cho gia đình nhiều hơn.”

Đứng trước tình huống đó, người vợ ấy thường có hai sự lựa chọn: Một là tiếp tục sống trong một gia đình không còn hạnh phúc. Hai là ly dị. Riêng tôi khi đứng trước tình huống này tôi có nhiều sự lựa chọn hơn ngoài hai sự lựa chọn trên: Đầu tiên là tôi sẽ góp ý với người chồng xem có thể cải thiện tình hình không. Hai là tôi sẽ tìm hiểu công việc của người chồng để xem mình có thể chia sẻ bớt gánh nặng công việc cho chồng không và tìm cách tạo ấn tượng tốt đối với mẹ chồng để không còn bị hằn học, nhiếc móc. Và tất nhiên ngoài những sự lựa chọn đó vẫn còn rất nhiều sự lựa chọn khác mà bạn có thể chọn lựa.

Hay một câu hỏi kinh điển mà mọi người vẫn thường hay hỏi tôi: “Nếu vợ bạn và người bạn tri kỷ của bạn rớt xuống sông, lúc đó bạn chỉ có một chiếc phao bạn sẽ cứu ai?”

Tại sao câu hỏi chỉ gói gọn trong hai sự lựa chọn, một là cứu vợ, hai là cứu bạn mà tại sao không phải là cứu cả hai? Trên thực tế nếu như tình huống đó có thật sự xảy ra đi nữa, tôi vẫn còn rất nhiều lựa chọn khác như là quăng phao xuống để cứu một người trước, còn người còn lại tôi sẽ nhảy xuống mà cứu hoặc tìm xung quanh xem có vật nào thích hợp để thả xuống sống giúp người kia không. Cũng có thể quan sát xung quanh có người nào ở gần đó để ta yêu cầu sự trợ giúp. Bạn thấy đó đứng trước một tình huống bất kỳ ta luôn có rất nhiều sự lựa chọn để giải quyết vấn đề. Quan trọng là bạn lựa chọn giải pháp nào tối ưu nhất để giải quyết vấn đề hiệu quả nhất mà thôi.

Hay khi trong học tập, nếu như vì một sự cố nào đó mà bạn phải bỏ dở việc học giữa chừng. Bạn sẽ thế nào? Bỏ học luôn và kiếm một việc làm? Ngồi chờ đợi hoàn cảnh tốt hơn để được học tiếp? Theo tôi nếu như việc học tập là một niềm đam mê, yêu thích của bạn, khi gặp biến cố này, bạn có thể vừa học vừa làm, bạn có thể học thêm từ bạn bè, từ internet, đọc sách để nâng cao kiến thức,…

Khi thực hiện một dự án, nếu kế hoạch A của dự án đó thất bại, bạn vẫn còn tới 28 chữ cái khác cho những kế hoạch tiếp theo, những lựa chọn tiếp theo, miễn là bạn có muốn hay không thôi?

Theo quan niệm truyền thống có từ thời phong kiến, phụ nữ phải là một người “công dung ngôn hạnh” “tam tòng tứ đức”. Phụ nữ thì lúc nào cũng phải lo việc nhà, làm những việc tủn mủn, tỉ mỉ trong gia đình. Còn việc nước là việc của đàn ông. Tôi không cho rằng quan niệm này đúng. Người phụ nữ tại sao chỉ có những sự lựa chọn đó mà không có những sự lựa chọn khác hơn. Họ có thể theo đuổi tình yêu đích thực của mình, có thể đi học, tham gia vào các hoạt động xã hội, tự ứng cử vào các vị trí lãnh đạo cấp cao trong bộ máy Nhà nước, sống theo cách mà họ muốn để từ đó nâng cao lối sống, phẩm giá của bản thân hơn là gói gọn mình trong những định kiến, những sự lựa chọn hạn hẹp và có phần ích kỷ của xã hội.

Nói xa hơn một tí là về sự lựa chọn cuộc đời. Thông thường ai cũng đều nghĩ rằng bạn sinh ra, lớn lên thì phải đi học, rồi làm việc, rồi gầy dựng sự nghiệp, rồi mua nhà mua xe, rồi lập gia đình, rồi già rồi bệnh và cuối cùng là sang thế giới bên kia, chấm hết một kiếp người. Tôi không chê bai cách sống như vậy là sai và không có ý nghĩa. Tôi chỉ thắc mắc rằng tại sao ta không có những sự lựa chọn khác hơn, thay vì chỉ đi theo vòng tuần hoàn cũ, đi theo lối mòn. Bạn còn có thể tham gia vào các hoạt động cộng đồng, tình nguyện hy sinh cuộc đời mình để phục vụ cho xã hội hay hiến xác phục vụ nghiên cứu khoa học khi bạn qua đời,…

Trên đây chỉ là một vài tình huống trong hàng loạt sự việc mà bạn hay gặp hằng ngày, tôi liệt kê ra trên đây để bạn thấy rằng khi đối mặt với những tình huống đó bạn luôn có rất nhiều sự lựa chọn khác nhau để giải quyết mọi việc một cách ổn thỏa nhất hơn là chỉ có một hai sự lựa chọn. Bởi vì cuộc sống là sự tổng hòa của nhiều sự lựa chọn, nếu ta không thử tìm cách khác, chọn một sự lựa chọn khác biết đâu sự việc sẽ còn được giải quyết tốt đẹp hơn.

Rất mong nhận được chia sẻ từ các bạn về sự lựa chọn của mình. Cuộc sống có nhiều sự lựa chọn. Sao ta cứ mãi làm khổ nhau.

P/s: Khi bạn đọc bài viết này cũng đã là một trong những lựa chọn khác của bạn rồi đấy.

[Review] X6 – Điệp viên hoàn hảo

Triết Học Đường Phố
-
10
Featured Image: Bìa sách “Perfect Spy X6”

“X6-Điệp viên hoàn hảo – Cuộc đời hai mặt phi thường của Phạm Xuân Ẩn” là một cuốn sách mà ngay từ lúc chuẩn bị ra mắt, đến khi được cầm trên tay và cả khi gấp lại, tôi vẫn cảm thấy xúc động vô cùng. Xúc động vì hiểu hơn về hình ảnh của Phạm Xuân Ẩn – người chiến sĩ tình báo tài ba. Xúc động vì lối viết chân thật, giản dị, gần gũi và góc nhìn mới lạ, đa chiều của tác giả Larry Berman. Cuốn sách là sự tiếp nối của cuốn ”Điệp viên hoàn hảo – Cuộc đời hai mặt không thể tin được của Phạm Xuân Ẩn” mà Larry Berman viết sáu năm về trước.

Tôi đọc khá nhiều sách viết về các điệp viên, các nhân vật lịch sử, trong nước có, ngoài nước có. Nhưng họ mãi chỉ là “nhân vật” mà thôi, cho đến khi tác giả Larry Berman đem đến cho tôi một con người bằng xương, bằng thịt.

Trước khi đọc cuốn sách này, tôi ngưỡng mộ ông vì những chiến công của ông. Mà như tướng Giáp từng nói có cảm cảm giác mình đang ngồi trong phòng tham mưu của chính quyền Sài Gòn khi nhận được bản báo cáo hết sức chi tiết cùng những phân tích sắc bén của Phạm Xuân Ẩn. Những chiến công trong trận Ấp Bắc, Mậu Thân, chiến dịch Đường Chín Nam Lào… đều có dấu ấn của con người khiêm nhường ấy.

Tôi ngưỡng mộ ông còn vì ông còn là một trong những 4 huyền thoại của tình báo Việt Nam cùng với ông cố vấn Vũ Ngọc Nhã, Lê Hữu Thúy, Phạm Ngọc Thảo. Và cũng bởi tôi thích lịch sử, thích những câu chuyện về điệp viên tình báo từ hồi thơ bé.

Tôi đã từng nhìn ông như một đứa trẻ ngước nhìn bức tượng đài to lớn với một niềm ngưỡng mộ cao cả nhưng xa xôi. Tôi cũng biết rằng nghề tình báo phải đánh đổi rất lớn. Nhưng chỉ khi đọc “X6-Điệp viên hoàn hảo – Cuộc đời hai mặt phi thường của Phạm Xuân Ẩn”, tôi mới cảm nhận được con người ông, tất nhiên chỉ là một phần nhỏ. Nhưng tôi lại càng thêm kính trọng con người vĩ đại mà bình dị ấy.

Viết về người điệp viên ấy, cái tôi cảm nhận được là nỗi cô đơn của ông. Đúng như ông đã nói với tác giả Larry rằng: “Câu chuyện của tôi là một câu chuyện về nỗi cô đơn. Tôi là một điệp viên đơn độc, một Anh hùng cô đơn, một người Việt Nam cô đơn.”

Cô đơn không phải vì ông không có ai bên cạnh. Ông vẫn có gia đình, có bạn bè, có các đồng chí của mình. Nhưng khi con người ta buộc phải đeo mặt nạ, buộc phải sống hai cuộc đời, thì sự cô đơn, trống trải là điều dễ hiểu. Nỗi cô đơn khi phải sống trong lòng địch, khi phải hàng ngày hàng giờ luôn đem theo viên thuốc độc bên mình, tôi nghĩ đó cũng là điều bắt buộc với mỗi người làm tình báo. Nỗi cô đơn của ông phải chăng còn là sự day dứt, khó xử khi hàng ngày, hàng giờ ông phải giấu đi thân phận thật sự của mình với những người đồng nghiệp, những người Mỹ tốt bụng mà ông vô cùng yêu quý? Làm sao để sống trọn vẹn cho “hai cuộc đời” ấy, làm sao để chúng không xung đột với nhau? Một nhà báo Ẩn làm cho Time và một chiến sĩ tình báo của phe Cộng sản? Và nhất là khi ông cũng trót yêu cái mặt nạ của mình. Yêu cái nghề báo, yêu nhân dân Mỹ, những người Mỹ tốt bụng đã giúp đỡ ông khi ông du học, khi ông đi làm.

Và nỗi cô đơn của ông còn là nỗi niềm của một người với cảm giác bất lực với thực tại. Sau chiến tranh, ông mơ ước được đem những kiến thức của mình về nghề báo để dạy cho các thế hệ trẻ, ông muốn Việt Nam và Mỹ từ kẻ thù thành bạn, ông nhận thấy những sai lầm của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung…Nhưng ông đã không thể làm được gì trong cái bối cảnh đó. Thậm chí đến ước mơ nhỏ nhoi là được ra nước ngoài, được đến Mỹ thăm lại trường xưa, tham dự hội thảo của các nhà báo hay để dự lễ tốt nghiệp của con trai cũng là xa vời với ông. Trong khi kẻ thua cuộc thì có thể thường xuyên từ Mỹ bay về Việt Nam, tự do đi lại. Còn ông-một vị anh hùng lại không thể cho mình sự tự do ấy. Thậm chí bạn bè nước ngoài đến thăm, ông cũng không được gặp. “Họ” không tin ông. Có thời gian ông chỉ có gia đình, nuôi chim cảnh, chó săn và chiếc đài BBC làm bạn.

Đấy phải chăng là cái giá cho một huyền thoại?

Tôi còn nhìn thấy tình bạn đẹp đẽ, cái tâm và sự công bằng của vị tướng tình báo ấy. Ông đối xử tốt với bạn bè, đồng nghiệp mình. Để rồi sau này, khi thân thế thật sự của ông được công khai, những bạn bè người Mỹ của ông vẫn dành cho ông cái nhìn trìu mến, cảm thông, thậm chí còn quyên tiền giúp đỡ cho Hoàng Ân-con trai ông sang Mỹ du học.

Phạm Xuân Ẩn đã không quản ngại sự nguy hiểm, bại lộ tung tích để cứu anh bạn đồng nghiệp Bob Anson. Và thậm chí hành động cứu bác sĩ Trần Kim Tuyến- trùm mật vụ của chế độ cũ vào ngày 30-4-1975 của ông cũng đã gây ra những rắc rối sau này cho ông. Nhưng ông vẫn làm, với Bob Anson vì anh là một người tốt, một nhà báo chân chính, một người bạn của Phạm Xuân Ẩn, sẵn sàng cứu những trẻ em Việt Nam vô tội thoát khỏi bàn tay giết chóc của phiến quân Campuchia. Với bác sĩ Trần Kim Tuyến vì ông đã chịu ơn cứu mạng của ông ta. Có thể đàng sau đó còn có rất nhiều lý do khác nữa, nhưng với tôi thế cũng đủ để thấy tình cảm chân thành của vị tướng tình báo ấy.

Điều tôi trân trọng ở ông nữa đó là sự công bằng của ông. Đứng bên kia chiến tuyến, nhưng ông vẫn dành những tình cảm tốt đẹp, cái nhìn thiện chí cho những người Mỹ tốt bụng và cho nhân dân Mỹ. Ông được cử đi học báo ở Mỹ để hiểu hơn con người và văn hóa Mỹ, để tạo tiền đề cho những hoạt động sau này của ông khi về nước. Hai năm ở đất nước tự do ấy, ông hiểu được rất nhiều điều về họ. Ông đã có cái nhìn công bằng, không chịu ảnh hưởng của ý thức hệ trước đó để đánh giá những người Mỹ. Dù họ là kẻ thù, nhưng đó chỉ là nhà cầm quyền Mỹ, trong thâm tâm, ông vẫn rất cảm ơn nhân dân Mỹ, những người bạn đã giúp đỡ ông rất nhiều. Ông luôn mơ ước cái ngày mà nhân dân hai nước có thể tạo lập mối quan hệ bình thường với nhau. Ông mơ đến ngày được quay lại ngôi trường năm xưa mình đã học ở California. Ông đã luôn nói những điều tốt đẹp về những người bạn Mỹ của mình để rồi lại bị nghi ngờ về lòng trung thành với đất nước.

Thời cuộc đã chọn ông, lịch sử đã chọn ông. Ông đã phụng sự cho Tổ quốc, cho nhân dân, nhưng sâu thẳm trong con người ấy, nếu được chọn lựa, liệu ông có chọn cho mình một hướng đi khác hay vẫn cứ là: “Câu chuyện của tôi là một câu chuyện về nỗi cô đơn. Tôi là một điệp viên đơn độc, một Anh hùng cô đơn, một người Việt Nam cô đơn”

Cái tên cũng giống như cuộc đời của ông vậy. Bí ẩn đến độ thành một huyền thoại. Có những điều mà mãi mãi ông luôn im lặng và đã đi theo ông về cỗi vĩnh hằng, có những điều còn chưa được lý giải, và bạn đọc sẽ chỉ thấy được phần nhỏ con người của ông qua cuốn sách này thôi. Tôi đã tự hỏi thực sự Phạm Xuân Ẩn là ai trong hai con người nhà báo và chiến sĩ cộng sản? Có lẽ là cả hai. Và như tác giả Larry Berman nói, người hiểu ông chắc chỉ có mẹ và vợ ông.

Nhưng thật sự, với một người trẻ như tôi, thế đã là đủ rồi. Tôi rất cảm ơn tác giả Larry Berman đã đem đến muốn cuốn sách hay như thế. Một cách viết rất gần gũi, sâu sắc. Tôi không phải đang đọc những trang tiểu sử khô khốc về một con người mà đúng hơn là tôi đang xem những thước phim sinh động về cuộc đời của họ để rồi có cái nhìn đa diện hơn về mỗi con người, để nhận ra đàng sau ánh hào quang của một huyền thoại là nỗi cô đơn, là nỗi niềm của một con người bình dị, là giá trị của tình bạn, giá trị của hòa bình.

 

Thuy Tran

[Review] Xấu – Natsuo Kirino

Triết Học Đường Phố
-
2
Featured Image: Kafka Bookstore

 

Điều đầu tiên tôi nghĩ khi đọc xong cuốn sách này là: Natsuo Kirino, bà ấy có xấu không? Có xấu như các nhân vật mà bà ấy viết không? Có tàn nhẫn, có độc ác, có tăm tối và phản trắc thế không? Hơn hết, bà nghĩ gì khi dửng dưng làm một việc là lộn trái con người ta như lộn trái một cái áo rồi nạo vét bằng hết tâm hồn cho tới đáy, ở chỗ chỉ còn từng lớp bùn đen váng vất đóng dày đặc? Làm thế thì sẽ được gì? Sẽ chiếu rọi, sẽ khai mở, sẽ chứng minh cho chúng ta thấy là chúng ta đã xấu như thế nào? Hay chỉ để cho bà ấy được thanh thản?

Xấu. Thế nào là xấu? Cũng như cái đẹp, cái xấu cũng tràn đầy cảm tính. Tối tăm là xấu? ghen ghét đố kỵ là xấu? phóng đãng là xấu? Đâu là tiêu chuẩn cho những cái đẹp và những cái xấu kể trên? Cái tên tiếng Anh có vẻ phù hợp hơn: Grotesque – lố bịch. Sự lố bịch của các nhân vật trong câu chuyện này đó là chạy theo ảo tưởng và ham muốn mà quên đi những thứ vừa vặn với bản thân mình.

Yuriko chính là hiện thân của cái ảo tưởng ấy. Sắc đẹp của cô ấy được tôn thờ trong những tâm hồn tràn ngập ganh ghét đố kỵ, những tâm hồn đầy gai nhọn tua tủa để phòng bị trước một xã hội đuổi theo sư phù phiếm tới lạc lối, hoang mang. Nhan sắc của Yuriko như một thứ ánh sáng mạnh mẽ, gay gắt vụt xuất hiện trên những nẻo đường, càng nhấn mạnh thêm sự tối tăm ở những ngõ ngách khác của con đường ấy. Cái đẹp đâu chỉ cứu rỗi, cái đẹp còn là động cơ cho cái ác trỗi lên.

Giống như kẻ bị lóa mắt trước ánh sáng, khi bước vào một vùng tối hơn, sẽ không còn nhìn thấy gì nữa ngoài những tối tăm dày đặc, chị gái Yuriko – cô gái ấy cho đến phút cuối cùng vẫn không xưng tên, và không ai nhớ được tên cô – cũng nhìn cuộc đời bằng ánh mắt tối tăm hằn học như thế. Cô ấy sống bằng cái khoái lạc được chứng kiến những nỗi thống khổ mà bạn bè mình gánh chịu, bằng sự đố kỵ hằn học, bằng sự căm ghét và thù hận tất cả mọi người. Dưới vỏ bọc bình lặng và bình dị, cô ấy âm thầm thù ghét cuộc đời, âm thầm phán xét, khinh miệt rồi nhấm nháp hương vị của sự trả thù.

Một nhân vật mà toàn bộ hình hài được xây dựng nên từ hình bóng của kẻ khác, bằng toàn bộ sự khác biệt của một xã hội mà cô ấy từ chối đứng chung. Không có gì rõ ràng ngoài một cõi lòng tăm tối đầy bất an, không có gì ngoài một ngoại hình mờ nhạt mang vác một tấm áo giáp đan dệt từ đố kỵ và căm thù. Không có gì cả. Cô ấy là một cái hồ nước đen để bạn soi thấy đáy của mình, và chẳng cho bạn thấy gì hơn ngoài cái đáy tăm tối ấy để suốt đời, đối xử với chính bản thân mình một cách tàn tệ.

Cuộc đời của Kazue có thể sẽ khá hơn nếu cô ấy không gặp chị gái Yuriko, nếu con quái vật trong lòng cô ấy không trỗi dậy, nếu cô ấy biết rằng cô ấy không chỉ có một con quái vật, cô ấy còn những thứ tốt đẹp hơn để yêu. Nhưng số phận của cô ấy là thế, con quái vật ấy đã thức giấc rồi, con quái vật tham lam không ngừng nuốt trọn những tiêu chuẩn, những nguyên tắc và định kiến của cuộc đời, để tiêu hóa thành một thứ còn xấu xa hơn những gì nó thấy.

Đó là Kazue, suốt đời chạy theo đám đông, sống hết mình vì giấc mơ của kẻ khác. Cô ấy không biết được điều cô ấy mong muốn nhất trong cuộc đời đó là được người khác đối xử tốt với mình, cái hạnh phúc nhỏ nhoi một lần trước khi chết cô ấy đã thốt lên, vô tình nhưng tận từ đáy lòng. Cái chết của Kazue xem như một sự đánh đổi, bằng cái chết của mình, cô đã khiến dư luận xôn xao, chú ý. Nhưng liệu cô có biết rằng rồi cuối cùng người ta cũng qua nhanh cơn tò mò và rồi cái sinh mạng của cô cũng sẽ nhanh chóng rơi vào lãng quên? Hy vọng là cô ấy không biết.

Nhưng ta là ai mà phán xét họ? Ai cũng có lý do cho sự độc ác của mình. Yuriko, cô ấy phản kháng với sự thao túng của xã hội, vì nhan sắc của cô khiến cả xã hội muốn chiếm hữu nên cô ấy vùng vẫy thoát ra. Yuriko đào thoát đến với tự do bằng tất cả bản năng và để bản năng chi phối toàn bộ cuộc đời mình. Cái bản năng đam mê tình dục cuốn cô ấy trong cơn lốc của nó, để từ một nhan sắc lẫy lừng trở thành gái điếm hạng bét lúc cuối đời, đó là cái giá mà Yuriko chấp nhận đánh đổi ngay từ khi còn trẻ. Kazue cũng tìm đến với tự do, nhưng cô ấy không biết lắng nghe bản thân mình, cô ấy mải mê vì cái tự do mà Yuriko có và tin rằng đó mới là tự do đích thực. Kazue nghiệt ngã với chính mình để đuổi theo Yuriko, và cuối cùng thì cũng gặp. Chỉ có điều khi ấy, hào quang đã tắt lịm.

Natsuo kể một câu chuyện với thái độ thản nhiên, dưới giọng của nhân vật xưng tôi – chị gái của Yuriko, cứ như mình là người vô tội. Và chính ra, cô ấy cũng tin rằng mình có quyền được như thế, quyền phán xét, quyền căm ghét, quyền thù hận. Cô ấy có quyền sống bằng tất cả sự khinh miệt dành cho cuộc đời. Nhưng rồi cuộc đời nào đâu phải như thế. Nhan sắc của Yuriko đã tàn phai, Kazue không còn sức lực để đuổi theo nỗi ám ảnh nữa. Những con quái vật rồi cũng đến ngày tàn. Vậy cô ấy còn gì? Chẳng còn gì nữa cả, chẳng còn gì để biện minh cho sự ganh ghét, cay độc. Người phụ nữ ấy không thể tự lừa dối được bản thân mình. Đó mới chính là lúc, con quái vật của riêng cô trỗi dậy.

Câu chuyện kết thúc với một sự khởi đầu, của những điều tốt đẹp lẫn những điều tối tăm. Cái gì sẽ thắng, hay sẽ không bao giờ có sự chiến thắng, chỉ có sự thỏa hiệp để có thể đi cạnh nhau, bởi bản chất cuộc đời sẽ luôn dung nạp cả hai, bởi vì có những số mệnh sinh ra để làm bóng hình của một số mệnh khác? Natsuo, như thái độ từ ban đầu, thản nhiên chấm hết câu chuyện với vô vàn dư âm và câu hỏi, nhưng thực ra mỗi người đã luôn có kết luận của mình rồi.

 

Kafka Bookstore

Nàng khôn ngoan nên biết cách chọn chồng?

Triết Học Đường Phố
-
50
Featured Image: Laura Gordon

 

Vài tháng trước, nàng cắt lẹm mái tóc dài bồng bềnh thành mái tóc nhát cắt nhát bỏ, vài tháng sau nữa nàng than thở tình trạng mất ngủ, sút cân, tâm trạng thất thường triền miên trên mạng xã hội, rồi vài tháng nữa nàng deactive hẳn tài khoản facebook của mình. Một thời gian sau đó, nàng xuất hiện lại với một hình ảnh mới, tinh thần mới, cố gắng xóa bỏ những vết tích tổn thương. Và… người ta ngỡ ngàng biết nàng đã ly hôn. Khi cái đám cưới hào nhoáng và tráng lệ của nàng diễn ra, ai nấy đều nức nở khen ngợi chồng nàng đẹp trai, giàu có, gia đình bề thế, ba mẹ nàng nở mặt nở mày với hàng xóm, những kẻ khác ganh tỵ trêu đùa “nàng khôn ngoan nên biết cách chọn chồng”.

Nhiều ả đàn bà lầm tưởng, hạnh phúc của một người phụ nữ là cưới một ông chồng có thể dựa dẫm, bám víu và chăm lo. Cái ví tiền và gia thế của người đàn ông mặc nhiên trở thành một trong những tiêu chuẩn để đánh giá sự viên mãn của người phụ nữ. Đầy rẫy những lần mà thiên hạ vẫn trầm trồ kèm lẫn sự ganh tỵ với nhau câu nói “Ồ, con bé đó tốt số, cưới được chồng giàu, nhà gia thế”, để rồi 1 -2 năm sau hoặc thậm chí chỉ vài ba tháng người ta lại chứng kiến cảnh ly hôn trong nước mắt.

Bởi thế, hạnh phúc thực sự của một người phụ nữ chính là sự độc lập. Có nghĩa, đủ khả năng và tự tin để làm mọi thứ mà chẳng cần bất cứ người đàn ông nào bên cạnh. Họ đủ năng lực kiểm soát được tương lai và cuộc đời mình. Đàn ông trở thành một thứ gia vị chỉ để tô điểm thêm cuộc sống vốn dĩ chỉ phụ thuộc vào bản thân họ. Phụ nữ độc lập tìm kiếm một người con trai để yêu – là chỉ để yêu, cưới một người đàn ông để làm chồng – là chồng đúng nghĩa, chứ không phải vì những thứ vật chất phù phiếm mà người đàn ông có thể mang lại.

Phụ nữ độc lập không đặt hết kỳ vọng vào người đàn ông của mình, cũng như không đặt hết tình yêu của mình vào đàn ông, họ hiểu được rằng điều quan trọng nhất của người phụ nữ là phải biết yêu quý bản thân mình trước tiên, họ biết làm đẹp và đẹp cả tâm hồn lẫn vẻ ngoài, cái đẹp của họ không phải làm mục tiêu quyến rũ những gà đàn ông trong tầm ngắm, cái đẹp họ hướng tới để thõa mãn và nuông chiều bản thân, là vì họ yêu chính họ.

Có biết bao kịch bản diễn ra của những người phụ nữ đặt yêu thương và niềm tin quá nhiều vào đàn ông, rồi tới lúc đỗ vỡ, họ ngã quỵ, sợ hãi và không đủ can đảm để tiếp tục yêu. Có biết bao người đàn bà mặc định số phận của mình vào tay người đàn ông mà họ đã gửi gắm, để rồi tới khi những người đàn ông rời xa bỏ mặc họ bơ vơ lạc lõng. Bạn có thể hy vọng chứ đừng kỳ vọng, có thể yêu nhưng đừng đặt trọn niềm tin.

Phụ nữ độc lập thường khiến đàn ông hút hồn, họ hấp dẫn bởi cái sự cá tính, mạnh mẽ và bất cần, khơi gợi nên những cảm giác muốn chinh phục của đàn ông. Nhưng có khi sự độc lập lại khiến cho những gã đàn ông yếu bóng vía khiếp sợ, những gã chỉ mong đợi người phụ nữ yếu đuối cần sự che chở của đàn ông. Phụ nữ cần đàn ông, tất nhiên, cũng giống đàn ông cần phụ nữ, nhưng những kẻ độc lập không cần ví tiền của những gã đàn ông bóng nhoáng. Điều họ cần là sự tôn trọng, sự sẻ chia, sự quan tâm và trên hết là tình yêu, để lúc rũ bỏ cái vẻ mạnh mẽ, tự tin khi bon chen với xã hội xô bồ bên ngoài, trở về bên cạnh vòng tay của người đàn ông thì họ cũng chỉ là người người đàn bà yếu đuối, mỏng manh.

 

Trang Nguyễn

Từ những câu chuyện thành công nghĩ về việc dạy và học

Triết Học Đường Phố
-
18
Photo: Wikipedia

 

 

Tuần vừa rồi mình đọc được vài mẩu chuyện thú vị, rồi từ đấy nghĩ về việc học thêm dạy thêm va thi cử ở Việt Nam.

Những câu chuyện về thành công

Xin được bắt đầu câu chuyện từ Bill Gates. Ông đã đạt được những thành tựu hiếm có trong thời đại chúng ta. Điều này khỏi phải bàn. Nhưng tại sao lại là Bill Gates mà không phải người khác? Vì ông đã làm một khối lượng công việc khủng khiếp. Vì ông rất thông minh. Chắc chắn rồi. Nhưng nhiều người khác cũng làm việc rất chăm chỉ, đâu phải chỉ một mình Gates. Và ai có thể khẳng định rằng Bill Gates ở tuổi thiếu niên thông minh hơn một học sinh khác? Tại sao lại là Gates? Trong Outliers – Câu chuyện về thành công Malcolm Gladwell đã viết về Bill Gates thế này:

Bill Gates sinh trưởng trong một gia đình sung túc ở Seattle, bang Washington. Cha của ông là một luật sư giàu có còn mẹ ông là con gái của một chủ ngân hàng. Từ nhỏ Bill Gates đã không mấy hứng thú với việc học ở trường, vì thế, năm Gates học lớp bảy, cha mẹ ông đã gửi ông đến Lakeside, một trường tư dành cho những gia đình danh giá. Trong thời gian đó, lần đầu tiên nhà trường khai trương một phòng máy tính. “Đó là một điều ngoài sức tưởng tượng”, Bill Gates nhớ lại. Tất nhiên là “ngoài sức tưởng tượng”, bởi vì đó là vào năm 1968, thưở bình minh của máy tính. Đa số các trường đại học ở Mỹ chưa có phòng máy. Không chỉ có vậy, máy tính của Lakeside là loại máy tân tiến vào thời điểm đó, máy ASR-33. Ý tưởng chế tạo những chiếc máy kiểu này mới xuất hiện vào năm 1965, tức là ba năm trước đó. Và thế là, ngay từ năm lớp tám, Bill Gates đã có cơ hội lập trình trên những chiếc máy tính hiện đại nhất vào lúc đó. Tất nhiên, thời gian sử dụng máy tính bị giới hạn. Cùng lúc ấy, ở trường đại học Washington (University of Washington-UW), một trường đại học trong vùng, mở một trung tâm tin học và cho thuê máy tính. Monique Rona, một trong những người sáng lập ra trung tâm này có con học ở Lakeside. Bà muốn một số người tình nguyện test phần mềm cho hệ thống máy tính của UW, đổi lại, người test sẽ được dùng máy tính ở UW miễn phí. Đúng là một cơ hội trời cho với một học sinh cấp hai như Bill Gates, một cơ hội mà rất ít người trên thế giới vào thời điểm ấy có được. Từ đó trở đi, Gates sống cùng với những chiếc máy tính (1).

Câu chuyện thứ hai

Ở Canada, khúc côn cầu là môn thể thao vua. Hàng năm, các chuyên gia tìm kiếm tài năng thường đi săn lùng những cầu thủ tiềm năng trong độ tuổi mười một, mười hai để làm hạt giống cho giải vô địch quốc gia. Khi nhìn vào danh sách những cầu thủ xuất sắc nhất, người ta nhận ra là đa số họ sinh vào đầu năm, khoảng từ tháng một đến tháng ba. Lời giải thích cho hiện tượng này chẳng liên quan gì đến các cung hoàng đạo. Đơn giản là vì mỗi lứa tuyển sinh đều có giới hạn về ngày sinh là ngày ba mươi mốt tháng mười hai của một năm. Vì vậy, các cháu sinh đầu năm phải chờ đến mùa tuyển sinh năm sau. Có thể nhận thấy là, với cách tuyển sinh này, các cháu sinh đầu năm luôn già nhất, phát triển nhất cả về thể chất lẫn tâm lý với các bạn cùng khoá, và đương nhiên, tiếp thu tốt hơn các bạn sinh vào cuối năm. Vậy là, cách tuyển sinh như thế vô tình trao cơ hội cho các cháu sinh đầu năm để trở thành những cầu thủ lớn sau này (2).

Từ hai câu chuyện trên, mình thấy được là những người thành công phần lớn là do có môi trường tốt, được trao cơ hội để chứng minh bản thân mình. Ngô Bảo Châu là một nhà toán học lớn, nhưng ai dám khẳng định ông sẽ làm được những việc mà ông đã làm nếu như không được đi Pháp, Mỹ, được làm việc với những giáo sư giỏi, có môi trường làm việc khuyến khích phát triển. Hoặc như một người nông dân ở Tây Ninh, bác Trần Quốc Hải, có thể chế tạo được xe bọc thép nếu như vẫn đang chờ giấy phép ở nước mình? Có khi lúc đó bác vẫn chỉ ngày ngày cặm cụi rồi dần dần chìm vào quên lãng thôi.

Việc dạy và học thêm

Quay trở lại Bronx, một khu nghèo ở thành phố New York. Marita, một cô bé mười hai tuổi, đang sống cùng với người mẹ đơn thân và chưa bao giờ vao đại học của em trong một căn hộ ở đó. Với một hoàn cảnh như vậy, ít người kỳ vọng Marita sẽ vào đại học. Tuy nhiên có một điều đặc biệt nho nhỏ. Em đang theo học chương trình KIPP – Knowledge Is Power Program, một chương trình khuyến khích người học có ở khắp nước Mỹ. Hãy nghe em kể về lịch làm việc một ngày của mình:

Em dậy lúc sáu giờ kém mười lăm, làm vệ sinh cá nhân, ăn sáng và đi bus đi học. Lớp học bắt đầu lúc bảy giờ hai lăm. Thật ra bạn bè em ai cũng dậy vào giờ đó, có người còn dậy vào bốn giờ sáng để học bài trước khi đi học. Em học liên tục từ sáng đến chiều và rời trường lúc năm giờ chiều. Về đến nhà, em bắt đầu làm bài tập, nghỉ giải lao ba mươi phút để ăn tối và lại tiếp tục làm bài. Mọi việc kết thúc lúc mười rưỡi; em và mẹ em trao đổi với nhau một chút rồi em đi ngủ. Ngày hôm sau mọi việc diễn ra y như vậy. Nhờ được tạo điều kiện học tập, Marita hơn hẳn các bạn trong cùng một khu phố, những người không tham gia chương trình. Mô hình này đang được nhân rộng ra ở nước Mỹ như là một giải pháp vực dậy cho chất lượng học tập của trẻ em ở những khu nghèo. Lưu ý là triết lý giáo dục phổ thông ở Mỹ là chơi nhiều hơn học và trẻ con thường không phải làm bài tập về nhà (3).

Đọc đến đây bạn có thấy thời gian biểu của Marita giống với một học sinh cấp hai ở Việt Nam không? Các em cũng phải dậy sớm ăn sáng, học chính, học thêm cả ngày và tối về nhà làm bài tập. Có điều, ở nước ta đang ra sức lên án còn ở Mỹ đang khuyến khích đưa vào áp dụng. Học sinh Việt Nam trước đến giờ ra nước ngoài luôn có một lợi thế không nhỏ ở các môn khoa học tự nhiên chính là nhờ chính sách học thúc ép như vậy. Mình nghĩ rằng, tự bản thân việc dạy thêm học thêm không có tội. Trái lại, học thêm là cơ hội để phát triển. Tội chẳng qua là ở thái độ quan trọng hoá của người ta đối với nó thôi. Không có luyện tập căng thẳng, không có “cày” thì làm sao cho ra lò những học sinh có năng lực?

Lại có ý kiến cho rằng nên cấm học thêm, vì như thế là không công bằng. Thế nào mới là công bằng? Chẳng nhẽ bắt tất cả mọi người học cùng một giáo trình, luyện tập cùng một thời lượng ròi đi thi cùng một bài mới là công bằng? Không, đấy là cao bằng chứ không phải công bằng. Thay vì khuyến khích người nào học được cứ học, làm được cứ làm thì ta lại cấm không cho ai làm nữa. Thay vì để cho mọi người có cơ hội để phát triển tự do thì ta lại kéo tất cả xuống thấp để mọi người bằng nhau. Như vậy có đúng không? Mà nữa, việc cấm chẳng qua là giải pháp cuối cùng, vì không thể kiểm soát, điều tiết nổi nên cực chẳng đã mới phải cấm.

Những kỳ thi học sinh giỏi

Ở Việt Nam có nhiều người đặt ra câu hỏi về sự cần thiết của những kỳ thi học sinh giỏi, từ cấp quận đến quốc tế. Nhiều người cho rằng thi học sinh giỏi là vô bổ. Các tập đoàn về công nghệ thông tin lớn trên thế giới hằng năm vẫn tổ chức những cuộc thi lập trình cho mọi lứa tuối, để rồi từ đấy tuyển được nhũng những nhân viên có năng lực. Những cuộc thi này hình thức như thế nào? Thật ra, nó chẳng khác mấy những kỳ thi học sinh giỏi Tin học ở Việt Nam, đó là giải một số bài toán trong một khoảng thời gian qui định. Suy rộng ra, nó cũng giống hệt với mọi kỳ thi học sinh giỏi ở Việt Nam. Lại một lần nữa, việc loại bỏ các kỳ thi học sinh giỏi ở Việt Nam, chỉ giữ lại ở lớp chín và mười hai lại cho thấy chúng ta làm ngược lại với Mỹ. Các kỳ thi học sinh giỏi là những cơ hội tuyệt vời để những người có năng lực được học sâu hơn, được tiếp cận với những kiến thức cao hơn, được nghe từ những thày giỏi. Trong những người đạt được giải cao trong những kỳ thi ấy, nhiều người vươn lên đỉnh cao của tri thức, như giáo sư Ngô Bảo Châu. Mình muốn nói là, các kỳ thi không hề có tội mà chẳng qua là tâm lý đặt nặng thành tích của người tổ chức cũng như người thi mà thôi. Nếu bây giờ cứ tổ chức thi học sinh giỏi, đồng thời coi nó là những việc bình thường, gạt bỏ đi tâm lý thích thành tích thì tốt hơn nhiều so với lên án và cấm thi.

Kết

Thành công xuất phát từ cơ hội. Chuyện về Bill Gates, chuyện về giải khúc côn cầu ở Canada, về giáo sư Châu hay bác nông dân Trần Quốc Hải là những minh chứng. Ở Việt Nam mình, người tài không thiếu, chỉ thiếu cơ hội. Nếu những người làm giáo dục có thể cởi mở hơn để người học có nhiều cơ hội được học thêm, tạo ra sân chơi để người có năng lực thể hiện mình, đồng thời làm cho mọi người hiểu rằng, những kỳ thi ấy, cuối cùng cũng chỉ là những kỳ thi thôi, và cuộc sống này còn nhiều màu sắc hơn như thế, thì hay biết mấy.

*********

(1), (2), (3) Những câu chuyện này được mượn từ quyển Outliers – The Story of Success của Malcolm Gladwell

Ám ảnh cuộc đêm

Triết Học Đường Phố
-
0
Featured Image: Mikko Lagerstedt

 

Anh đón cuộc đêm bằng đỏ ối đường chân trời
mặt trời nhẩn nha còn không xuống vội
tẩn mẩn trên đầu ngọn cỏ
giọt sương lạnh lùng rơi…

Anh đón cuộc người bằng những nhớ và quên
những được – mất , hơn – thua trần truồng trong yên lặng
dẫu so đo luôn đượm màu hương phấn
tháng ngày vẫn hồn nhiên ăn mất tuổi xanh.

Anh đón nỗi cô đơn bằng đêm dài ngợp mặt
những đến và đi những mất và còn
có cuộc trốn tìm bằn bặt
để tình yêu nấp sâu vào hơi thở ký ức
khuyết dần một mảnh trăng non.

Anh vớt nỗi tư riêng trong trận mộng du
sấp mặt hứng vô tri từ lòng sâu dội lại
trên bàn, chiếc điện thoại nảy tưng vì những hồi chuông dài tưởng tượng.
tin nhắn gửi đi không lối quay về.
ám ảnh không lời
ngằn ngặt cơn mê.

đêm hun hút dài hơi cơn mất ngủ nũng nịu không chịu xa rời ký ức em
bàn tay khô vuốt ve nỗi cô đơn bằng chiếc bóng mình trên vách
trong kỳ hôn ám
mặt trăng và mặt trời hờn nhau cùng khuất mặt
chiếc bóng này rồi cũng sẽ theo em…

 

Phương Uy

Tôi muốn bước vào thế giới thượng lưu

Triết Học Đường Phố
-
159
Featured Image: Russ Morris

 

Vừa mới xem xong bộ phim The Intouchables, bộ phim thứ 16 đáng để xem nếu có một bài nữa để giới thiệu 5 phim đáng xem. Nhưng bài viết này không viết về nó mà là về tôi. The Intouchables đã nhắc lại những ước vọng mà tôi luôn khao khát – một đời sống thượng lưu nhiều ý nghĩa.

Bạn nghĩ về điều gì trước tiên khi nghe đến 2 từ “thượng lưu? Chắc hẳn là sự giàu sang với sự xa hoa của nó? Hay là những buổi tiệc linh đình với thật nhiều quý cô xinh đẹp? Không! Điều tôi mơ ước không phải thế, hay nếu có thì chỉ là một mong muốn nhỏ nhoi khi so với một thứ khác to lớn hơn, đó chính là tri thức. Không chỉ lúc này, ngay từ khi còn rất nhỏ, chúng ta đã ước mơ mình là một hoàng tử phong nhã đang rong rủi trên đường đi tìm nàng công chúa. Mơ sở hữu một tòa lâu đài tráng lệ để sống cùng nàng trọn đời. Nhưng khi ta lớn lên, ta trưởng thành hơn, ta không chỉ nhìn sự giàu sang ở phương diện vật chất mà còn ước mơ ở những gì thuộc về tinh thần.

Sống và lớn lên trong một gia đình bình thường, cha mẹ không thuộc về những con người có nhiều học vấn và cũng không phải thiếu hiểu biết. Ta có một cuộc sống như bao người, tri thức tiếp thu không có gì đột phá, và có lẽ sẽ sống như vậy suốt đời nếu không gặp phải những biến cố buột ta phải hiểu nhiều hơn về mình và về đời. Khi đó ta biết hướng tới những tầm cao mới, hiểu rằng còn có rất nhiều thứ cao vời mà ta khó lòng với tới.

Một ngày nào đó ta đọc được tin nói về cuộc bán đấu giá các bức tranh của Picasso, Van Gogh hay Monet với những cái giá trên trời. Ta tự hỏi tại sao bức tranh ấy lại giá cao thế, trong khi nhìn vào thì chẳng hiểu được gì, màu sắc thì lòe loẹt, ta nghĩ họ điên rồi khi mua một bức tranh vài chục triệu đô la. Nhưng họ có phải là điên không hay chính là ta dốt nát? Trong các tạp chí hay trong điện ảnh, nhiều người tài giỏi cứ nói về những điều ta không biết, và cũng từ đó ta ước mình cũng như họ, cũng có thể mang vài cái tên của họa sĩ nổi tiếng vào cuộc tranh luận với những người hiểu biết. Tất nhiên điều tôi nói là khi ta thực sự hiểu chứ không phải để lòe thiên hạ.

Ngoài hội họa thì còn có âm nhạc, tại sao một loại nhạc chỉ có những người trình độ mới thưởng thức được? Tại sao khi nghe những bài của Bach, Mozart hay Beethoven ta cảm thấy dở tệ? Trong khi đó ngày ngày cứ ngân nga “…anh nói rằng anh đi giăng câu…”, đã có sự khác biệt nào ở đây giữa tôi và những người kia? Hoặc khi viết những bài nói về cuộc sống, cứ lâu lâu ta lại gặp những cái tên như Heidegger, Nietzsche hay Kierkegaard. Nhiều người mang ra để minh chứng cho những lập luận của họ. Trong khi ta chẳng biết gì về những vị đó.

Cũng không chỉ về những phương diện văn học, nghệ thuật, tôn giáo hay chính trị. Có những độ cao của sự cảm nhận về cuộc sống mà ta không với tới nổi. Những sản phẩm, những trào lưu mà người người đang chạy theo cũng được sinh ra từ đó – giới thượng lưu. Hạnh phúc hay nỗi đau của ta bị tác động trực tiếp hay gián tiếp mà ta không hề biết. Trong khi những con người trên ấy làm những chuyện to lớn và vĩ đại thì ta cứ mãi loay hoay trong thế giới nhỏ bé của mình.

Từng ngày qua tôi ước mình sống trong thế giới tri thức của tần lớp thượng lưu, thượng lưu của quý tộc phương tây chứ không phải thế giới của những người giàu có ở Việt Nam. Nhưng đó cũng chỉ là mơ ước mà thôi. Vì trong thân phận là một người bình thường nên ta bị rất nhiều giới hạn cũng như trở lực. Ta phải học trong một ngôi trường chỉ dạy về những con số của các môn tự nhiên, ta không được học nhạc hay tiếp xúc với hội họa, ta không được học để làm một bài văn có giá trị.

Rồi khi lớn lên thì ta phải làm một công việc bình thường, tiếp xúc với những con người bình thường như ta, và có lẽ một ngày không xa sẽ lấy một cô gái bình thường làm vợ để ngày ngày nếm những hạnh phúc rất đỗi bình thường, cuối cùng chết đi với một cuộc đời bình thường. Nghe tôi nói thì bạn có cảm thấy chán ngấy hay không? Trong khi ở trên cao kia, có rất nhiều điều tuyệt diệu mà ta không biết, một thế giới hoàn toàn khác – cái thế giới của đỉnh cao trí tuệ. Và dù muốn hay không thì những con người đó đang nhìn ta như những kẻ u mê và thiếu hiểu biết. Có lẽ nói thế sẽ có rất nhiều người bị chạm tự ái nhưng sự thật là vậy.

Vì sao tôi viết bài này? Viết để nhắn nhủ những ai còn nhiều thời gian và có nhiều điều kiện hãy ngước mắt nhìn lên, cố gắng bước lên với tất cả sức lực để đặt chân vào cái thế giới đó, cái thế giới thượng lưu của trí tuệ loài người. Còn tôi thì chỉ mới bắt đầu nghĩ về nó và bước những bước đầu tiên. Tôi ước gì điều này đã đến sớm hơn với mình.

À, những cái tên được nêu ra trong bài đều được tìm kiếm từ Google, nhưng đến một ngày nào đó tôi sẽ trích dẫn ra với sự hiểu biết thật sự.

 

Mắt Đời

Cái giá thật sự của sự thành công!

Triết Học Đường Phố
-
50
Featured Image: zhiken

 

Thời gian trôi qua quá nhanh khiến chúng ta không thể nào bắt kịp được nhịp sống và sự đổi thay của nó theo từng ngày. Vạn vật đều thay đổi, những phát minh mới luôn được ra đời và thay thế cho những sáng chế cũ. Cuộc đời quá ngắn cho những ai biết trân trọng cuộc sống và cuộc đời dài quá đỗi cho những ai chỉ mải rong chơi và phí phạm thời gian quý báu của mình. Bời tất cả mọi sản phẩm được làm ra chỉ quy về một mục đích chung là làm cho cuộc sống của chúng ta trở nên dễ dàng hơn và tiết kiệm được thời gian hơn mà thôi.

Những điều tôi sắp nói ở đây không phải là một công thức hay lý thuyết, triết lý hay học thuyết bất kỳ nào mà thực sự nó chỉ là những suy nghĩ, những tâm tư nguyện vọng mà tôi đã từng trăn trở với bản thân qua rất nhiều ngày, sự dằn vặt ám ảnh nó cứ không ngừng khi mà tôi vẫn là một kẻ vô dụng và chưa có gì để cống hiến cho cuộc đời này. Ít nhất là như vậy!

Nhiều người luôn luôn muốn tạo ra sự thay đổi ở bên trong họ, họ đủ khả năng để ý thức được việc thay đổi sẽ tốt cho họ biết nhường nào, nhưng cái ý chí đó nó rõ ràng là không đủ, và sự nhận thức được việc thay đổi nó sẽ tốt như thế nào thì họ chỉ có thể nhận thức được, thấy được hầu như chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.

Bởi vì hầu như mục đích chính người ta muốn thay đổi chỉ là vì tiền bạc, muốn trở nên giàu có trong tương lai. Chỉ vậy thôi! Chính vì thế, họ luôn luôn đi theo những hệ thống, những cách thức đã có sẵn, nó còn được gọi là đường tắt, luôn muốn được người khác dẫn dắt và chỉ bảo mình thật chi tiết.

Chúng ta tin răm rắp vào những lời nói, những cách thức của những người cho chúng ta con đường mà không hề có một chút hoài nghi, chúng ta cứ đi theo như bị thôi miên vậy! Cái này các bạn có thể liên tưởng nó như là một giáo hội nào đó bất kỳ hoặc một công ty bất kỳ. Điều này giống như việc bạn tự hạn chế đi khả năng sáng tạo một cách tự do và trí tưởng tượng của bạn để làm hay nghĩ bất kỳ một vấn đề gì đó. Bạn bị dập khuôn như một cái máy, điều này sẽ tạo ra sự xung đột trong bản thân bạn khi bạn không thể làm được những yêu cầu mà giáo hội đưa ra hay là người chỉ dẫn cho bạn yêu cầu. Việc lập trật tự và kiểm soát cảm xúc của chính mình chưa bao giờ là điều dễ dàng đối với con người cả.

Ai cũng muốn trở thành người đặc biệt nhưng ai cũng răm rắp làm theo những người không đặc biệt. Khi bạn chưa hiểu nỗi chính mình thì làm sao bạn có thể lắng nghe cảm xúc của bạn, tâm bạn chưa tĩnh thì làm sao bạn có thể đối thoại nội tâm. Theo Krishnamutri: “Bạn nên cự tuyệt mọi sức mạnh uy quyền ngoại vi. Khi bạn làm được điều này, bạn sẽ không bao giờ cảm thấy sợ hãi.” Bạn như một ly nước rỗng và bạn có thể đổ vào đó những gì bạn thích, bạn sẽ được tự do, không phải sao?

Bạn muốn khám phá cái gì, hãy tự do đi tìm hiểu nó!

Chẳng phải khi đó bạn sẽ rất hạnh phúc và cuộc sống bạn có ý nghĩa hơn chăng. Lúc này mọi sự khó khăn chỉ là trải nghiệm và bạn không còn phải sợ vì nó là quy chuẩn chung của xã hội, sẽ không còn sợ đám đông luôn chờ đợi để chụp mũ và chỉ ra những cái sai của bạn. Khi bạn đạt được đến cảnh giới này, bạn thừa hiểu được rằng nó không còn quan trọng và không nặng nề nữa. Một tâm hồn không lo sợ, luôn lạc quan yêu đời là hình ảnh cho một tâm hồn chứa đựng đầy tình yêu thương và lòng vị tha. Tình yêu có thể thực hiện được tất cả bất kỳ điều gì mà nó muốn.

Khi đã quyết định chọn con đường này, bạn chỉ có một người bạn thân duy nhất đó là sự cô độc. Hãy nhìn lại những cá thể riêng biệt đã làm thay đổi thế giới này đi, thành công phải được trả giá bằng máu và nước mắt, và chỉ có cá nhân riêng biệt mới làm nên sự thành công to lớn này mà thôi, đừng viển vông nữa. Hãy thức dậy đi, bởi vì chẳng có gì là dễ dàng cả, đừng bao giờ trốn chạy nó, chỉ cần bỏ chạy, bạn sẽ bị sợ hãi.

Hãy tự cảm nhận và hòa mình vào những nét đẹp mộc mạc của tự nhiên mà bạn đã bỏ quên nó quá lâu, hãy gột rửa tâm hồn để thưởng thức những nét đẹp của thiên nhiên, và tận hưởng những cảm giác mà bạn chưa từng có được của cuộc sống. Dành cho mình thời gian để thả diều, đi công viên, ngắm nhìn sự chuyển động của cây cối, ra biển để cảm nhận vẻ đẹp của đại dương, hãy làm những điều như vậy. Hãy vận động cơ thể một cách đồng bộ, để những mạch cảm xúc có một sự liên kết chặt chẽ và bảo vệ tinh thần ta một cách tối đa trước xã hội đầy dối trá và mục ruỗng này.

Sóng là hồn của đại dương, nếu không có sóng, đại dương chỉ là một vùng nước chết. Và ngược lại, nếu phải xa đại dương, sóng chỉ là một vũng nước ngục tù. Nó giống như thân và tâm của chúng ta vậy. Chúng ta cần tái tạo lại một màu xanh của thiên nhiên trong tâm hồn chúng ta để loài người sẽ không bị diệt vong trong tương lai.

Lời cuối, nếu như bạn cảm thấy bài viết khá nặng nề về việc tự đè nén mọi cám dỗ của cuộc sống và luôn trong tình trạng phải ép mình để có sự thành công như các vĩ nhân thì vẫn có thể có những tiêu chí thành công khác đơn giản hơn trong cuộc sống. Và cũng không cần phải cô độc đến mức đó. Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và chỉ là ý kiến trăn trở của bản thân mong có thể làm một điều gì đó lớn lao hơn.

Hãy đứng dậy và mạnh mẽ như một con hổ để có thể đập tan đi sự thị phi của bầy đàn, và hãy là con hổ mạnh nhất! Lúc đó, bạn đã thực sự chiến thắng bản thân.

1...177178179...335Trang 178 của 335

PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN

Triết Học Đường Phố là một nền tảng chia sẻ tri thức và trí tuệ, Đông Tây kim cổ. Với sứ mệnh nâng cao nhận thức cộng đồng, THĐP đã và đang đồng hành cùng mọi người trên con đường này từ 2011. Suy cho cùng, mục đích quan trọng nhất của con người không là gì khác ngoài sự hợp nhất với cội nguồn tinh thần thiêng liêng. Mọi chủ đề THĐP chia sẻ đều xoay quanh giá trị cốt lõi này (Chân - Thiện - Mỹ).

© 2011 - 2024, Triết Học Đường Phố. All rights reserved.